Tregjet e naftës përgatiten për një tronditje, ndërsa sulmet e përbashkëta SHBA-Izrael kundër Iranit rrezikojnë të ndërpresin furnizimin global me naftë bruto, duke shkaktuar potencialisht një rritje të ndjeshme të çmimeve.
Përtej të qenit një prodhues i madh i naftës, Teherani ka kërcënuar vazhdimisht me bllokadë të Ngushticës së Hormuzit, një rrugë kyçe për eksportin e naftës.
Në vitin 1974, Irani ishte prodhuesi i tretë më i madh në botë pas SHBA-së dhe Arabisë Saudite, por përpara Rusisë.
Megjithatë, prodhimi i tij i naftës pësoi një goditje pasi SHBA-të vendosën sanksione në vitin 1979.
Irani kaloi nga prodhimi i rreth gjashtë milionë fuçive në ditë në afërsisht 3.1 milionë fuçi sot, sipas kartelit të prodhimit të naftës OPEC, anëtar i të cilit është Irani.
Megjithatë, Irani renditet ende në dhjetë prodhuesit më të mëdhenj të naftës në botë.
Nafta e tij bruto është relativisht e lehtë dhe e lirë për t’u nxjerrë, me kosto prodhimi deri në 10 dollarë (8.46 euro) për fuçi, duke e bërë atë veçanërisht fitimprurës.
Në krahasim, Kanadaja dhe Shtetet e Bashkuara zakonisht shohin kosto nga 40 dollarë (33,85 €) deri në 60 dollarë (50,77 €) për fuçi.
Vetëm Arabia Saudite, Iraku, Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe shohin kosto prodhimi të ngjashme të ulëta.
Kina mbetet një konsumatore kryesore e naftës iraniane, me më shumë se 80 përqind të eksportit të Iranit që shkon në rafineritë kineze.
Një rrezik më i madh për tregjet e naftës janë paralajmërimet e pandërprera që Irani lëshoi për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, një korridor detar kritik që lidh vendet prodhuese të naftës në Lindjen e Mesme me pjesën tjetër të botës.
Në vitin 2024, afërsisht 20 milionë fuçi naftë bruto kalonin nëpër të çdo ditë, që është ekuivalente me gati 20 përqind të konsumit global të naftës së lëngshme, sipas një raporti nga Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë (EIA).
“Ngushtica është mjaftueshëm e thellë dhe e gjerë për të përballuar cisternat më të mëdha të naftës bruto në botë dhe është një nga pikat më të rëndësishme të transportit të naftës në botë. Vëllime të mëdha nafte rrjedhin nëpër ngushticë dhe ekzistojnë shumë pak mundësi alternative për të zhvendosur naftën jashtë ngushticës nëse ajo është e mbyllur”, thuhet në raport.
Tensionet në rajon kanë qenë të larta, ndërsa Uashingtoni dhe Teherani përpiqen të arrijnë një marrëveshje për të kufizuar aktivitetet bërthamore të Iranit. /Telegrafi/