Ekspertët theksojnë se kur vlerësojmë se sa i mirë është gjumi ynë, nuk ka rëndësi vetëm sa orë flemë, por edhe sa vazhdimisht flemë në të njëjtën kohë çdo natë – duke përfshirë edhe fundjavat.
Kjo do të thotë që ora kur shkojmë në shtrat dhe ora kur zgjohemi duhet të jenë sa më të ngjashme të jetë e mundur çdo ditë – një ndryshim prej rreth gjysmë ore konsiderohet ende një model i rregullt gjumi. Shkencëtarët kanë vënë re se shumë të rritur nuk kanë një rutinë të tillë dhe kjo mund të jetë e dëmshme për shëndetin e tyre.
Edhe pse hulumtimet e disponueshme zakonisht vëzhgojnë vetëm lidhjen midis ritmit të çrregullt të gjumit dhe shëndetit të dobët dhe nuk mund të thuhet me siguri se njëri shkakton tjetrin, një stil jetese me kohë të çrregullt gjumi shoqërohet me një rrezik më të lartë të problemeve me zemrën, obezitetit, vështirësive mendore si depresioni dhe ankthi, dhe demencës.
Studimet kanë treguar se njerëzit që devijojnë shpesh nga oraret e tyre të zakonshme të gjumit i shfaqin këto modele më shpesh sesa ata me orare të rregullta.
Arsyeja kryesore për këtë ndoshta qëndron në faktin se ora jonë e brendshme biologjike – i ashtuquajturi ritëm cirkadian – koordinon shumë funksione të trupit, nga hormonet te metabolizmi dhe imuniteti.
Në një studim të vitit 2020 , studiuesit analizuan modelet e gjumit të gati 2,000 të rriturve të moshës 45 deri në 84 vjeç në Shtetet e Bashkuara. Ata arritën në përfundimin se ata me modelet më të çrregullta të gjumit kishin më shumë se dyfish më shumë gjasa të zhvillonin sëmundje kardiovaskulare sesa ata me modele më të rregullta gjumi.
Në një studim tjetër të publikuar në vitin 2024 , studiuesit analizuan të dhënat e gjumit të më shumë se 88,000 të rriturve në Britaninë e Madhe dhe u caktuan të gjithëve vlerësime të “rregullsisë së gjumit”. Ata që shënuan pikët më të ulëta, që do të thotë se kishin modelet më të çrregullta të gjumit, kishin rreth 50 përqind më shumë gjasa të zhvillonin demencë sesa ata që shënuan pikë në mes të diapazonit.
Kur ndryshojmë vazhdimisht kohën e të shkuarit në shtrat dhe të zgjimit, ky ritëm është “jashtë sinkronizimit”, gjë që mund të shkaktojë çrregullime në çlirimin e hormoneve të tilla si kortizoli, të çojë në rritje të stresit dhe proceseve inflamatore, si dhe të prishë oreksin dhe tretjen.
Kjo është arsyeja pse ekspertët rekomandojnë të krijoni një zakon për të shkuar në shtrat dhe për t’u zgjuar në të njëjtën kohë çdo ditë.
Kjo mund të përfshijë vendosjen e një kujtese një orë para gjumit, ritualet relaksuese të mbrëmjes si leximi ose meditimi dhe ekspozimin ndaj dritës së ditës në mëngjes për të ndihmuar në harmonizimin e orës suaj të brendshme.
Ndërsa ndonjëherë nuk vërejmë një ndryshim të menjëhershëm, si pas një nate gjumi të shqetësuar, qëndrueshmëria afatgjatë në modelet e gjumit mund të përmirësojë shëndetin dhe mirëqenien tonë në planin afatgjatë.