Incidentet e ndodhura në prag të Krishtlindjeve Ortodokse (Badnji dan) në Mitrovicën e Veriut dhe Graçanicë kanë nxitur debat të gjerë publik dhe janë politizuar brenda dhe jashtë Kosovës.
Megjithatë, sipas një analize të publikuar nga The Kosovo Dispatch, këto ngjarje nuk përbëjnë çështje fetare, por tregojnë mangësi në zbatimin praktik të autoritetit policor në mjedise të ndjeshme etnike.
Sipas analizës, rendi ligjor i Kosovës nuk ndalon shfaqjen e simboleve fetare apo etnike, ndërsa ndërhyrja e policisë lejohet vetëm në rastet kur ekzistojnë rreziqe konkrete për rendin publik. Në incidentet e regjistruara, një lidhje e tillë nuk është artikuluar qartë në terren, duke krijuar paqartësi ligjore dhe mungesë transparence institucionale.
Në Mitrovicën e Veriut, policia ndërhyri për të ndaluar vendosjen e një banderole me urim tradicional ortodoks, duke konfiskuar përkohësisht banderolën dhe duke iniciuar kallëzim kundërvajtjeje ndaj kryetarit të komunës. Megjithatë, vetëm disa orë më vonë, banderola u kthye dhe u vendos pa incidente.
Ndërkohë, në Graçanicë, policia ndaloi qytetarë që po ktheheshin nga prerja tradicionale e badnjakut, duke konfiskuar përkohësisht bluza me mbishkrime dhe simbole fetare. As në këtë rast nuk pati arrestime, dhunë apo çrregullim publik.
The Kosovo Dispatch vlerëson se problemi kryesor nuk ishte qëllimi i policisë, por mungesa e artikulimit ligjor, disproporcionaliteti i masave dhe komunikimi i paqëndrueshëm institucional. Analiza thekson se disa oficerë nuk posedojnë njohuri të mjaftueshme gjuhësore dhe kulturore për mjedise me etni të përziera, çka rrit rrezikun e keqinterpretimit të shprehjeve të ligjshme.
Po ashtu, theksohet se këto incidente u shfrytëzuan shpejt nga media dhe rrjete serbe për të ndërtuar narrativa për shtypje fetare, pavarësisht se shprehja ligjore u lejua në fund. Mungesa e reagimit të qartë dhe të shpejtë institucional, sipas analizës, krijoi hapësirë për deformim të fakteve.
Në kontekstin politik, analiza përmend edhe mungesën e angazhimit të Listës Serbe me institucionet qendrore, duke vlerësuar se ky boshllëk qeverisjeje e vështirëson zgjidhjen teknike të çështjeve administrative dhe nxit përshkallëzim publik.
The Kosovo Dispatch vlerëson ndërhyrjen e kryeministrit Albin Kurti si faktor kyç në deeskalimin e situatës dhe garantimin e shprehjes së ligjshme, por thekson se korrigjimi pas faktit nuk është i mjaftueshëm.
Sipas analizës, Policia e Kosovës ka nevojë për udhëzime më të qarta operacionale, trajnim të detyrueshëm gjuhësor dhe kulturor, si dhe standarde më të forta për arsyetimin ligjor në momentin e zbatimit.
Vetëm përmes mësimit institucional dhe përgjegjësisë së hapur, theksohet, mund të forcohet besimi publik dhe kredibiliteti ndërkombëtar i Kosovës nën sundimin e ligjit.