Te populli Oromo në Etiopi, bukuria e grave nuk lidhet vetëm me pamjen, por edhe me autoritetin moral dhe fuqinë për të ruajtur paqen në komunitet
Në zemër të Afrikës Lindore, mes pllajave të gjera të Etiopisë, jeton populli Oromo, komuniteti etnik më i madh në vend. Në shumë shkrime udhëtimesh dhe studime etnografike, gratë Oromo përshkruhen si një nga shembujt më të veçantë të bukurisë afrikane.
Megjithatë, tërheqja e tyre shkon shumë përtej tipareve të harmonishme të fytyrës dhe elegancës natyrore. Ajo që i bën vërtet mbresëlënëse është ndërthurja e hijeshisë me ndikimin e tyre të fortë në jetën shoqërore, roli i rëndësishëm në ekonominë e komunitetit dhe trashëgimia mitologjike që përcillet brez pas brezi. Pikërisht në këtë harmoni mes bukurisë së jashtme dhe forcës së brendshme qëndron magjepsja që i bën gratë Oromo simbol të dinjitetit dhe kulturës.
Bukuria si pjesë e identitetit
Gratë Oromo njihen për tipare të dallueshme dhe të harmonishme të fytyrës: mollëza të theksuara, sy të mëdhenj në formë bajameje dhe hundë të formuar butë. Vetullat e rregulluara me kujdes theksojnë edhe më shumë elegancën natyrore të fytyrës.
Ngjyrat e ngrohta të lëkurës, nga tonet e arta deri te ato bronzi të thellë, shoqërohen me modele tradicionale flokësh. Flokët natyrshëm kaçurrela zakonisht thuren në gërsheta të vogla pranë kokës dhe zbukurohen me rruaza shumëngjyrëshe, që janë një shenjë e rëndësishme e identitetit kulturor.
Edhe veshjet tradicionale janë të pasura me motive dhe ngjyra të gjalla që pasqyrojnë historinë dhe krenarinë e komunitetit. Megjithatë, në kulturën Oromo bukuria nuk matet vetëm me pamjen e jashtme. Ajo lidhet ngushtë me një parim moral të quajtur Safuu, një kod etik që thekson dinjitetin, respektin dhe harmoninë në marrëdhëniet mes njerëzve, transmeton Telegrafi.
Shkopi i shenjtë që ndal konfliktet
Një nga traditat më interesante lidhet me një objekt ritual të quajtur Siinqee. Ky është një shkop i zbukuruar që nëna ia dorëzon vajzës në ditën e martesës.
Ky objekt nuk është vetëm simbolik. Ai përfaqëson një shenjë të fuqishme të dinjitetit dhe të drejtave të gruas në komunitet.
Gruaja që mban Siinqee gëzon autoritet moral. Nëse ndodh një konflikt mes burrave, ajo mund ta ngrejë këtë shkop si shenjë që kërkon ndërprerjen e dhunës dhe kthimin e paqes. Ky zakon është thellësisht i rrënjosur në rregullat shoqërore të Oromove dhe shpesh përmendet si shembull i rolit të fortë të grave në ruajtjen e harmonisë në komunitet.
Gratë Oromo e shprehin krenarinë për identitetin e tyre sidomos gjatë festivalit Irreechaa, një festë e madhe falënderimi për natyrën dhe jetën. Me këngë, valle dhe veshje tradicionale shumëngjyrëshe, ato festojnë trashëgiminë kulturore dhe lidhjen e fortë me komunitetin.
Roli ekonomik dhe shoqëror
Në shoqërinë Oromo, roli i gruas shkon përtej kufijve të shtëpisë. Gratë marrin pjesë aktive në bujqësi, punojnë tokën dhe kujdesen për të korrat që sigurojnë ushqimin e familjes.
Shumë prej tyre merren edhe me tregti lokale, duke shitur produkte në tregje dhe duke kontribuar ndjeshëm në jetën ekonomike të komunitetit.
Edhe në strukturat shoqërore dhe politike gratë kanë një rol të rëndësishëm. Në sistemin tradicional të qeverisjes të quajtur Gadaa, ato veprojnë shpesh si ndërmjetëse në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve dhe si ruajtëse të vlerave kulturore që kalojnë nga një brez në tjetrin.
Legjenda e mbretëreshës Akkoo Manooyyee
Një histori e veçantë ruhet në traditën e nëngrupit Oromo të njohur si populli Guji. Në legjendat e tyre përmendet mbretëresha Akkoo Manooyyee, një sunduese që simbolizon përmbysjen e roleve shoqërore.
Sipas rrëfimit, gjatë sundimit të saj burrat merreshin me punët e shtëpisë dhe kujdeseshin për fëmijët, ndërsa gratë kishin pushtetin politik dhe vendosnin për fatin e komunitetit.
Legjenda tregon se mbretëresha u vendoste burrave detyra pothuajse të pamundura. Sipas rrëfimit, burrat përfundimisht organizuan një plan kundër saj: hapën një gropë të thellë dhe e mbuluan me lëkurë kafshe, mbi të cilën vendosën fronin e saj. Kur ajo u ul, ra në gropë, por para se të zhdukej, thuhet se u la grave të fisit një mesazh të fundit: të pranonin vetëm në dukje autoritetin e burrave.
Edhe sot kjo histori mbetet simbol i solidaritetit dhe forcës së grave. Në kohë thatësire apo vështirësish, gratë e komunitetit mblidhen nën pemën e shenjtë Mokkonnisa, ku sipas traditës lidhet kujtimi i mbretëreshës. Atje ato këndojnë, luten dhe kryejnë rituale për të kërkuar shi dhe për të forcuar ndjenjën e bashkësisë.
Kështu, në kulturën Oromo, bukuria, mençuria dhe forca e grave vazhdojnë të përcillen brez pas brezi, duke mbetur një nga shtyllat më të rëndësishme të identitetit të këtij populli. /Telegrafi