Rrëqebulli është një nga kafshët më misterioze të Evropës: lëviz pothuajse pa u dëgjuar, ka shikim të jashtëzakonshëm dhe çdo individ dallohet nga njollat unike në gëzof
Rrëqebulli është një nga grabitqarët më të veçantë të pyjeve evropiane. I heshtur, i kujdesshëm dhe shumë i vështirë për t’u parë në natyrë, ai njihet si një mjeshtër i fshehjes. Edhe në zonat ku jeton, njerëzit rrallë arrijnë ta shohin, sepse lëviz kryesisht natën dhe shmang kontaktin me njeriun.
Kjo mace e egër dallohet menjëherë nga tufat e zeza të qimeve në majat e veshëve, bishti i shkurtër me majë të errët dhe gëzofi me njolla. Pikërisht këto njolla janë një nga veçoritë më interesante të rrëqebullit: çdo individ ka një “model” të vetin në gëzof, prandaj njollat shërbejnë si një lloj “gjurme gishti” në natyrë.
Rrëqebulli ka shikim shumë të zhvilluar dhe dëgjim të mprehtë. Tufat e qimeve në veshë mendohet se e ndihmojnë të kapë më mirë tingujt në pyll, ndërsa putrat e gjera dhe të mbuluara me qime i shërbejnë si “këpucë bore”, duke ia bërë më të lehtë lëvizjen në terrene të vështira dhe në borë.
Ai është kafshë vetmitare dhe zakonisht patrullon një territor të madh, të cilin e njeh në detaje. Ushqehet kryesisht me lepuj, brejtës dhe kafshë të tjera të vogla, por rrëqebulli euroaziatik mund të gjuajë edhe kaproj apo thundrakë të vegjël. Gjuan me durim, duke iu afruar presë në heshtje dhe duke sulmuar papritur nga distanca e shkurtër.
Në Evropë jetojnë dy lloje rrëqebujsh: rrëqebulli euroaziatik dhe rrëqebulli iberik. Rrëqebulli euroaziatik gjendet në pjesë të Evropës Qendrore, Lindore dhe Veriore, ndërsa rrëqebulli iberik jeton kryesisht në Gadishullin Iberik. Rrëqebulli euroaziatik konsiderohet macja më e madhe e egër në Evropë, transmeton Telegrafi.
Femrat e rrëqebullit zakonisht zgjedhin vende të fshehta dhe të sigurta për të sjellë në jetë të vegjlit. Strofkat i krijojnë në çarje shkëmbore, vende të thepisura, mes rrënjëve të pemëve ose në hapësira të mbrojtura nga shiu, era dhe grabitqarët. Aty lindin zakonisht nga një deri në tre këlyshë.
Për t’i mbrojtur, nëna përpiqet ta mbajë strofkën sa më të fshehtë. Në disa raste, hyrja mund të mbulohet pjesërisht me gurë, degë apo dhe, në mënyrë që të vegjlit të mos ekspozohen lehtë. Megjithatë, mbijetesa e këlyshëve është e vështirë. Rreth gjysma e tyre nuk arrijnë ta kalojnë vitin e parë të jetës, për shkak të kushteve të rënda, mungesës së ushqimit, sëmundjeve ose rreziqeve nga grabitqarët.
Megjithëse është grabitqar i fortë, rrëqebulli vetë është i ndjeshëm ndaj ndryshimeve në natyrë. Humbja e habitatit, ndarja e pyjeve nga rrugët, gjuetia ilegale dhe pakësimi i kafshëve me të cilat ushqehet janë ndër kërcënimet kryesore për të. Për rrëqebullin iberik, një nga problemet më të mëdha ka qenë edhe rënia e numrit të lepujve të egër, që janë ushqimi i tij kryesor.
Megjithatë, rrëqebulli është edhe një shembull i rëndësishëm se si mbrojtja e natyrës mund të japë rezultate. Rrëqebulli euroaziatik është rikthyer në disa zona ku dikur ishte zhdukur, falë projekteve të ruajtjes dhe rikthimit në habitatet e mëparshme. Sot në Evropë mendohet se jetojnë rreth 17.000 deri në 18.000 rrëqebuj euroaziatikë.
Edhe rrëqebulli iberik ka shënuar një rikuperim të jashtëzakonshëm. Nga vetëm 62 individë të rritur në vitin 2001, popullata e tij është rritur ndjeshëm falë programeve të shumimit, rikthimit në natyrë dhe mbrojtjes së habitatit. Sipas IUCN, popullata totale sot vlerësohet në më shumë se 2.000 individë, ndërsa statusi i tij është përmirësuar nga “i rrezikuar” në “i cenueshëm”.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se rreziku ka kaluar. Rrëqebulli ende ka nevojë për pyje të sigurta, korridore natyrore për lëvizje, më pak përplasje me automjete dhe mbrojtje nga gjuetia ilegale. Kjo mace e heshtur e pyjeve mbetet një nga simbolet më të bukura të natyrës së egër, por edhe një kujtesë se kafshët e rralla mund të mbijetojnë vetëm nëse u ruhet vendi ku jetojnë. /Telegrafi/