Fjalët që prindërit u thonë fëmijëve të tyre nuk janë thjesht tinguj kalimtarë; ato thithin tonin, frekuencën dhe mesazhin emocional të fshehur në komunikimin e përditshëm. Një fjali që mund t’i duket e padëmshme një të rrituri lë një përshtypje krejtësisht të ndryshme në mendjen e një fëmije, veçanërisht nëse përsëritet shpesh.
Me kalimin e kohës, deklarata të tilla formësojnë imazhin e një fëmije për veten, ndjenjën e sigurisë në marrëdhënie dhe besimin në mendimet dhe ndjenjat e veta.
Psikologët theksojnë se ankthi në moshë madhore rrallë shfaqet papritur, por përkundrazi zhvillohet gradualisht gjatë viteve të dyshimit, presionit dhe paqëndrueshmërisë emocionale. Ndërsa fjalët vetëm nuk përcaktojnë të ardhmen, ato mund të lënë një gjurmë të qëndrueshme, shkruan Times of India.
“Je tepër i ndjeshëm”
Kjo frazë i mëson një fëmije të mos u besojë reagimeve të veta emocionale. Në vend që të kuptojnë se ndjenjat janë informacion i rëndësishëm, fëmijët fillojnë t’i shohin reagimet e tyre si të papërshtatshme ose të tepërta. Me kalimin e kohës, kjo mund të krijojë një të rritur që vë në dyshim çdo emocion dhe gjen justifikime për nevojat e veta.
Një fëmijë që e dëgjon këtë vazhdimisht mund të rritet duke besuar se shfaqja e emocioneve është një shenjë dobësie. Si rezultat, ata shtypin trishtimin, zemërimin ose frikën, derisa këto ndjenja të kthehen më vonë në formën e ankthit, tensionit ose lodhjes emocionale.
“Mjaft qave ose do të të jap një arsye të vërtetë për të qarë”
Kjo është një nga mënyrat më të drejtpërdrejta se si një fëmijë mëson se shprehja e ndjenjave nuk është e sigurt. Mesazhi nuk është thjesht “qetësohu”, por “ndjenjat e tua janë problem”. Për një fëmijë, kjo mund të krijojë një frikë nga vetë emocionet.
Të rriturit që janë rritur me kërcënime të tilla mund të kenë vështirësi në shprehjen e trishtimit ose pafuqisë derisa këto ndjenja të bëhen të tepërta. Ata gjithashtu mund të ndihen fajtorë kur kanë nevojë për ngushëllim, sepse kanë mësuar që në fillim se dhimbja duhet të fshihet, jo të ndahet.
“Pse nuk mund të jesh si vëllai ose motra jote?”
Për të rriturit, krahasimi mund të duket si një inkurajim praktik, por fëmijët shpesh e përjetojnë atë si refuzim. Në vend që t’i inkurajojë ata të përmirësohen, u tregon atyre se nuk janë mjaftueshëm të mirë krahasuar me të tjerët. Ky krahasim mbjell në heshtje farat e turpit.
Më vonë në jetë, fëmijë të tillë mund të bëhen perfeksionistë që e krahasojnë vazhdimisht veten me të tjerët. Ata mund ta kenë të vështirë të ndihen të kënaqur sepse gjithmonë duket sikur dikush tjetër po jeton një jetë më të mirë.
“Kujdes, diçka e keqe do të ndodhë”
Paralajmërimet e herëpashershme janë një pjesë normale e prindërimit. Por kur frika bëhet mënyra kryesore e komunikimit në një familje, fëmijët mësojnë të kërkojnë rrezik në çdo hap. Për ta, bota pushon së qeni një vend për të eksploruar dhe bëhet një vend për të mbijetuar. Si të rritur, ata mund të kenë vështirësi të relaksohen edhe kur gjithçka është në rregull.
Mendjet e tyre janë të stërvitura për të pritur më të keqen, për t’u përgatitur për zhgënjim dhe për të parë rrezikun në situatat e përditshme. Ankthi shpesh lulëzon në një mjedis të tillë mendor.
“Mos më turpëro”
Kjo frazë mund të tingëllojë si një masë disiplinore, por fëmija në të vërtetë po mëson se mendimet e të tjerëve janë më të rëndësishme sesa mirëqenia e tij. Fëmijët mund të mësojnë të tërhiqen, të heshtin dhe të shmangin tërheqjen e vëmendjes, edhe kur kanë nevojë për ndihmë.
Më vonë në jetë, kjo mund të shndërrohet në ankth social, një nevojë të vazhdueshme për t’i pëlqyer të tjerëve ose një frikë të vazhdueshme nga bërja e gabimeve publike. Fëmija rritet dhe bëhet një i rritur që vëzhgohet vazhdimisht nga jashtë, sikur të jetë nën syrin vigjilent të publikut.
“Duhet ta kishe ditur tashmë”
Një fëmijë që e dëgjon shpesh këtë fjali mund të fillojë të jetojë nën një re turpi. Në vend që të udhëhiqet përmes gabimeve të veta, ai zhvillon ndjesinë se gabimi i tij vërteton se ka diçka thelbësisht të gabuar me të.
Ky dallim është thelbësor. Gabimet janë pjesë e të mësuarit, ndërsa turpi i kthen gabimet në pjesë të identitetit. Të rriturit që janë rritur me mesazhe të tilla mund të zhvillojnë një kritik të brendshëm të ashpër, të bindur vazhdimisht se duhet të kishin bërë më shumë, të kishin ditur më shumë dhe të kishin qenë më të mirë.