Situata në Lindjen e Mesme vazhdon të jetë jashtëzakonisht e tensionuar, ndërsa negociatat për të ndaluar përshkallëzimin e konfliktit me Iranin janë duke u zhvilluar në mënyrë të paqartë dhe të fshehtë.
Euronews përpiqet të ndajë atë që tashmë është e njohur dhe atë që mbetet e panjohur për publikun dhe komunitetin ndërkombëtar.
Çfarë dimë me siguri?
Zyrtarët amerikanë kanë deklaruar se negociatat për armëpushim po ecin përpara. Presidenti amerikan, Donald Trump ka pohuar se “po negociohet tani për tani”, duke treguar një përpjekje diplomatike serioze për të parandaluar një konflikt më të gjerë.
Megjithatë, ky optimizëm vjen pas sulmeve të përsëritura me raketa dhe vendosjes së forcave shtesë amerikane në rajon, të cilat kanë krijuar shqetësime për një luftë më të gjerë në Gjirin Persik.
Udhëheqësit amerikanë kanë propozuar një plan të detajuar 15‑pikësh për armëpushim, i cili përfshin:
Pezullimin e programit bërthamor të Iranit;
Ndërprerjen e zhvillimit të raketave balistike;
Ndalimin e mbështetjes për grupe të armatosura si Hezbollah dhe Houthit;
Lehtësime të kufizuara të sanksioneve amerikane në këmbim të respektimit të këtyre kushteve;
Ky plan është komunikuar me Teheranin përmes ndërmjetësve ndërkombëtarë, përfshirë Egjiptin, Pakistanin dhe Turqinë. Ideja është që të krijohet një zgjidhje diplomatike që shmang përshkallëzimin ushtarak, transmeton Telegrafi.
Irani ende nuk e ka pranuar planin 15‑pikësh. Zyrtarët iranianë e kanë quajtur atë të papranueshëm dhe kanë kërkuar kushte të vështira për t’u përmbushur nga SHBA, duke përfshirë:
Kontroll mbi Ngushticën e Hormuzit;
Tërheqjen e forcave amerikane nga Gjiri Persik;
Heqjen e plotë të sanksioneve;
Dëmshpërblime nga SHBA;
Shumë nga këto kërkesa janë të papranueshme për Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj, duke krijuar një ngërç diplomatik të vështirë për tu tejkaluar.
Ndërsa disa burime diplomatike sugjerojnë se negociatat po vazhdojnë në prapaskenë, Irani në publik i mohon këto bisedime.
Zyrtarët iranianë e kanë quajtur raportimet për bisedime të drejtpërdrejta si “lajme të rreme”, duke krijuar një situatë të vështirë për të vlerësuar se çfarë po ndodh realisht.
Vendet arabe, Bashkimi Evropian dhe Organizata e Kombeve të Bashkuara po përpiqen të luajnë një rol ndërmjetësues. Megjithatë, deri tani nuk ka pasur një marrëveshje të qartë ose të publikuar që të tregojë përparim real.
Çfarë ende nuk e dimë?
Sinjalet janë kontradiktore. Nga njëra anë, SHBA thotë se Irani dëshiron të negociojë. Nga ana tjetër, Teherani mohon çdo bisedim të drejtpërdrejtë, duke lënë paqartësi për seriozitetin e tij.
Nuk dihet nëse ky plan adreson shqetësimet kryesore të Iranit ose nëse mund të krijojë një zgjidhje të qëndrueshme në terren. Pa gatishmëri reale nga të dyja palët, çdo marrëveshje mund të mbetet e brishtë.
Ekspertët paralajmërojnë se përderisa sulmet dhe bisedimet vazhdojnë paralelisht, kjo mund të vështirësojë çdo zgjidhje diplomatike dhe të rrisë mundësinë e përshkallëzimit.
Nuk dihet se sa ndikim kanë vendet e tjera të rajonit, si Izraeli, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, në përshkallëzimin ose zbutjen e konfliktit.
Situata mbetet e paqartë dhe shumë e ndërlikuar. Ndërkohë që SHBA ka ofruar një plan dhe disa burime sugjerojnë negociata, Irani vazhdon të vendosë kushte të papranueshme dhe mohon bisedimet formale.
Pa një marrëveshje konkrete ose një armëpushim të qëndrueshëm, perspektiva e paqes mbetet e pasigurt dhe rreziku i përshkallëzimit të luftës në rajon është ende shumë i lartë. /Telegrafi/