Para nisjes së vegjetacionit, krasitja, pastrimi i pemishtes dhe kontrolli i sythave mund të ulin ndjeshëm problemet në pranverë
Krasitja e pemëve frutore është në kulm, dhe specialistët theksojnë sa e rëndësishme është të hiqen e të asgjësohen degët e sëmura si dhe frutat e tharë që kanë mbetur në pemë (shpesh janë burim i fortë infeksioni në pranverë).
Me rritjen e temperaturave (kur ditët fillojnë të stabilizohen më ngrohtë) pritet së shpejti nisja e vegjetacionit, sidomos te pemët bërthamore (kumbull, pjeshkë/nektarinë, kajsi, qershi, vishnje). Prandaj, është kyçe që që tani të zbatohen disa masa parandaluese, për të ulur dëmet nga sëmundjet dhe dëmtuesit.
Në sipërfaqe më të vogla rekomandohet mbledhja dhe largimi i gjetheve të rëna (sidomos te mollët/dardhat), ndërsa në pemishte më të mëdha ndihmon edhe copëtimi mekanik i gjetheve ose përdorimi i masave që përshpejtojnë shpërbërjen e masës së gjetheve (që të ulet “rezerva” e sëmundjeve që dimërojnë).
Cili është numri kritik i dëmtuesve në pemëtore?
Vëmendje e veçantë u kushtohet kontrolleve në fazën e sythave të mbyllur. Në këtë kohë kontrollohet prania e:
- morrave me mburojë (dallohen si “luspa/mburoja” kafe në lëvore),
- vezëve të morrave të bimëve (të zeza me shkëlqim, zakonisht në degë të reja dhe shumëvjeçare),
- vezëve të merimangës së kuqe të pemëve frutore (të kuqërremta dhe të rrumbullakëta).
Sipas udhëzimeve këshilluese që qarkullojnë në rajon, si prag orientues për ndërhyrje përmenden:
- te morrat me mburojë: rreth 25 “luspa/mburoja” për 1 metër gjatësi dege;
- te morrat e bimëve: rreth 3–5 vezë për 1 metër dege;
- te marimanga e kuqe: rreth 1.000 vezë (si prag i lartë i ngarkesës dimërore).
E rëndësishme: këto pragje janë orientuese (mund të ndryshojnë sipas kulturës, varietetit dhe mënyrës së llogaritjes/sampullimit). Për merimangën e kuqe, p.sh., edhe standarde teknike evropiane përmendin ndërhyrje pranverore vetëm kur popullata dimërore e vezëve kalon nivele të larta (p.sh. rreth 1.000–2.000 vezë sipas metodës së matjes).
Për shkak të madhësisë së vogël të dëmtuesve, rekomandohet përdorimi i llupës gjatë kontrollit, transmeton Telegrafi.
Spërkatja bëhet kur temperaturat mesatare ditore janë mbi 5°C
Nëse vërehet se dëmtuesit janë mbi pragun e lejuar, zakonisht rekomandohen preparate me bazë vajrash mineralë (spërkatje dimërore), ndonjëherë të kombinuara (sipas etiketës) me preparate me bazë bakri, ose kombinime të gatshme.
Trajtimi me komponentë vajorë duhet të bëhet para nisjes së vegjetacionit, në fazën e sythave të mbyllur.
Kujdes me temperaturat: vajrat dimërore zakonisht aplikohen në ditë të thata e të qeta, kur temperatura është të paktën rreth 5°C dhe nuk pritet ngricë (zakonisht kërkohet të mos ketë ngricë 24–48 orë para/pas spërkatjes, sipas udhëzimeve).
Te pemët me bërthamë: bakri në kohën e duhur (para reshjeve dhe para hapjes së sythave)
Në pemishtet me pemë me bërthamë, në fazën e fryrjes së sythave, para reshjeve, shpesh rekomandohet trajtim parandalues me preparate me bazë bakri, sipas lejes/registrimit për kulturën përkatëse. Kjo synon të ulë rrezikun e sëmundjeve të zakonshme si:
- rrudhja e gjetheve të pjeshkës,
- vrimat e gjetheve,
- djegia/ tharja e luleve dhe degëzave,
- “xhepi” i kumbullës,
- kanceri bakterial te pemët me bërthamë.
Specialistët theksojnë se preparatet e bakrit te pemët me bërthamë përdoren vetëm deri para hapjes së sythave (pra, jo pasi të hapen), dhe zakonisht kur temperaturat mesatare ditore janë mbi 5°C.
Për rrudhjen e gjetheve të pjeshkës, koha është vendimtare: infeksioni lidhet me periudha të gjata lagështie në fund të dimrit/nisje pranvere, prandaj trajtimi parandalues në prag të çeljes së sythave është më efektivi. /Telegrafi/