Planet kombëtare të investimeve në mbrojtje të tetë shteteve të tjera anëtare evropiane, me vlerë rreth gjysmën e skemës së kredisë për mbrojtjen të Komisionit, u miratuan nga ministrat e Financave të martën.
Planet e Estonisë, Greqisë, Italisë, Letonisë, Lituanisë, Polonisë, Sllovakisë dhe Finlandës së bashku kanë një vlerë prej 74 miliardë eurosh, gjysma e 150 miliardë eurove të vëna në dispozicion nëpërmjet instrumentit financiar të Veprimit për Sigurinë për Evropën (SAFE). Vetëm Polonia kishte kërkuar mbi 43 miliardë euro, transmeton Telegrafi.
“Këto vendime zbatuese do të hapin rrugën për kredi të përballueshme dhe afatgjata që do të lëshohen nga Komisioni në kuadër të instrumentit SAFE, duke demonstruar se BE po jep rezultate kur bëhet fjalë për mbrojtjen”, tha një zëdhënës i presidencës qipriote të Këshillit të Bashkimit Evropian.
Ky miratim vjen pas dritës së gjelbër të dhënë javën e kaluar nga ministrat e mbrojtjes për një grup të parë planesh nga Belgjika, Bullgaria, Danimarka, Spanja, Kroacia, Qiproja, Portugalia dhe Rumania, të cilat së bashku kanë një vlerë prej 38 miliardë eurosh.
Një total prej 19 shtetesh anëtare kanë aplikuar për ndihmë financiare në kuadër të SAFE. Çekia, Franca dhe Hungaria ende presin miratimin e Komisionit, i cili është i nevojshëm përpara se të mund t’ua paraqesin planet e tyre ministrave për dritën e gjelbër përfundimtare; kjo nga ana tjetër do t’i lejojë ekzekutivit të BE-së të lidhë marrëveshje kredie me ta dhe të vazhdojë me shpërndarjen e pagesave të parafinancimit, të cilat mund të arrijnë deri në 15% të fondeve që kërkuan.
Transhet e mëtejshme do të lëshohen bazuar në përditësimet e rregullta që shtetet anëtare do të duhet t’i japin ekzekutivit të BE-së.
SAFE, i cili është pjesë e planit të Komisionit “Gatishmëria 2030” për të lëshuar deri në 800 miliardë euro në mbrojtje para fundit të dekadës, synon të rrisë prokurimin e produkteve prioritare të mbrojtjes.
Këto përfshijnë municione dhe raketa, sisteme artilerie, dronë dhe sisteme anti-dronë, si dhe sisteme mbrojtjeje ajrore dhe raketore, mbrojtje të infrastrukturës kritike, mbrojtje të aseteve hapësinore, siguri kibernetike, teknologji të inteligjencës artificiale dhe sisteme të luftës elektronike.
Një kriter i rëndësishëm i skemës është që pajisjet e blera duhet të jenë të prodhuara në Evropë, me jo më shumë se 35% të kostove të komponentëve që vijnë nga jashtë BE-së, EEA-EFTA ose Ukrainës.
Skema është hartuar për t’u sjellë përparësi shteteve anëtare, vlerësimi i kreditit i të cilave nuk është aq i mirë sa ai i Komisionit, që do të thotë se ato do të sigurojnë norma më të mira.
Presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen, tha në fund të vitit të kaluar se popullariteti i skemës midis shteteve anëtare – ajo ishte e mbingarkuar, me 19 vendet pjesëmarrëse që fillimisht kërkuan më shumë se 150 miliardë euro – mund të shihte zgjerimin e saj të mëtejshëm. /Telegrafi/