Si është të negociosh me rusët për luftën në Ukrainë? Është një pyetje për të cilën shumë janë të interesuar të dinë përgjigjen pas disa raundeve të fundit të bisedimeve të paqes, të cilat deri më tani duket se kanë dhënë pak fryt katër vjet pas pushtimit të plotë të Rusisë.
Një raund tjetër i diskutimeve të ndërmjetësuara nga SHBA-të ka të ngjarë të zhvillohet në Gjenevë më vonë këtë javë. Përpara kësaj, BBC ka folur me Serhii Kyslytsia, një anëtar i delegacionit të presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, i cili ka marrë pjesë në diskutimet e fundit ushtarake.
Sipas Kyslytsia, këto marrëveshje janë të ngjashme me biznesin dhe në përgjithësi të lira nga lloji i madhështisë politike dhe historike që shihet diku tjetër nga Moska, transmeton Telegrafi.
“Ushtria ka një kuptim më të mirë të asaj që po ndodh në fushën e betejës”, më tha ai kur u takuam në pallatin presidencial të hënën në mëngjes.
“Është një gjë tjetër nëse ata [rusët] janë të aftë, apo jo, të raportojnë [mbrapa] drejtpërdrejt… pa gatuar ose ndryshuar informacionin”, shtoi ai.
Nuk është një gjë e lehtë të përpiqesh të ndalosh një luftë. Natyra e fushëbetejës në Ukrainën lindore – ku mijëra dronë patrullojnë dhe vrasin mbi një të ashtuquajtur “zonë gri” të madhe midis dy palëve, ndërsa 200,000 civilë ukrainas ende jetojnë në qytetet e “rripit të fortesës” të Donbasit – e bën çështjen teknike të shkëputjes shumë komplekse.
“Duhet të kesh një sërë rregullash dhe protokollesh të qarta”, tha Kyslytsia, “dhe një mënyrë për të verifikuar dhe monitoruar”.
Pjesa më e madhe e kësaj pune, tha ai, është e përfunduar, pjesërisht falë përfshirjes së ngushtë të zyrtarëve amerikanë, përfshirë gjeneralin Alexus Grynkewich, komandantin më të lartë të NATO-s në Evropë, dhe Dan Driscoll, Sekretarin e Ushtrisë.
Natyrisht nuk është në interesin e Kievit të kritikojë përfaqësuesit e administratës Trump, por kur Kyslytsia komplimenton delegacionin amerikan për përpjekjet e tij, ai duket i sinqertë.
“Ne duhet t’u japim meritat amerikanëve për angazhimin dhe durimin e tyre”, thotë ai, “sepse ata ulen në takime pa ndalur. Ata jo vetëm që vëzhgojnë… ata bëjnë pyetje dhe dëgjojnë përgjigjet tona”.
Kyslytsia ishte po aq pozitiv për rolet e luajtura nga dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner, të cilin e përshkroi si “jo një fillestar”, dhe i dërguari miliarder për të gjitha qëllimet, Steve Witkoff, të cilin e përshkroi si “një person shumë më i mençur sesa imazhi karikaturë që shihni në media”.
SHBA-të, tha Kyslytsia, do të luajnë një rol kyç në monitorimin e çdo armëpushimi të ardhshëm, me burime duke përfshirë satelitin dhe format e tjera të monitorimit me teknologji të lartë.
“Ne kemi nevojë për dikë që do të luajë rolin e gjykimit, sepse nëse ka një shkelje, duhet të ketë një palë të tretë që është e fortë [dhe] autoritare”, shtoi ai.
Për tetë vjet para pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë në vitin 2022, ky rol monitorimi luhej nga Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë – një grup burimet e kufizuara të të cilit dhe mungesa e mekanizmave të zbatimit e bënë atë kryesisht të paaftë për të parandaluar një përshkallëzim.
“Ishte një arritje mjaft e madhe [për ta] që të kishin dy dronë që fluturonin mbi territor. Është pak a shumë epoka e Flintstones krahasuar me atë që kemi sot”, tha Kyslytsia.
Në krahasim, raportet e fundit sugjerojnë se deri në 12,000 dronë veprojnë mbi qytetin e vetëm të Pokrovskut në çdo kohë.
I pyetur Kyslytsia-n, i cili është gjithashtu një ish-ambasador i OKB-së, se si arriti të ulej përballë emisarëve të një udhëheqësi në Kremlin, i cili ka qenë i gatshëm të sakrifikojë më shumë se një milion burra të tij për të nënshtruar Ukrainën. Ai më tha se kishte vite praktikë.
“Kam parë shumë më keq. Kam kaluar pesë vjet në Nju Jork, tre prej tyre para pushtimit në shkallë të plotë. Ulesha në dhomë me armikun rregullisht”, shtoi ai.
Një mbrëmje është skalitur në kujtesën e tij: 23 shkurt 2022.
Në mes të një takimi urgjent të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, të thirrur për të diskutuar krizën urgjente në Ukrainë, ambasadori mori vesh se vendi i tij ishte nën sulm.
“Në të njëjtën kohë, shtatë zona kohore në lindje të Kievit, mbaj mend që dëgjova shpërthimet e para të largëta ndërsa filloi sulmi i gjithanshëm i Rusisë ndaj Ukrainës”, tha ai.
Mes skenave të një drame agonizuese, Ksylytsia u përpoq ta bindte ambasadorin e Rusisë, Vassily Nebenzia, të telefononte shefin e tij, Ministrin e Jashtëm, Sergei Lavrov, për të kërkuar siguri se trupat ruse nuk do të pushtonin.
“Unë kam thënë tashmë gjithçka që di sot. Nuk do ta zgjoj Ministrin Lavrov në këtë kohë”, u përgjigj Nebenzia, sipas Kyslytsia.
Jeta e të gjithëve ndryshoi në atë moment. Kyslytsia qëndroi në OKB për tre vjet të tjera para se të kthehej në Kiev.
Nëse delegacionet takohen përsëri në Gjenevë të enjten, ai do të jetë atje, ende duke hartuar konturet dhe mekanikën e një armëpushimi, por duke pritur gjatë gjithë kohës që pjesa më e rëndësishme e mozaikut të bjerë në vend.
“Lufta mund të ndalet vetëm me një telefonatë të një personi te shefi i tij i shtabit ushtarak. Por me sa duket, diktatori i Kremlinit [Presidenti rus Vladimir Putin] nuk është në gjendje ta ndalojë luftën për momentin”, tha ai. /Telegrafi/