Faqja zyrtare e Unionit Evropian të Xhudos (EJU) ka publikuar episodin e parë të intervistës me trajnerin kosovar të xhudos, Driton Kuka. Nga Mittersilli drejt LA2028, Driton Kuka hap prapaskenat e një cikli të ri olimpik. Ai flet për filozofinë e tij të hekurt, sakrificat pas medaljeve dhe barrën e pritjeve që vijnë me suksesin. Një rrëfim i sinqertë për ndërtimin e kampionëve nga një shtet i vogël, ndryshimin e gjeneratave dhe nevojën për metoda të reja. Një histori për disiplinën, presionin dhe çmimin e madh të përsosmërisë olimpike.
Më poshtë e keni të përkthyer gjithë intervistën e Kukës për EJU, ndërsa gjatë ditëve të ardhshme është paralajmëruar se do të publikohen edhe dy episodet tjera.
Ndërsa fillon periudha kualifikuese për Lojërat Olimpike të Los Angeles 2028, pak trajnerë mbajnë peshën e pritjeve si Driton Kuka. I ulur për një bisedë miqësore në Kampin Stërvitor Olimpik të Mittersill, njeriu që e ka udhëhequr Kosovën drejt pesë medaljeve olimpike, përfshirë tre të arta, në tre Lojëra të njëpasnjëshme reflekton mbi atë që duhet për të mbetur në majën e xhudos ndërkombëtare.
Në të parën e një serie me tre pjesë, trajneri i Kosovës Driton Kuka, i njohur me dashuri si “Toni”, flet hapur për filozofinë e tij unike të stërvitjes, sakrificat pas medaljes së artë olimpike dhe pse ndërtimi i kampionëve nga një komb i vogël kërkon krijimin e një Ferrari nga e para.
“Ne, si Kosovë, me një bazë të vogël, me një numër të vogël atletësh, duhet të ndërtojmë Ferrarin nga një atlet i vetëm”, shpjegon Toni, fjalët e tij që prekin zemrën e filozofisë së tij. “Pra, është shumë e vështirë të krijosh të dyja, jetën normale dhe jetën e një atleti të nivelit të lartë”, transmeton Telegrafi.
Kjo metaforë, ndërtimi i një Ferrari, përmbledh gjithçka rreth qasjes së Kukës. Është e kujdesshme, kërkuese dhe pa kompromis. Megjithatë, është gjithashtu e vetmja mënyrë se si një komb me më pak se dy milionë banorë ka arritur të qëndrojë përkrah superfuqive të xhudos në podiumin olimpik.
LA2028, ja ku jemi…
Ndërsa hyjmë në periudhën kualifikuese të LA2028 pas disa muajsh, Toni është pragmatik në mënyrë karakteristike në lidhje me perspektivat e ekipit të tij. “Për kualifikimin, kemi tre atletë të nivelit të lartë që u kualifikuan për në Paris”, fillon ai. “Po përpiqemi të zhvillojmë atletë të rinj që kanë potencialin për të arritur kualifikimin olimpik. Për momentin, po kryejmë disa eksperimente me disa nga vajzat, si të thuash. Disa prej tyre po zbresin në një kategori peshe, dhe gjithashtu kemi disa atletë të rinj që nuk kanë qenë të përfshirë në Lojërat Olimpike në të kaluarën”.
Objektivi i tij? Tre deri në pesë kualifikime olimpike. “Nëse këta të tre, Distria, Fazliu dhe Akili, janë mirë me shëndet, kualifikimi olimpik është i sigurt. Përveç kësaj, kemi tre ose katër atletë të rinj që mund të jenë në rrugën e kualifikimit për në Los Angeles”.
Megjithatë, Toni e di më mirë se kushdo tjetër se ciklet olimpike nuk mund të përsëriten. Metodologjia që i dha Majlinda Kelmendit medaljen e artë në Rio 2016 nuk do të funksiononte për Tokion dhe qasja e Tokios nuk do të mjaftonte për Parisin.
“Nëse e krahasoj veten si trajner për Rion, Tokion dhe Parisin, mendoj se jam përmirësuar në çdo cikël olimpik me metoda të reja, xhudo të re dhe qasje të reja”, reflekton ai. “Lojërat Olimpike janë një periudhë katërvjeçare dhe nuk mund të arrish rezultate të mira duke përdorur të njëjtat metodologji gjatë gjithë kohës. Kjo është përvoja ime”, përcjell Telegrafi.
