Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, tha se Grenlanda është “kritike” për mbrojtjen e SHBA-së dhe botës kundër sulmeve të mundshme me raketa ruse ose kineze – dhe se Evropa dhe Danimarka “nuk kanë bërë një punë të mirë” në sigurimin e zonës.
Vance i tha Fox News se ata jo vetëm që kishin investuar pak në mbrojtjen e Grenlandës, por gjithashtu nuk arritën të angazhoheshin me argumentin e presidentit Donald Trump mbi këtë çështje.
Zyrtarët amerikanë po diskutojnë “aktivisht” një ofertë të mundshme për të blerë Grenlandën – një territor gjysmë-autonom danez, tha Shtëpia e Bardhë të mërkurën, një ditë pasi sugjeroi se veprimi ushtarak për ta aneksuar atë nga SHBA-të ishte gjithashtu një opsion.
Danimarka, një anëtare tjetër e NATO-s, ka paralajmëruar se kjo do të shënonte fundin e aleancës, transmeton Telegrafi.
Si Grenlanda ashtu edhe Danimarka kanë theksuar vazhdimisht se ishulli nuk është në shitje.
Pavarësisht se është territori më pak i populluar, vendndodhja e Grenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm, në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
Baza hapësinore Pituffik, e njohur më parë si baza ajrore Thule, është operuar nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore.
Në vitet e fundit, ka pasur gjithashtu një interes në rritje për burimet natyrore të Grenlandës – duke përfshirë mineralet e rralla të tokës, uraniumin dhe hekurin – të cilat po bëhen më të lehta për t’u aksesuar ndërsa akulli i saj shkrihet për shkak të ndryshimeve klimatike.
Shkencëtarët mendojnë se mund të ketë gjithashtu rezerva të konsiderueshme nafte dhe gazi.
“Njerëzit nuk e kuptojnë se e gjithë infrastruktura e mbrojtjes nga raketat varet pjesërisht nga Grenlanda”, tha Vance në intervistën e tij të mërkurën.
“Nëse Zoti na ruajt rusët dhe kinezët – nuk them se do ta bëjnë – por nëse, Zoti na ruajt, dikush lëshoi një raketë bërthamore në kontinentin tonë, ata lëshuan një raketë bërthamore në Evropë, Grenlanda është një pjesë kritike e asaj mbrojtjeje nga raketat”, shtoi ai.
“Pra, ju pyesni veten, ‘a kanë bërë evropianët, danezët një punë të duhur për të siguruar Grenlandën dhe për t’u siguruar që ajo të mund të vazhdojë të shërbejë si një spirancë për sigurinë botërore dhe mbrojtjen nga raketat?’ Dhe përgjigjja është padyshim që nuk e kanë bërë”, theksoi ai.
Shqetësimet për të ardhmen e territorit u rishfaqën pas përdorimit të forcës ushtarake nga Trump kundër Venezuelës të shtunën, për të kapur presidentin e saj Nicolás Maduro.
Trump më parë bëri një ofertë për të blerë ishullin në vitin 2019, gjatë mandatit të tij të parë presidencial, vetëm për t’u thënë se nuk ishte në shitje.
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha të mërkurën se do të zhvillonte bisedime me Danimarkën javën e ardhshme.
Një ditë më parë, udhëheqësit evropianë lëshuan një deklaratë të përbashkët duke mbështetur Danimarkën.
“Grenlanda i përket popullit të saj dhe vetëm Danimarka dhe Grenlanda mund të vendosin për çështje që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e tyre”, thanë udhëheqësit e Francës, Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë, Italisë, Polonisë, Spanjës dhe Danimarkës në një deklaratë të përbashkët.
Duke theksuar se ishin po aq të interesuar sa SHBA-të për sigurinë e Arktikut, nënshkruesit evropianë thanë se kjo duhet të arrihet nga aleatët e NATO-s, përfshirë SHBA-në, “kolektivisht”.
Ata gjithashtu bënë thirrje për “mbrojtjen e parimeve të Kartës së OKB-së, duke përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve”.
Aaja Chemnitz, një nga dy deputetet në parlamentin danez që përfaqëson Groenlanda, i tha BBC-së se komentet nga administrata Trump ishin “një kërcënim i qartë”.
“Është plotësisht mungesë respekti nga ana e SHBA-së të mos përjashtojë aneksimin e vendit tonë dhe të aneksojë një aleat tjetër të NATO-s”, tha ajo.
Por Chemnitz tha se e shihte këtë si të pamundur dhe se në vend të kësaj, “ajo që do të shohim është se ata do të ushtrojnë presion mbi ne në mënyrë që të sigurohen që do ta marrin Groenlandën me kalimin e kohës”.
Aleqatsiaq Peary, një gjuetar 42-vjeçar Inuit që jeton në qytetin e largët verior të Grenlandës, Qaanaaq, dukej indiferent ndaj potencialit të pronësisë amerikane.
“Do të ishte kalim nga një pronar te një tjetër, nga një pushtues te një tjetër”, i tha ai BBC-së.
“Ne jemi një koloni nën Danimarkën. Tashmë po humbasim shumë nga të qenit nën qeverinë daneze”, shtoi ai.
Duke thënë se nuk kishte “kohë për Trumpin”, ai shtoi se njerëzit ishin “në nevojë”.
Gjuetarë si ai, shpjegoi ai, gjuanin me qen në akullin e detit dhe peshqit “por akulli i detit po shkrihet dhe gjuetarët nuk mund të sigurojnë më jetesën”, shtoi ai. /Telegrafi/