“Kam frikë të të tregoj” mund të jetë shumë më tepër se një fjali e rastit – ekspertët tregojnë cilat shenja zbulojnë se fëmija po humb ndjenjën e sigurisë dhe besimit te prindi
Prindërimi është një nga përvojat më të bukura, por edhe më sfiduese të jetës. Nuk ekziston prindi i përsosur dhe as familja ku nuk ndodhin kurrë keqkuptime, ngritje zëri apo momente kur fëmija mbyllet në vetvete.
Megjithatë, ekspertët e zhvillimit të fëmijëve paralajmërojnë se disa fjali që thotë fëmija mund të jenë sinjale të rëndësishme se diçka ka ndryshuar në marrëdhënien mes tij dhe prindit.
Një fjali e thënë vetëm një herë nuk do të thotë domosdoshmërisht se prindi ka gabuar. Por, nëse disa mesazhe përsëriten shpesh, ato mund të tregojnë se fëmija nuk ndihet më plotësisht i sigurt, i kuptuar apo i lirë për t’i shprehur emocionet.
Një nga fjalitë që i shqetëson veçanërisht psikologët është: “Kam frikë të të tregoj”.
Kur fëmija ka frikë të tregojë çfarë i ka ndodhur, si ndihet apo çfarë e shqetëson, kjo mund të jetë shenjë se ai pret kritikë, ndëshkim, moskuptim apo një reagim të ashpër.
Fëmijët kanë nevojë ta dinë se mund t’u drejtohen prindërve edhe kur kanë bërë ndonjë gabim.
Një tjetër fjali që prindërit nuk duhet ta shpërfillin është: “Nuk do të më kuptosh”
Kjo shpesh tregon se fëmija mendon se mendimi, emocionet apo problemet e tij nuk do të merren seriozisht. Kur ai pushon së besuari se do të dëgjohet, fillon të mbyllet dhe të ndajë gjithnjë e më pak nga ajo që i ndodh.
Edhe fjalia: “Nuk ka rëndësi”, mund të fshehë më shumë sesa duket.
Nëse fëmija vazhdimisht i minimizon emocionet e tij apo thotë se nuk ka rëndësi si ndihet, është e mundur që me kalimin e kohës të ketë mësuar t’i vendosë nevojat e veta në plan të dytë.
“Ti kurrë nuk më dëgjon”
Kjo fjali shpesh nuk është vetëm ankesë për një situatë të vetme. Mund të jetë mesazh se fëmija ndihet i padukshëm dhe i padëgjuar.
Fëmijët nuk kanë nevojë që prindërit të kenë gjithmonë zgjidhje. Shpesh u mjafton të ndiejnë se dikush dëshiron vërtet ta dëgjojë historinë e tyre.
Dhe ndoshta një nga fjalitë më të vështira për një prind është: “S’ka rëndësi, gjithsesi nuk do të më kuptosh”
Kjo mund të jetë shenjë e një distance emocionale, kur fëmija as nuk përpiqet më të shpjegojë se çfarë ndien, sepse beson se nuk do të hasë në mirëkuptim.
Pse ndodh kjo?
Ekspertët theksojnë se shumica e prindërve nuk i bëjnë këto gabime me qëllim. Lodhja, stresi, përgjegjësitë e përditshme dhe mënyra si janë rritur vetë ndikojnë shpesh në mënyrën se si reagojnë ndaj fëmijëve.
Ndonjëherë, duke dashur t’i ndihmojnë, prindërit pa vetëdije i minimizojnë emocionet e tyre me fjali si:
“Mos u shqetëso, s’është asgjë.”
“Mos qaj.”
“Po e tepron.”
“I ke të gjitha, çfarë të mungon?”
Edhe kur thuhen me qëllimin që fëmija të bëhet më i fortë, këto fjali mund t’i përcjellin mesazhin se ndjenjat e tij nuk janë mjaftueshëm të rëndësishme.
Më e rëndësishmja nuk është të jeni prind i përsosur, por të dini të dëgjoni
Psikologët theksojnë se marrëdhënia me fëmijën mund të përmirësohet në çdo moment.
