Midis informimit dhe vetëdiagnozës: si ta përdorim inteligjencën artificiale pa rrezikuar shëndetin
Gjithnjë e më shumë njerëz, para se të telefonojnë mjekun ose të caktojnë një kontroll, fillimisht “bëjnë” një bisedë me inteligjencën artificiale. ChatGPT është bërë për shumëkënd bashkëbiseduesi i parë kur shfaqet një simptomë, mbërrin një rezultat analizash ose lind një dilemë lidhur me shëndetin. Kjo në vetvete nuk duhet të jetë problem. Problemi lind kur harrojmë dallimin mes informimit dhe trajtimit.
Kompania OpenAI ka paralajmëruar ChatGPT Health, i cili pritet të jetë një hapësirë e veçantë ku përdoruesit do të mund të bisedojnë me chatbot-in ChatGPT për shëndetin e tyre.
Prandaj është e rëndësishme të dimë se ku ChatGPT mund të jetë një aleat i dobishëm dhe ku roli i tij duhet të përfundojë.
Çfarë është në të vërtetë ChatGPT Health
ChatGPT Health është një përvojë e krijuar posaçërisht brenda ChatGPT-së, e dedikuar për biseda rreth shëndetit. Ideja e tij nuk është të zëvendësojë mjekun, por t’i ndihmojë njerëzit të ndihen më të informuar, më të përgatitur dhe më të sigurt kur përpiqen të kuptojnë shëndetin e tyre.
Shëndeti tashmë është një nga arsyet më të shpeshta pse njerëzit përdorin ChatGPT. Qindra miliona njerëz çdo javë bëjnë pyetje për simptoma, analiza, ushqim dhe mirëqenie të përgjithshme. ChatGPT Health është zhvilluar pikërisht nga kjo nevojë, por me shtresa shtesë privatësie dhe mbrojtjeje të të dhënave, të përshtatura posaçërisht për informacionet e ndjeshme shëndetësore.
Brenda kësaj përvoje është e mundur lidhja e sigurt me kartelat mjekësore elektronike dhe aplikacionet për ndjekjen e shëndetit dhe zakoneve të jetesës, në mënyrë që përgjigjet të bazohen në kontekstin personal shëndetësor, e jo vetëm në informacione të përgjithshme. Bisedat mbeten private dhe të ndara, me kufij të qartë të përcaktuar.
Është e rëndësishme të theksohet se ChatGPT Health nuk është i destinuar për vendosjen e diagnozave apo përshkrimin e terapive. Roli i tij është të ndihmojë njerëzit të kuptojnë termat mjekësorë, rezultatet dhe rekomandimet, si dhe të përgatiten më mirë për bisedën me mjekun. Ai është zhvilluar në bashkëpunim me mjekë nga e gjithë bota dhe është menduar si mbështetje, e jo si zëvendësim i mjekut, transmeton Telegrafi.
Çfarë është në rregull të pyesësh ChatGPT-në kur bëhet fjalë për shëndetin
Inteligjenca artificiale mund të jetë një burim i dobishëm informacioni të përgjithshëm dhe edukativ, veçanërisht kur duam të kuptojmë atë që tashmë na është thënë ose shkruar.
Është në rregull të pyesësh:
- çfarë do të thotë një term i caktuar mjekësor
- si manifestohet zakonisht një sëmundje
- cilat janë simptomat më të shpeshta të një gjendjeje të caktuar
- çfarë tregojnë analizat laboratorike që kemi
- si duket procedura diagnostikuese
- cilat janë rekomandimet e përgjithshme për një stil jetese të shëndetshëm
Në këtë kuptim, ChatGPT mund të ndihmojë që të mos ndihemi “të humbur” përballë termave mjekësorë dhe të shkojmë te mjeku më të përgatitur, me pyetje më të qarta.
Çfarë është e rrezikshme të pyesësh, edhe pse shumëkush e bën
Problemi lind kur informacionin fillojmë ta përjetojmë si vlerësim personal.
Është e rrezikshme të pyesësh:
- nëse simptomat që kemi nënkuptojnë një diagnozë konkrete
- sa e rrezikshme është diçka pikërisht në rastin tonë
- nëse duhet të shqetësohemi apo mund të presim
- nëse na nevojitet terapi apo jo
ChatGPT nuk e sheh personin, nuk e njeh historinë e tij mjekësore, nuk e di çfarë barnash merr, çfarë sëmundjesh të tjera ka apo çfarë zakonesh jetese ndjek. Gjithçka që mjeku merr parasysh, inteligjenca artificiale nuk mund ta vlerësojë.
Prandaj përgjigjja mund të duket bindëse, por të jetë e gabuar ose e paplotë.
Pse terapitë, dozat dhe diagnozat nuk janë për inteligjencën artificiale
Hapi më i rrezikshëm është kërkimi i terapive konkrete, dozave apo këshillave për barna.
Terapia nuk është kurrë vetëm emri i një ilaçi. Ajo përfshin dozën e saktë, kohën e përdorimit, kombinimet me barna të tjera, kundërindikacionet dhe rreziqet individuale. Ajo që i ka ndihmuar dikujt, mund t’i shkaktojë dëm serioz dikujt tjetër.
E njëjta gjë vlen edhe për diagnozat. Diagnoza nuk është një listë simptomash, por një përfundim që nxirret mbi bazën e ekzaminimeve, analizave dhe përvojës klinike. Këtë nuk mund ta zëvendësojë asnjë algoritëm.
Pse njerëzit gjithsesi e pyesin AI-në për shëndetin
Arsyet janë të kuptueshme. Pritjet janë të gjata, frika është e pranishme dhe nevoja për përgjigje të shpejta është e madhe. Është më e lehtë të pyesësh sesa të presësh. Por përgjigjja e shpejtë nuk është e njëjtë me përgjigjen e saktë.
Si ta përdorim me mençuri ChatGPT-në kur bëhet fjalë për shëndetin
ChatGPT mund të jetë një aleat i mirë nëse e dimë vendin e tij. Si ndihmë për të kuptuar, e jo si verdikt. Si përgatitje për bisedën me mjekun, e jo si zëvendësim i kontrollit.
Nëse ajo që lexojmë na shqetëson ose na frikëson, kjo është shenjë se duhet t’i drejtohemi një profesionisti, e jo të vazhdojmë të kërkojmë përgjigje vetë.
Teknologjia mund të na ndihmojë të jemi më të informuar, por nuk mund të marrë përgjegjësinë për shëndetin tonë. ChatGPT di shumë, por nuk na njeh.
Shëndeti vazhdon të ruhet në bisedën me mjekun, në kontrollet mjekësore dhe në besimin që ndërtojmë me ata që na trajtojnë. /Telegrafi/