Fëmijët me paralizë dhe personat me aftësi të kufizuara në Kosovë përballen çdo ditë me pengesa që shkojnë përtej sfidave shëndetësore. Atje ku sistemi ende nuk ofron siguri të qëndrueshme, humaniteti dhe solidariteti shoqëror bëhen shpesh mbështetja e vetme, duke rikujtuar se përgjegjësia institucionale dhe ndërgjegjësimi kolektiv nuk janë zgjedhje, por domosdoshmëri
Në rrugët e Kosovës, përtej zhurmës së përditshme politike dhe vrapit pas jetës moderne, ekziston një botë që lëviz me një ritëm krejt tjetër. Është bota e fëmijëve me paralizë cerebrale dhe personave me aftësi të kufizuara, ku një hap i thjeshtë, një lëvizje dore apo një hyrje në institucion shndërrohen në beteja të përditshme mbijetese. Për ta, dinjiteti mbetet shpesh një premtim i largët, i varur mes mungesës së infrastrukturës dhe një sistemi që ende nuk i ka vendosur si prioritet kombëtar.
Në këtë realitet të heshtur, jeta shpesh reduktohet në pritje. Pritje për një terapi. Pritje për një pajisje ndihmëse. Pritje për një përgjigje institucionale. Shpresa mbahet gjallë vetëm nga gjeste të vogla njerëzore dhe nga këmbëngulja e familjeve, të cilat, përballë lodhjes dhe pasigurisë, refuzojnë të dorëzohen edhe kur sistemi u kthen shpinën.
Një përgjegjësi që i takon shtetit dhe shoqërisë
Statusi i personave me aftësi të kufizuara nuk është çështje individuale apo familjare; ai është një test i pjekurisë së shtetit. Për mijëra fëmijë dhe të rritur, jeta e përditshme nuk matet me orë, por me sfida që kërkojnë kurajo të jashtëzakonshme. Kjo shtresë, ndër më të ndjeshmet e shoqërisë, vazhdon të trajtohet shpesh përmes modelit të “ndihmës vullnetare”, në vend të një sistemi të garantuar dhe të qëndrueshëm
Beteja me murin e padukshëm të pengesave
Të jetosh me aftësi të kufizuara sot në Kosovë do të thotë të përballesh me një mur të padukshëm pengesash, që nis që nga pragu i shtëpisë për shkak të mungesës së pjerrinave apo ashensorëve dhe vazhdon deri te kostoja e lartë e jetesës. Pajisjet ortopedike, terapitë fizike dhe nevojat më elementare higjienike, si pampersat, për shumë familje janë shndërruar në barrë të papërballueshme.
Ky realitet dëshmon se invaliditeti nuk mund të trajtohet si “vullnet i mirë” i rastësishëm. Ai është çështje e të drejtave të njeriut dhe kërkon zgjidhje strukturore.
Drejtësi dhe mbështetje e qëndrueshme, jo projekte që mbyllen
Edhe pse komunat dhe institucionet qendrore ndajnë fonde, ato shpesh mbeten të pamjaftueshme. Ndryshimi real nuk ndërtohet mbi projekte afatshkurtra që fillojnë dhe mbarojnë, por mbi politika që garantojnë shërbime të vazhdueshme dhe siguri financiare për punëtorët socialë dhe terapistët. Kujdesi profesional nuk mund të varet nga donacionet e rastit; ai duhet të jetë një shtyllë e garantuar shtetërore.
Si shoqëri, kemi detyrimin që këta individë t’i përfshijmë në tavolinën ku hartohen politikat. Kur nuk sigurohet stabilitet për ata që kujdesen për më të ndjeshmit, rrezikohet dështimi në provimin më të rëndësishëm: humanizmin dhe ndërgjegjen kolektive.
Kur individët bëhen ura e shpresës
Në këtë peizazh vështirësish, ku institucionet lëvizin me hapa të ngadaltë, shfaqen personalitete që me vullnetin e tyre bëhen urë e fortë midis nevojës ekstreme dhe mundësisë për një jetë më të mirë. Pikërisht këtu ndalet rrugëtimi i një humanisti që nuk priti ndryshimin, por u bë vetë ndryshimi, transmeton Telegrafi.
Xhafer Balaj – humanisti që vepron pa zhurmë
Xhafer Balaj, një mërgimtar që jeton dhe punon në Suedi që nga viti 1997, nuk u mjaftua me jetën e tij të rregullt si shef personeli në një kompani transporti. Ndonëse e konsideron veten një njeri të zakonshëm familjar dhe parapëlqen të veprojë pa zhurmë, veprat e tij kanë lënë gjurmë të thella.
Që nga viti 2015, përmes bashkëpunimit me Human Bridge dhe shoqatën “Liria”, ai ka dërguar 55 kamionë me ndihma mjekësore dhe shkollore drejt Kosovës dhe Shqipërisë, me vlerë që kalon miliona euro. Për të, shifrat janë vetëm një garë me veten, një nxitje për ta nisur kamionin e radhës, sepse nevojat për karroca dhe pajisje ortopedike në vendlindje nuk presin.
Diaspora si shtyllë e palëkundur e mbështetjes
Ky mision nuk do të ishte i mundur pa solidaritetin e mërgatës. Që në ditët e para, bashkatdhetarët në Suedi u bënë pjesë e këtij angazhimi, duke dëshmuar se diaspora mbetet jo vetëm burim ekonomik, por edhe forcë morale që nuk e ka harruar përgjegjësinë ndaj atdheut.
Dua ta prek dorën që m’i lehtësoi dhimbjet”
Mes dhjetëra aksioneve, një moment mbetet i pashlyeshëm. Në repartin e Hemodializës në Pejë, pas furnizimit me shtretër elektrikë, një pacient, invalid i UÇK-së, me të dy këmbët e amputuara, i kërkoi Balajt vetëm një gjë: t’ia zgjaste dorën.
“Dua ta prek dorën që m’i lehtësoi dhimbjet.”
Kjo fjali përmbledh gjithçka: dhimbjen, mirënjohjen dhe arsyen pse ky mision vazhdon. Është momenti që e bën humanistin të mos ndalet, as atëherë kur lodhja troket pas procedurave të gjata burokratike.
Një thirrje për reflektim dhe veprim
Teksa kamioni i 56-të përgatitet të nisë rrugën, kjo histori nuk është vetëm dëshmi e humanizmit individual, por një thirrje e qartë për institucionet dhe për secilin prej nesh. Kujdesi për personat me aftësi të kufizuara nuk mund të mbetet mbi supet e individëve, por duhet të kthehet në përgjegjësi të përbashkët shtetërore, të qëndrueshme dhe të garantuar.
Sepse një shoqëri nuk matet nga numri i projekteve që realizon, por nga mënyra se si u siguron dinjitet, mbështetje dhe përfshirje atyre që kanë më së shumti nevojë.
Ne ju ftojmë të bëheni pjesë e këtij vargu të shpresës, duke mbështetur nisma që nuk sjellin vetëm dritë të përkohshme, por ndërtojnë themele të forta atje ku heshtja ka zënë vend për shumë kohë. /Telegrafi/