Ëndrra për të ndërtuar qytete në Hënë mund të jetë shumë më larg realitetit sesa mendohej. Një studim i ri nga Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics paralajmëron se rezervat e akullit në Hënë nuk do të mjaftonin për të mbështetur një qytet të madh me popullsi të përhershme.
Pavarësisht përparimeve të fundit në eksplorimin e Hënës dhe hartëzimin më të saktë të sipërfaqes së saj, shkencëtarët kanë arritur në përfundimin se uji, dhe jo energjia, përbën një nga pengesat më të mëdha për kolonizimin afatgjatë të satelitit natyror të Tokës.
Studimi, i titulluar “There Are No Cities on the Moon”, analizoi sasinë e ujit dhe energjisë që do të konsumonte një popullsi e madhe në Hënë, si dhe për sa kohë do të mund të mbijetonte një vendbanim me 100 mijë ose një milion banorë.
Rezultatet janë publikuar në revistën ndërkombëtare Frontiers in Space Technology, transmeton Telegrafi.
Shkencëtarët e dinë prej kohësh se në Hënë ekzistojnë depozita uji. Analizat e fundit kanë konfirmuar se një pjesë e rëndësishme e tyre ndodhet në krateret që qëndrojnë gjithmonë në hije, ku rrezet e diellit nuk depërtojnë.
Temperaturat në këto zona variojnë nga rreth -163 deri në -246 gradë Celsius, duke bërë që akulli të ruhet për periudha jashtëzakonisht të gjata. Sipas studimit, humbet vetëm rreth një milimetër akull në çdo miliard vjet.
Astrofizikani Martin Elvis, i cili udhëhoqi studimin, e përkufizon një “qytet” si një vendbanim me rreth 1 milion banorë. Konsumi mesatar i ujit është llogaritur në rreth 500 tonë për person.
Me këto shifra, një qytet me një milion banorë do t’i shteronte rezervat e ujit brenda vetëm disa vitesh nëse nuk do të përdorte riciklimin.
Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor (ISS) aktualisht riciklon rreth 98 për qind të ujit që përdor.
Sipas llogaritjeve të Elvis, nëse 1 miliard tonë ujë hënor do të ricikloheshin me të njëjtën efikasitet si në ISS, një qytet me një milion banorë do të mund të furnizohej për rreth 100 vjet.
Për një qëndrueshmëri më të gjatë, popullsia do të duhej të kufizohej në rreth 1 mijë persona – më shumë një fshat hënor sesa një qytet.
Megjithatë, situata do të ndryshonte ndjeshëm nëse do të arrihej një efikasitet prej 99.9 për qind në riciklimin e ujit. Në atë skenar, një qytet me një milion banorë mund të mbijetonte teorikisht për rreth 2 mijë vjet.
Kjo mund të kombinohej edhe me masa të tjera për kursimin e ujit, si bujqësia vertikale, ose me importimin e ujit nga Toka.
Nëse uji paraqet problem serioz, energjia nuk duket të jetë pengesa kryesore.
Pranë poleve të Hënës ndodhen të ashtuquajturat Rajone me Ndriçim të Lartë, ku Dielli nuk zhduket plotësisht nën horizont. Kreshtat e kratereve në këto zona ndodhen më lart se terreni përreth dhe mund të jenë ideale për instalimin e paneleve diellore.
Sipas studimit, kulla rreth 1 kilometër të larta, të mbuluara me panele diellore dhe të vendosura në skajet e kratereve, mund të prodhojnë rreth 3 gigavat energji secila – mjaftueshëm për të furnizuar jo vetëm banesat, por edhe aktivitetet industriale.
Hëna ka gjithashtu një avantazh tjetër: rreth 20 për qind e sipërfaqes së saj përbëhet nga silikoni, një prej lëndëve të para kryesore për prodhimin e qelizave diellore. Kjo do të mundësonte që një pjesë e prodhimit të zhvillohej lokalisht.
Disa kompani kanë filluar të mendojnë për shfrytëzimin e këtij potenciali. Kompania japoneze e ndërtimit Shimizu Corporation ka njoftuar plane për instalimin e paneleve diellore përgjatë ekuatorit të Hënës, me synim prodhimin e rreth 13 mijë teravatëve energji – më shumë se konsumi i përgjithshëm i energjisë elektrike në Tokë.
Atmosfera jashtëzakonisht e hollë e Hënës do të ishte një avantazh për këto sisteme, pasi mungesa e motit do të mundësonte prodhim shumë më të qëndrueshëm të energjisë diellore.
Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se eksplorimi aktual mund të analizojë vetëm disa metra nën sipërfaqe. Kjo lë të hapur mundësinë që rezerva shumë më të mëdha akulli të zbulohen në thellësi në të ardhmen.
Për autorin e studimit, Martin Elvis, kjo çështje duhet të nxisë një debat më serioz për qëndrueshmërinë e çdo projekti të ardhshëm në Hënë, veçanërisht për mënyrën se si do të menaxhohen burimet ujore në një perspektivë afatgjatë.
Pra, një qytet hënor me një milion banorë nuk duket të jetë në horizontin e afërt. Por nëse eksplorimi i ardhshëm zbulon burime të reja uji dhe teknologjitë e riciklimit përmirësohen, ideja e vendbanimeve të përhershme në Hënë mund të mos jetë aq fantastike sa duket sot. /Telegrafi/