Ndërsa lajmet e rreme përhapen në internet, Finlanda shton njohuritë mbi inteligjencën artificiale në kurrikulën e saj shkollore për të ndihmuar fëmijët që në moshën 3 vjeç të njohin lajmet e rreme të gjeneruara nga inteligjenca artificiale.
Beteja kundër lajmeve të rreme në Finlandë fillon në klasat parashkollore, transmeton Telegrafi.
Për dekada të tëra, kombi nordik ka ndërthurur njohuritë mbi median, duke përfshirë aftësinë për të analizuar lloje të ndryshme të medias dhe për të njohur dezinformimin, në kurrikulën e saj kombëtare për nxënësit që në moshën 3 vjeç.
Kursi është pjesë e një programi të fuqishëm kundër dezinformimit për t’i bërë finlandezët më rezistentë ndaj propagandës dhe pretendimeve të rreme, veçanërisht atyre që kalojnë kufirin prej 1,340 kilometrash me Rusinë fqinje.
Tani, mësuesit kanë detyrën të shtojnë njohuritë mbi inteligjencën artificiale (AI) në kurrikulën e tyre, veçanërisht pasi Rusia e rriti fushatën e saj të dezinformimit në të gjithë Evropën pas pushtimit të plotë të Ukrainës gati katër vjet më parë.
Anëtarësimi i Finlandës në NATO në vitin 2023 gjithashtu provokoi zemërimin e Moskës, megjithëse Rusia ka mohuar vazhdimisht se ndërhyn në punët e brendshme të vendeve të tjera.
“Ne mendojmë se të kesh aftësi të mira në shkrim-leximin mediatik është një aftësi shumë e madhe qytetare”, tha Kiia Hakkala, një specialiste pedagogjike për qytetin e Helsinkit.
“Është shumë e rëndësishme për sigurinë e kombit dhe për sigurinë e demokracisë sonë”, shtoi ajo.
Njohuritë mbi inteligjencën artificiale po bëhen një aftësi jetësore
Në shkollën fillore Tapanila, në një lagje të qetë në veri të Helsinkit, mësuesi Ville Vanhanen i mësoi një grupi nxënësish të klasës së katërt se si të dallonin lajmet e rreme.
Ndërsa një ekran televizori shfaqte një banderolë “Fakt apo trillim?”, nxënësi Ilo Lindgren e vlerësoi pyetjen. “Është pak e vështirë”, pranoi 10-vjeçari.
Vanhanen tha se nxënësit e tij kanë mësuar rreth lajmeve të rreme dhe dezinformimit për vite me radhë, duke filluar me leximin e titujve kryesorë dhe teksteve të shkurtra.
Në një orë mësimi të kohëve të fundit, nxënësve të klasës së katërt iu ngarkua detyra të gjenin pesë gjëra për t’u kujdesur kur konsumojnë lajme online për t’u siguruar që janë të besueshme.
Tani ata po kalojnë në shkrim-leximin mbi inteligjencën artificiale, i cili po bëhet shpejt një aftësi jetësore.
“Ne kemi studiuar se si të dallojmë nëse një fotografi ose një video është bërë nga inteligjenca artificiale”, shtoi Vanhanen, një mësues dhe zëvendësdrejtor në shkollë.
Media finlandeze gjithashtu luan një rol, duke organizuar një “Javë Gazetash” vjetore, ku gazetat dhe lajmet e tjera u dërgohen të rinjve për t’i konsumuar.
Në vitin 2024, Helsingin Sanomat me seli në Helsinki bashkëpunoi në një “Libër të ri ABC të Njohurive Mediale”, të shpërndarë për çdo 15-vjeçar në vend, ndërsa ata fillonin shkollën e mesme.
“Është me të vërtetë e rëndësishme për ne të shihemi si një vend ku mund të merrni informacion që është verifikuar, që mund t’u besoni dhe që bëhet nga njerëz që i njihni në një mënyrë transparente”, tha Jussi Pullinen, redaktori përgjegjës i gazetës së përditshme.
Demokracia sfidohet përmes dezinformimit
Njohuritë mediale kanë qenë pjesë e kurrikulës arsimore finlandeze që nga vitet 1990, dhe kurse shtesë janë në dispozicion për të rriturit më të moshuar që mund të jenë veçanërisht të prekshëm ndaj dezinformimit.
Aftësitë janë aq të rrënjosura në kulturë saqë kombi nordik me 5.6 milionë banorë renditet rregullisht në krye të Indeksit Evropian të Njohurive Mediatike. Indeksi u përpilua nga Instituti i Shoqërisë së Hapur në Sofje, Bullgari, midis viteve 2017 dhe 2023.
“Nuk mendoj se e imagjinonim që bota do të dukej kështu”, tha Ministri finlandez i Arsimit, Anders Adlercreutz.
“Që ne do të bombardoheshim me dezinformim, që institucionet tona të sfidohen – demokracia jonë vërtet e sfiduar – përmes dezinformimit”, shtoi ai.
Dhe me përparimin e shpejtë të mjeteve të AI-së, edukatorët dhe ekspertët po nxitojnë t’u mësojnë nxënësve dhe pjesës tjetër të opinionit se si të dallojnë se çfarë është fakt dhe çfarë është lajm i rremë.
“Tashmë është shumë më e vështirë në hapësirën e informacionit të dallosh se çfarë është reale dhe çfarë jo reale”, tha Martha Turnbull, drejtoreshë e ndikimit hibrid në Qendrën Evropiane të Ekselencës për Kundërshtimin e Kërcënimeve Hibride me seli në Helsinki.
“Ndodh që tani për tani, është mjaft e lehtë të dallosh falsifikimet e gjeneruara nga AI sepse cilësia e tyre nuk është aq e mirë sa mund të ishte”, shtoi ajo.
“Por, ndërsa kjo teknologji zhvillohet, dhe veçanërisht ndërsa ne shkojmë drejt gjërave si inteligjenca artificiale agjentike, mendoj se atëherë mund të bëhet shumë më e vështirë për ne ta dallojmë”, tha për fund Turnbull. /Telegrafi/