Duken të brishta dhe pothuajse të padëmshme, por një takim i rastësishëm me to mund ta ndryshojë pushimin brenda pak sekondash
Në një ditë të qetë vere, deti mund të duket krejtësisht i pastër. Pastaj, vetëm pak metra nga bregu, shfaqet një trup pothuajse transparent që lëviz ngadalë me valët. Është meduza – një nga krijesat më të vjetra dhe më të pazakonta të botës ujore.
Pamja e saj e brishtë të krijon përshtypjen se kemi të bëjmë me një organizëm fare të thjeshtë. Dhe, në njëfarë mënyre, është e vërtetë: meduzat nuk kanë tru, zemër e as gjak, ndërsa pjesa dërrmuese e trupit të tyre përbëhet nga uji. Megjithatë, ato kanë mbijetuar në dete dhe oqeane për qindra miliona vjet.
Si jetojnë pa tru?
Në vend të trurit, meduzat kanë një rrjet nervor të shpërndarë nëpër trup, që u mundëson të reagojnë ndaj dritës, prekjes dhe ndryshimeve në mjedis.
Pra, ato nuk “mendojnë” si ne, por organizmi i tyre është mjaftueshëm efikas për të lëvizur, për të gjetur ushqim dhe për t’u mbrojtur.
Edhe sistemi tretës është shumë i thjeshtë. Kanë një zgavër që kryen funksionin e stomakut, ndërsa e njëjta hapje shërben për marrjen e ushqimit dhe nxjerrjen e mbetjeve.
Dhe, megjithëse në të folurën e përditshme shpesh i quajmë “peshq”, meduzat nuk janë peshq. Ato i përkasin grupit të cnidarëve, së bashku me koralet dhe anemonet e detit.
Pse shfaqen papritur pranë plazhit?
Shumë pushues kanë përshtypjen se meduzat “vijnë” drejt bregut. Në të vërtetë, shumë prej tyre janë notuese të dobëta dhe rrymat detare e era mund t’i shtyjnë drejt bregut.
Në numrin e tyre ndikojnë gjithashtu temperatura e ujit, sasia e ushqimit, ciklet e riprodhimit dhe kushtet lokale të detit.
Prandaj mund të ndodhë që një ditë të mos shihni asnjë meduzë, ndërsa të nesërmen, në të njëjtin plazh, të ketë shumë.
Prania e tyre nuk do të thotë automatikisht se deti është i ndotur, transmeton Telegrtafi.
Të voglat nuk janë gjithmonë më të padëmshme
Madhësia e meduzës nuk tregon domosdoshmërisht sa e rrezikshme është.
Ajo që ka rëndësi është lloji, fuqia e toksinës dhe sa tentakula bien në kontakt me lëkurën. Disa specie të vogla mund të shkaktojnë shqetësime shumë më të forta sesa meduza dukshëm më të mëdha.
Prandaj, një meduzë e vogël dhe transparente nuk duhet prekur vetëm sepse duket e padëmshme.
Kujdes duhet pasur edhe me ato që janë nxjerrë në rërë. Tentakulat mund të vazhdojnë të pickojnë edhe pasi meduza ka ngordhur.
Si “pickon” meduza?
Tentakulat e saj kanë qeliza mikroskopike thumbuese, të quajtura nematociste.
Kur prekin lëkurën, ato mund të lëshojnë toksinë pothuajse menjëherë. Ajo që ndiejmë si djegie, therje ose dhimbje nuk është një kafshim i zakonshëm, por veprimi i këtyre qelizave.
Në shumicën e rasteve shfaqen dhimbje lokale, skuqje, djegie dhe ndonjëherë ënjtje. Megjithatë, reagimi varet nga lloji i meduzës dhe nga ndjeshmëria e personit.
Çfarë të bëni nëse ju pickon?
Së pari, dilni nga uji.
Nëse në lëkurë kanë mbetur tentakula, hiqini me kujdes pa i prekur me dorë të zhveshur. Mund të përdorni piskatore ose një objekt tjetër që shmang kontaktin e drejtpërdrejtë.
Më pas, zona e prekur mund të mbahet në ujë të nxehtë, por jo aq sa të djegë lëkurën, për të lehtësuar dhimbjen.
Nuk rekomandohet fërkimi i fortë i zonës. Këshillat e ndihmës së parë fokusohen kryesisht te largimi i tentakulave dhe lehtësimi i dhimbjes.
Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore?
Shumica e kontakteve kalojnë pa pasoja serioze. Por ndihma mjekësore duhet kërkuar menjëherë nëse shfaqen vështirësi në frymëmarrje, të fikët, konfuzion, dobësi e madhe, dhimbje shumë e fortë ose reaksion alergjik.
Më shumë kujdes kërkojnë edhe pickimet në fytyrë, qafë ose pranë syve.
Nëse shihni shumë meduza, më mirë prisni
Meduzat zakonisht nuk i ndjekin dhe nuk i sulmojnë njerëzit. Kontakti ndodh rastësisht.
Megjithatë, nëse shihni disa prej tyre pranë bregut, zgjedhja më e sigurt është të prisni ose të hyni në det në një zonë tjetër.
Sepse kjo krijesë që nuk ka tru, zemër apo gjak, dhe që duket sikur është vetëm një trup i tejdukshëm që lëviz me valët, ka një mekanizëm mbrojtës jashtëzakonisht efikas.
Dhe ndoshta pikërisht ky është paradoksi që i bën meduzat kaq interesante: duken ndër krijesat më të brishta të detit, por kanë mbijetuar për qindra miliona vjet. /Telegrafi/