Sistemi FCAS, i cili po zhvillohet midis Francës, Gjermanisë dhe Spanjës, është në prag të kolapsit, thanë për POLITICO katër zyrtarë evropianë në Paris dhe Berlin.
“Një njoftim se [projekti] ka mbaruar është më i mundshëm sesa një rilansim,” tha të premten një zyrtar i njohur me mendimin e presidentit francez Emmanuel Macron.
Një ligjvënës francez që punon në politikën e mbrojtjes u pajtua veçmas, transmeton Telegrafi.
“FCAS është i vdekur, të gjithë e dinë, por askush nuk dëshiron ta thotë”, tha ligjvënësi.
Dështimi i programit kryesor midis tre vendeve për të ndërtuar një aeroplan luftarak të gjeneratës së gjashtë – së bashku me dronë – do të ishte një goditje e madhe politike për presidentin francez.
Macron personalisht e nisi projektin me kancelaren e atëhershme Angela Merkel në vitin 2017, por ai është paralizuar për gati një vit për shkak të konflikteve industriale, duke shkaktuar muaj spekulimesh rreth të ardhmes së tij.
Një shembje do të ishte “një sinjal i keq – kjo është arsyeja pse Macron ka bërë presion për ta shpëtuar atë”, tha zyrtari i lartpërmendur, i cili, ashtu si të tjerët e cituar në këtë artikull, iu dha anonimiteti për të folur sinqerisht për programin.
Por zyrtarët francezë kanë theksuar publikisht se ende duan që projekti të funksionojë.
“Ne po bëjmë gjithçka që mundemi për të provuar ta shpëtojmë këtë program. Do të shohim se si mund të ia dalim mbanë”, u tha gazetarëve këtë javë kreu i ri i agjencisë franceze të prokurimit të armëve, Patrick Pailloux.
Problemet që rrethojnë FCAS gjithashtu nxjerrin në pah sfidat e bashkëpunimit industrial të mbrojtjes evropiane, ndërsa kontinenti nxiton të riarmatoset kundër një tkurrjeje ushtarake të Rusisë dhe Amerikës në ringjallje.
Aeroplani luftarak me pilot ka qenë në qendër të mosmarrëveshjeve të ashpra industriale midis Dassault dhe Airbus mbi lidershipin, teknologjinë dhe ndarjen e punës, me pak shenja të një zgjidhjeje.
Dassault po kërkon më shumë kontroll mbi zhvillimin e Aeroplanit Luftarak të Gjeneratës së Ardhshme (NGF), një komponent kyç i projektit FCAS.
Për muaj të tërë, Franca dhe Gjermania janë përpjekur të sheshojnë mosmarrëveshjet e tyre. Ata kishin vendosur një afat deri më 17 dhjetor të vitit të kaluar për ta bërë këtë, por e humbën atë pa gjetur një zgjidhje.
Vlerësimi pesimist vjen ndërsa Berlini privatisht po peshon një ndryshim dramatik.
Kancelari gjerman Friedrich Merz ka shqyrtuar një sërë opsionesh midis ndarjes së komponentit të aeroplanëve luftarakë me pilot të programit në dy aeroplanë luftarakë kombëtarë dhe – më së fundmi – përfundimit të plotë të pjesëmarrjes së Gjermanisë, sipas zyrtarëve të qeverisë gjermane dhe industrisë të njohur me mendimin e tij.
Merz ua ka përcjellë këtë mendim të dërguarve që vizitojnë Parisin, thanë dy zyrtarë gjermanë që punojnë në fushën e mbrojtjes, por Berlini ende po përpiqet të gjejë një mënyrë për të dhënë një lajm të tillë.
Trazirat rreth FCAS kanë mprehur vëmendjen ndaj programit të tij rival, GCAP të udhëhequr nga Italia, Mbretëria e Bashkuar dhe Japonia.
Dy zyrtarë evropianë të mbrojtjes të njohur me bisedimet i thanë POLITICO se Berlini ka eksploruar në heshtje se si mund të duket një pjesëmarrje në programin rival të avionëve luftarakë.
Sipas gazetës italiane Corriere della Sera, kryeministrja Giorgia Meloni shprehu gatishmërinë për t’u bashkuar me Gjermaninë në GCAP kur Merz ngriti idenë e pjesëmarrjes së mundshme të Berlinit në një takim midis të dyve muajin e kaluar.
Pas raportimeve se Gjermania po shqyrtonte pjesëmarrjen në program, i cili drejtohet nga Mbretëria e Bashkuar, Italia dhe Japonia, presidenti francez i shkroi një letër Merz për ta pyetur atë për pikëpamjen e tij mbi FCAS, sipas Le Parisien.
Të dy udhëheqësit mund ta diskutojnë projektin në margjinat e Këshillit Evropian joformal të kësaj jave.
Në Berlin, zyrtarët gjermanë këmbëngulin se Gjermania ende dëshiron të ruajë pjesë të projektit – veçanërisht cloud-in e përbashkët të luftimit dhe sisteme të tjera të përbashkëta – edhe nëse vetë avioni luftarak ndahet në dy avionë të veçantë. /Telegrafi/