Është një mësim i nxjerrë nëpërmjet evolucionit, përshtatjes dhe një angazhimi të konsiderueshëm për të qëndruar një hap përpara në një sport ku investimet globale vazhdojnë të përshpejtohen.
Lidhja Japoneze
Një nga vendimet më të rëndësishme të Tonit kohët e fundit ka qenë sjellja e një trajneri japonez në skuadrën e Kosovës, një zgjedhje e jashtëzakonshme për një trajner që e ka ndërtuar reputacionin e tij duke zhvilluar talentë vendas.
“Kemi një numër të madh atletësh të rinj të mirë”, shpjegon ai. “Ajo që shoh në punën dhe në të ardhmen e këtyre atletëve nën 18 vjeç është se duhet ta përmirësojmë ne-ëazan, dhe kjo është arsyeja pse fola me Presidentin e Federatës sonë dhe me Ministrinë, dhe është një projekt i mbështetur nga Ministria”.
Ky veprim pasqyron gatishmërinë e Tonit për të pranuar boshllëqet dhe për të kërkuar ekspertizë aty ku është e nevojshme. “Majlinda dhe trajnerët e tjerë kanë nevojë për përvojën dhe njohuritë e një trajneri japonez për të përmirësuar më tej ne-ëazan. Ne-ëaza është gjithashtu një pjesë e fortë e Norës [Gjakova] si atlete, kështu që mendoj se ekspertiza japoneze dhe ne-ëaza e Norës së bashku mund ta përmirësojnë shumë brezin e ri”.
Është një investim strategjik në të ardhmen e Kosovës, duke pranuar se, ndërsa Toni e ka zotëruar artin e ndërtimit të kampionëve olimpikë, brezi i ardhshëm do të kërkojë mjete të reja, njohuri të reja dhe ndoshta më e rëndësishmja, perspektiva të reja.
Maratona përpara
Menaxhimi i atletëve përmes një cikli kualifikimi dyvjeçar është një maratonë, jo një sprint. Si e mban Toni ekipin e tij në formë mendore dhe të ekuilibruar emocionalisht?
“Tani fillojmë. Le të themi se nga ky kamp stërvitor olimpik në Mittersill, fillojmë të mendojmë seriozisht për të gjitha detajet”, thotë ai. “Është koha për të ngrohur motorët e secilit atlet, për të vlerësuar mundësitë dhe lëndimet. Tashmë kemi trajtuar disa probleme dhe tani mendoj se i gjithë ekipi është i shëndetshëm dhe gati”.
Megjithatë, është më shumë sesa thjesht përgatitje fizike. “Tani është koha për të filluar, për të bërë një plan vërtet të mirë dhe për të krijuar një strategji së pari për kualifikimin olimpik dhe më pas për qëllimin tonë kryesor: një medalje olimpike. Pra, tani që jemi në janar të vitit 2026, dy vjet e gjysmë, le të themi, para Lojërave Olimpike, është koha për të krijuar një rrugë të qartë dhe një sistem të vërtetë pune për atë që duam të arrijmë”.
Duke vendosur objektiva të qarta afatgjata, duke kërkuar ndershmëri dhe disiplinë, si dhe duke punuar vazhdimisht në mentalitetin e atletëve, Toni siguron që ata të qëndrojnë mendërisht të fortë, emocionalisht të ekuilibruar dhe të përqendruar gjatë gjithë udhëtimit të gjatë kualifikues.
Ndërsa po diskutojmë për Lojërat Olimpike LA2028, poshtë planifikimit strategjik fshihet një objektiv më i thellë dhe më shumë përgjegjësi përpara. “Qëllimi im, si trajner kryesor, është gjithashtu të ndërtoj një ekip të ri që po ndjek atletët tanë më të mirë edhe për Lojërat Olimpike 32 dhe 36”, transmeton Telegrafi.
Një filozofi e lindur nga domosdoshmëria
Kur i kërkohet ta përmbledhë filozofinë e tij si trajner në një fjali të vetme, Toni nuk ngurron: “Ndonjëherë u them atletëve të mi të mos mendojnë me mendje sepse do të ndalen. Ata duhet të vazhdojnë sepse nëse je shumë i lodhur dhe mendon në një mënyrë normale, nuk mund ta bësh. Pra, ndalo së menduari dhe puno deri në fund”.
Është një filozofi e rrënjosur në realitetin e Kosovës, një shtet i vogël që po vepron shumë më mirë se sa duhet, ku nuk ka hapësirë për gabime, nuk ka vend për dobësi mendore kur shfaqet lodhja fizike.