E rëndësishme është që prindi të ndalet, të dëgjojë dhe t’i tregojë fëmijës se ajo që ai përjeton nga brenda ka rëndësi.
Ndonjëherë një fjali e thjeshtë mund të bëjë ndryshim të madh: “Dua të të kuptoj. Më trego, jam këtu për të të dëgjuar.”
Fëmijët nuk do ta mbajnë mend çdo këshillë që kanë marrë dhe as çdo ndalesë që u është bërë. Por ka shumë gjasa ta mbajnë mend nëse kanë pasur dikë tek i cili kanë mundur të drejtohen kur e kanë pasur të vështirë.
Prandaj, ekspertët ua kujtojnë prindërve se synimi nuk është përsosmëria, por krijimi i një marrëdhënieje ku fëmija e di se është i dashur, i pranuar dhe i sigurt.
Si ta riktheni besimin e fëmijës?
Nëse keni dëgjuar ndonjërën nga këto fjali nga fëmija juaj, kjo nuk do të thotë se është tepër vonë apo se marrëdhënia është dëmtuar pa kthim.
Ekspertët theksojnë se besimi ndërtohet çdo ditë dhe se hapa të vegjël, por të vazhdueshëm, mund të sjellin ndryshim të madh.
Hapi i parë është të ndaloni së kërkuari menjëherë arsyetime dhe të filloni të dëgjoni.
Fëmijët shpesh nuk kanë nevojë për këshillë apo zgjidhje, por për ndjesinë se dikush po i dëgjon vërtet.
Në vend të: “Nuk është edhe aq keq”, provoni: “E shoh se kjo është e rëndësishme për ty. Më trego çfarë ndodhi.”
Në vend të: “Nuk ke arsye të zemërohesh”, më mirë është të thoni: “E kuptoj që je zemëruar. Hajde të flasim për këtë.”
Po aq e rëndësishme është që prindi të dijë të kërkojë falje.
Shumë të rritur mendojnë se kërkimi i faljes ua ul autoritetin, por ekspertët thonë të kundërtën. Kur prindi thotë: “Gabova. Nuk duhej të reagoja ashtu”, fëmija mëson se gabimet janë normale dhe se marrëdhëniet mund të riparohen.
Një tjetër hap i rëndësishëm është krijimi i një hapësire ku fëmija mund të flasë pa frikën e ndëshkimit.
Nëse ai e di se çdo sinqeritet do të pasohet nga kritikë apo dënim, me kalimin e kohës do të fillojë të fshehë gjëra. Prandaj është e rëndësishme t’i tregoni se e vërteta ka gjithmonë një vend të sigurt.
Ndryshime të vogla që mund të bëjnë diferencë të madhe
Kushtojini çdo ditë disa minuta fëmijës duke qenë plotësisht të pranishëm, pa telefon dhe pa shpërqendrime të tjera.
Në vend që të pyesni vetëm: “Si kalove në shkollë?”, provoni: “Si je ndier sot?”
Mos e ndërprisni kur flet, edhe kur nuk pajtoheni me të.
Mos i minimizoni problemet e tij vetëm sepse ju duken të vogla. Ajo që është e vështirë për fëmijën, për të është reale.
Tregojini dashuri edhe kur ka gabuar. Fëmija duhet ta kuptojë se sjellja e tij mund të ketë qenë e gabuar, por kjo nuk e bën atë më pak të vlefshëm.
Mesazhi më i rëndësishëm që një fëmijë duhet të marrë nga prindi është: “Mund të më tregosh gjithçka. Ndoshta nuk do ta kem gjithmonë përgjigjen e duhur, por do të jem gjithmonë këtu për të të dëgjuar.”
Sepse një marrëdhënie e shëndetshme mes prindit dhe fëmijës nuk ndërtohet duke mos gabuar kurrë, por duke bërë që fëmija ta dijë se edhe pas gabimeve dhe mosmarrëveshjeve ka një person të sigurt tek i cili mund të kthehet. /Telegrafi/