Bota, e etur për naftë, mori një lehtësim modest në fillim të këtij muaji kur Arabia Saudite filloi të devijonte miliona fuçi nafte të papërpunuara – zakonisht të destinuara për anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e bllokuar të Hormuzit – në portin e saj të Detit të Kuq, Yanbu.
Por gjatë fundjavës, militantët Houthi të mbështetur nga Irani hynë në luftë në një përshkallëzim që kërcënon të ndërpresë edhe atë linjë shpëtimi, transmeton Telegrafi.
Çdo gjë që rrezikon rrjedhat e naftës saudite nga Deti i Kuq do të ushtrojë më shumë presion mbi çmimet globale të naftës, tha Richard Bronze, bashkëthemelues dhe drejtues i gjeopolitikës në firmën kërkimore Energy Aspects.
Deri në 4.6 milionë fuçi në ditë u ngarkuan në anije në Yanbu gjatë dy javëve të fundit – më shumë se tre herë mesatarja gjatë vitit 2025, sipas firmës së të dhënave të transportit detar Vortexa.
Ky është një kompensim i vogël për 15 milionë fuçitë që bota po humbet çdo ditë që Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur. Por ato 4.6 milionë fuçi janë të mjaftueshme për të tronditur furnizimin dhe, në një treg global nafte jashtëzakonisht të ndjeshëm, bllokimi i një rruge tjetër kritike tregtare do të rriste më tej çmimet e naftës dhe do të shkaktonte ose përkeqësonte mungesat lokale të karburantit.
Në fund të vitit 2023, militantët Huthi me bazë në Jemen filluan të sulmonin anijet tregtare që kalonin nëpër Ngushticën Bab-el-Mandeb – e vendosur në majën jugore të Detit të Kuq dhe që do të thotë “Porta e Lotëve” në arabisht – në hakmarrje për luftën e Izraelit në Gaza.
Sulmet i shtynë kompanitë e transportit detar të përdorin një rrugë më të gjatë, duke shtuar javë në udhëtime dhe duke i detyruar ato të shpenzonin më shumë për karburant, sigurime dhe paga të detarëve.
Gjatë 28 ditëve të para të marsit, sasia e naftës së papërpunuar që kalonte nëpër Ngushticën Bab-el-Mandeb u rrit me 21% krahasuar me shkurtin, sipas Vortexa. Këto dërgesa tani janë objektiva të mundshme për sulme të rinovuara të Huthit.
Çmimi i Brent, standardi global i naftës, është rritur me rreth 50% që kur lufta e Iranit filloi më 28 shkurt për t’u tregtuar rreth nivelit 110 dollarë për fuçi të hënën. Nëse Ngushtica Bab-el-Mandeb bëhet gjithashtu shumë e rrezikshme për kalimin e tankerëve, Brent ka “shumë të ngjarë” të kalojë 150 dollarë për fuçi gjatë muajve të ardhshëm, që është më shpejt se sa parashikohet aktualisht, sipas Artem Abramov, kreu i kërkimit të naftës dhe gazit natyror në Rystad Energy, një kompani konsulence.
Mbyllja e rrugës ujore “thjesht do ta prishë sistemin shumë më shpejt”, tha ai për CNN të hënën.
“Edhe vetë kërcënimi i mbylljes së Detit të Kuq ka të ngjarë të ushtrojë presion të vazhdueshëm në rritje mbi sigurimin, transportin e mallrave dhe në fund të fundit shumicën e çmimeve të naftës në ditët në vijim”, shtoi ai.
Houthit hynë zyrtarisht në luftë të shtunën, kur qëlluan dy raketa drejt Izraelit. Një ditë më parë, Mohammed Mansour, zëvendësministër i informacionit në qeverinë Houthi, i tha CNN se mbyllja e Ngushticës Bab el-Mandeb “është një opsion i zbatueshëm dhe pasojat do të përballohen nga agresorët amerikanë dhe izraelitë”.
Houthit kanë një gamë armësh, duke përfshirë dronë dhe raketa anti-anije, duke paraqitur një rrezik të madh për anijet që kalojnë ngushticën.
Për të shmangur rrugën ujore, cisternat e naftës që nisen nga Yanbu – me shumicën dërrmuese të destinuara për në Azi – do të duhet të ndjekin një rrugë më të gjatë dhe shumë më të gjatë, duke udhëtuar lart përmes Kanalit të Suezit në majën veriore të Detit të Kuq, në perëndim përmes Detit Mesdhe, duke u përplasur poshtë bregdetit perëndimor të Afrikës dhe përtej Oqeanit Indian.
“Nëse Houthët fillojnë të kërcënojnë anijet, atëherë, të paktën, kjo do të shtojë disa javë në kohën e udhëtimit për në Azi. Kjo do të thellonte krizën e furnizimit me naftë të papërpunuar në Azi”, tha Bronze në Energy Aspects për CNN.
Azia po mban peshën kryesore të tronditjes globale të furnizimit me naftë. Rajoni mbështetet në Lindjen e Mesme për rreth 60% të naftës së saj, dhe qeveritë kanë marrë masa për të kursyer energji gjatë krizës.
Filipinet, për shembull, kanë shpallur gjendje emergjence energjetike dhe kanë shkurtuar javën e punës për disa punonjës qeveritarë në katër ditë, ndërsa Koreja e Jugut i ka këshilluar qytetarët të bëjnë dush më të shkurtër.
Deri më tani këtë muaj, e gjithë nafta që del nga Yanbu dhe kalon nëpër Ngushticën Bab el-Mandeb ishte e destinuar për në Azi, sipas Muyu Xu, një analist i lartë i naftës bruto në Kpler, një kompani të dhënash dhe analizash tregtare.
Nëse ndonjë sulm i Houthëve do ta bllokonte në mënyrë efektive ngushticën, Xu i tha CNN, sauditët ose do të fillonin t’i jepnin përparësi dërgesave të naftës bruto për Evropën fqinje – duke e privuar kështu Azinë – ose do të drejtonin cisternat e naftës drejt Azisë përmes Kanalit të Suezit.
Xu tha se shumë pjesë të Azisë do të fillojnë të shohin mungesa të naftës bruto në prill, ndërsa do të pakësojnë rezervat e tyre ekzistuese.
“Nëse nuk mund ta marrin naftën bruto saudite në kohë, kjo do ta përkeqësojë edhe më shumë krizën e tyre të furnizimit në afat të shkurtër”, shtoi ajo.
Çmimet e larta të naftës janë “një problem, por më e rëndësishmja, ata thjesht nuk mund të marrin mjaftueshëm naftë”, tha ajo. /Telegrafi/