Si çdo gjë në jetë, kjo filozofi ka një kosto. Kur pyetet për pjesën më të vështirë të punës së tij që njerëzit nuk e shohin, përgjigjja e Tonit është papritur e dobët.
“Pjesa më e vështirë për mua është menaxhimi i jetës së atletëve në tërësi. Nuk është e lehtë, veçanërisht me vajzat sepse jeta vazhdon. Gjithmonë ekziston një kufi midis asaj se sa jetë private mund të kenë dhe sa duhet t’i përkushtohen arritjeve të nivelit të lartë”.
Ai ndalet, pesha e fjalëve të tij zë vend në dhomë.
“E di…”, ndalet përsëri para se të vazhdojë, “Ndonjëherë dua t’u imponoj disiplinë të hekurt, por herë të tjera ndihem keq sepse dua që ata ta përjetojnë jetën në një moshë të re. Kjo është vërtet e vështirë, sepse ndonjëherë u them gjëra që nuk i ndiej vërtet në shpirt dhe në zemër. Ndoshta herë pas here dua që ata të kenë më shumë jetë, por nga ana tjetër u them, shikoni, ne si Kosovë, me një bazë të vogël dhe një numër të vogël atletësh, duhet të ndërtojmë një Ferrari nga një atlet i vetëm”, përcjell Telegrafi.
Çmimi i përsosmërisë
Konflikti i brendshëm që përshkruan Toni është i prekshëm. Ai flet për burra që duan të dalin, të pinë, të qëndrojnë deri natën vonë. Toni shikon me vëmendje hapësirën e dhomës përpara se të thotë: “Ndonjëherë kam nevojë t’i ndëshkoj dhe nuk ndihem mirë për këtë, sepse ndonjëherë mendoj se kjo është normale. Ndoshta ndonjëherë ata kanë nevojë të jenë të lirë të shijojnë një natë deri në mëngjes”.
“Por ky është gjithmonë problemi tek unë”, pranon ai. “Sepse, siç thashë më parë, ndonjëherë u them gjëra kur as vetë nuk jam i sigurt se po them gjërat e duhura”.
Si e pajton ai këtë trazirë të brendshme? “Kur mendoj për këtë, këto pesë medalje olimpike më kënaqin, dhe edhe kur kam dyshime, kthehem dhe i numëroj medaljet dhe them, në rregull, mund të kenë humbur diçka, por kanë fituar shumë. Jo vetëm për veten e tyre, por edhe për ekipin, për mua, për familjet e tyre dhe më e rëndësishmja për një vend të ri që shumë njerëz as nuk e dinë se ku ndodhet”.
Ai përmend ndikimin e rezultateve të Majlindës, e ndjekur nga Distria [Krasniqi], Nora [Gjakova], Akili [Gjakova], Loriana [Kuka] dhe Laura [Fazliu]. “Kosova e vogël tani është një vend i madh nëpërmjet rezultateve të saj sportive dhe kjo më bën vërtet të lumtur”.
Vendime që thyejnë zemrat
Kur e pyetën nëse i është dashur ndonjëherë të marrë një vendim që ia ka thyer zemrën, por që ka qenë i duhuri për atletin ose ekipin, përgjigjja e Tonit është e menjëhershme: “Shumë herë…, me të vërtetë, shumë herë. Po luftoj me veten për këtë pjesë të punës sepse është një aspekt psikologjik dhe nuk është e lehtë”.
“Që nga fillimi, kemi punuar si familje dhe unë nuk isha aty për ta vetëm në xhudo. Shumë herë, jam përpjekur t’i ndihmoj me shkollën, problemet familjare, vështirësitë financiare, jetën në përgjithësi, sponsorët ose mbështetjen nga qeveria dhe Komiteti Olimpik. Tani është shumë e vështirë t’u them atyre gjëra që mendoj se janë të gabuara për jetën, por të mira për karrierën e tyre”.
Ai nuk e di nëse, vite më vonë, atletët e tij do të thonë se veproi mirë apo gabim. “Nuk e di, është gjithmonë një ekuilibër pro dhe kundër me aspektin e disiplinës”.
Pastaj vjen një pranim i jashtëzakonshëm: “Ndoshta do të filloj të shkruaj gjëra të rëndësishme, biseda të rëndësishme që zhvillojmë, sepse kjo është një pjesë shumë e rëndësishme për trajnerët e ardhshëm në 10 deri në 15 vitet e ardhshme”, thotë ai, duke buzëqeshur, sytë e të cilit reflektojnë në të kaluarën, ndërsa tashmë shohin larg në të ardhmen.
