Presidenti amerikan Donald Trump ka ndërmarrë hapin e pazakontë të emërimit të udhëheqësve ushtarakë për diplomaci të nivelit të lartë, duke dërguar komandantin më të lartë të SHBA-së në Lindjen e Mesme në bisedime mbi programin bërthamor të Iranit, dhe duke e pozicionuar sekretarin e ushtrisë si një negociator kyç për t’i dhënë fund luftës Rusi-Ukrainë.
Admirali Brad Cooper, kreu i Komandës Qendrore të SHBA-së, për herë të parë iu bashkua bisedimeve indirekte SHBA-Iran të premten në Oman, duke u shfaqur me uniformën e tij si një kujtesë për ndërtimin e fuqisë ushtarake amerikane në rajon, transmeton Telegrafi.
Ndërsa Sekretari i Ushtrisë Dan Driscoll përsëriti rolin e tij në bisedimet Rusi-Ukrainë këtë javë, ai punoi për të mbajtur bisedën të hapur me zyrtarët ukrainas në kohën e pushimit midis seancave, sipas një personi të njohur me negociatat që foli në kushte anonimiteti për të diskutuar bisedimet delikate.
Me të dërguarin special Steve Witkoff dhe dhëndrin e Trump, Jared Kushner, që balancojnë të dy grupet e negociatave të vështira, zgjedhja për të sjellë udhëheqës ushtarakë – qoftë për ekspertizën, lidhjet e tyre apo për të sinjalizuar opsione të mundshme më të vështira – pasqyron se si administrata republikane ka përmbysur politikën e jashtme dhe diplomacinë tradicionale të SHBA-së.
Elisa Ewers, e cila shërbeu në pozicione të sigurisë kombëtare në administratat e George W. Bush dhe Obama, tha se vendosja e udhëheqësve ushtarakë në detyrë aktive si Cooper në role diplomatike tregon se si administrata Trump ka zhvlerësuar diplomatët e aftë dhe mjetet e diplomacisë në favor të një mbështetjeje të tepruar te ushtria për të zgjidhur sfidat e politikës së jashtme.
“Shpesh duhet një sasi e madhe kohe, investimi dhe pune të palodhur për të arritur në pikën ku mund të thuash se diplomacia ka pasur sukses”, tha Ewers, tani një studiues i Lindjes së Mesme në Qendrën për një Siguri të Re Amerikane, duke cituar idiomën se “jo çdo gozhdë ka nevojë për një çekiç”.
Por Eliot Cohen, i cili shërbeu si këshilltar i Departamentit të Shtetit në administratën e George W. Bush, vuri në dukje se si gjeneralët amerikanë ishin të përfshirë në bisedimet për kontrollin e armëve me Bashkimin Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë.
Cohen tha se lëvizja e Trump për të dërguar Driscoll, udhëheqësin më të lartë civil të Ushtrisë, ishte më e pazakontë. Por ai tha, “presidentët bëjnë këtë lloj gjëje”.
“Ekziston një traditë e gjatë e presidentëve amerikanë që përdorin njerëz të pazakontë si emisarë nëse u besojnë atyre dhe mendojnë se mund ta përcjellin mesazhin”, shtoi Cohen.
Bisedimet në Oman kishin për qëllim të qetësonin tensionet në rritje midis Iranit dhe SHBA-së që e kanë tensionuar rajonin. Trump tha se bisedimet ishin “shumë të mira” dhe të tjera ishin planifikuar për në fillim të javës së ardhshme.
Por ai paralajmëroi se nëse Irani nuk arrinte një marrëveshje mbi programin e tij bërthamor, “pasojat janë shumë të rënda”.
Trump ka kërcënuar vazhdimisht të përdorë forcën për ta detyruar Iranin të arrijë një marrëveshje dhe dërgoi aeroplanmbajtësen USS Abraham Lincoln dhe anije të tjera luftarake në rajon, gjatë shtypjes së përgjakshme të protestave mbarëkombëtare nga Teherani.
Michael O’Hanlon, një analist i mbrojtjes dhe politikës së jashtme në Institutin Brookings, tha se prania e Cooper kishte për qëllim “të sinjalizonte vendosmëri dhe të frikësonte”.
“Përfshirja e komandantit të CENTCOM është mjaft e pazakontë dhe duket se synon të dërgojë një mesazh më shumë sesa të shtojë peshën e ekipit negociator për vetë bisedimet”, shkroi O’Hanlon në një email.
“Por marrëdhënia është tashmë aq e tensionuar dhe e keqe sa dyshoj se do të bëjë ndonjë ndryshim të madh, përveç nëse iranianët kanë pasur një rimendim themelor mbi programin e tyre bërthamor”, shtoi O’Hanlon.
Michael Singh, i cili ishte drejtor i lartë për Lindjen e Mesme në Këshillin e Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë në administratën e George W. Bush, tha se e shihte praninë e Cooper si më shumë të lidhur me ekspertizën e tij.
“Witkoff dhe Kushner nuk janë ekspertë për Iranin, por gjeneralistë të angazhuar në bisedime diplomatike në mbarë botën, ndërsa Cooper ka njohuri për rajonin dhe qasje në ekspertë ushtarakë që mund të vlerësojnë çdo lëshim të propozuar për programin bërthamor të Iranit”, tha Singh.
Cooper foli gjatë për aftësitë bërthamore dhe ushtarake të Iranit gjatë seancës së tij dëgjimore për emërimin në qershor, menjëherë pasi SHBA-të nisën sulme në vendet kryesore bërthamore të Republikës Islamike. /Telegrafi/