Ndërrimi i gjeneratave
Toni e sheh sfidën me të cilën përballen ndihmës-trajnerët e tij, veçanërisht Majlinda Kelmendi, e cila ka kaluar në karrierën e saj si trajnere. “Tani e shoh Majlindën si një trajnere të re. Ajo përpiqet të jetë siç isha unë, por këto breza janë krejtësisht të ndryshëm. Dhe i them Majlindës, shiko, mos mendo se mund të bësh me atletët e tu atë që bëra unë me ty, Norën dhe Distrian, sepse koha fluturon”.
‘Brezi i luftës’, siç i quan Toni, ata që ishin fëmijë gjatë konfliktit të Kosovës, kishin një uri tjetër, një dëshirë tjetër. “Tani janë breza krejtësisht të ndryshëm. Ata duan 90% jetë”.
“Pra, tani po përpiqemi të gjejmë një mënyrë të re. Gjithmonë duke provuar një mënyrë të re”, vazhdon ai. “Tani kam shumë biseda me trajnerë në vende me një nivel më të lartë zhvillimi ekonomik dhe u kërkoj atyre të ndajnë përvojat e tyre, sepse atë që bëra me tre kampionët e mi olimpikë, nuk mund ta bëj më. Duhet të gjej një mënyrë të re”.
Kjo, këmbëngul Toni, është sfida për ekipin e tij të trajnerëve. “Ata duhet ta kuptojnë se kjo është 50% e performancës: nëse arrin t’i bësh fitues në mendjet e tyre, kampionë në mendjet e tyre dhe të aftë të lënë mënjanë gjithçka tjetër për një qëllim kryesor. Kjo nuk është e lehtë. Të gjithë mund të luajnë me fjalë. Të gjithë do të thonë, po, do të jap 100% tim, por ne, si trajnerë, e ndiejmë. Shumica e tyre e thonë, por nuk e bëjnë. Ata nuk punojnë”.
Zhgënjimi i tij është i dukshëm. “Ndonjëherë u them atyre, hajdeni, duhet të filloni të punoni, dhe ata thonë, ‘Por unë po punoj’. Jo, kjo nuk është asgjë. Kjo është 30% e asaj që bëri Majlinda, 30%. Dhe pastaj thonë, ‘Po, por ajo është Majlinda’. Ata duhet të kujtojnë se edhe ajo është një qenie njerëzore. Edhe ajo pati shumë dhimbje dhe shumë vështirësi gjatë stërvitjes, por shtrëngoi dhëmbët dhe nuk u ndal kurrë”.
Pesha e një kombi
Kosova ka fituar medalje olimpike vetëm në një sport në tre Lojëra Olimpike: xhudo. Të gjitha kanë qenë nën drejtimin e Tonit.
“Nuk është e lehtë”, pranon ai kur e pyetën se si ndihet të mbartësh shpresën e një kombi të tërë. “Para se të shkonim në Lojërat Olimpike, ata thanë, oh, s’ka problem. Është Toni me një ekip dhe me siguri Kosova do të fitojë medalje. Kjo është vërtet e vështirë”.
Megjithatë, ai ka arritur në një pikë pranimi. “Tani, kur kam medalje nga tre Lojëra Olimpike, jam vërtet i kënaqur dhe edhe nëse ndodh që të mos fitojmë medalje në Lojërat e ardhshme Olimpike, e di që njerëzit do të thonë ‘uau’, por hajde tani, është shumë normale”.
Ai i vendos arritjet e Kosovës në perspektivë, duke përmendur mungesën 20-vjeçare të medaljeve olimpike të Spanjës në xhudo . “Imagjinoni Spanjën si shembull, me shumë klube, shumë trajnerë të mirë dhe më shumë se 10,000 atletë, dhe atyre iu desh të prisnin katër ose pesë Lojëra Olimpike për një medalje. Pra, kur i sheh këto gjëra, e kupton sa e vështirë është të fitosh një medalje në xhudo”.
Presioni, pranon ai, është i jashtëzakonshëm. “Të jesh trajneri i të vetmit ekip që ka fituar një medalje olimpike për vendin është vërtet e vështirë. Më besoni, kanë qenë 16 vjet me stres të madh. Tani, ndonjëherë u them trajnerëve të mi, ejani, merrni pak nga ky stres mbi veten tuaj, sepse jam tashmë pak i lodhur nga kjo pritje e vazhdueshme dhe nga kjo që e kam gjithmonë në mendje”. /Telegrafi/