Vetëbesimi, liria dhe mbështetja prindërore janë çelësi që fëmijët të rriten të sigurt, të lumtur dhe të aftë për sukses
Ndonjëherë të rriturit pyesin veten: pse disa fëmijë rriten në njerëz të sigurt, të guximshëm, që sikur rrezatojnë nga brenda, ndërsa të tjerët gjithë jetën shikojnë pritjet e të tjerëve? Në pamje të parë jetojnë në familje të ngjashme, shkojnë në të njëjtat shkolla, mësojnë të njëjtat shkronja nga të njëjtat abetare. Por megjithatë, njëri rritet me ndjenjën “unë guxoj”, ndërsa tjetri me mendimin ankthioz “më mirë të mos dallohem”.
Pikërisht këtu qëndron një sekret i heshtur i edukimit, ai që nuk matet me nota apo me numrin e aktiviteteve jashtëshkollore. Pikërisht këtë fill të hollë e kishte vërejtur Sigmund Freud, njeriu që e kuptonte shumë mirë se suksesi i ardhshëm nis shumë më herët se planet e para të biznesit dhe paratë e para të fituara.
Kur fëmijët dëgjohen vërtet
Shpesh mund të shohim një skenë ku një fëmijë i vogël tregon një vizatim: i çrregullt, i shtrembër, me një ylber të çuditshëm. Të rriturit, shpesh pa e parë mirë punimin, i thonë: “Eh… mund ta bëje më bukur”, “Prapë nuk ngjan me ty”, “Pse bari është blu?”
Në ato çaste, te fëmija diçka ulet në heshtje dhe mbyllet. Te disa për pak kohë, te të tjerët seriozisht dhe gjatë. Sigmund Freud për këtë ka folur me saktësi të habitshme:
“Njeriu që ka qenë i dashuri i pakrahasueshëm i nënës së tij, gjatë gjithë jetës bart ndjenjën e fitimtarit dhe besimin në sukses, gjë që shpesh çon edhe në sukses real.”
Këtu nuk bëhet fjalë që fëmija të lavdërohet për gjithçka apo të mbyllen sytë para sjelljeve të këqija. Bëhet fjalë që në botën e tij të ekzistojë së paku një person, një i rritur që e pranon plotësisht.
Dikush që nuk kërkon nga fëmija të jetë “i lehtë për t’u menaxhuar” dhe që nuk e shndërron fëmijërinë në garë për dashuri. Vetëbesimi nuk lind nga bërtitjet dhe ndëshkimet; ai lind aty ku fëmijës i jepet e drejta të jetë ai që është: i zhurmshëm, i paqëndrueshëm, i çuditshëm, ëndërrimtar ose kokëfortë. Aty ku mbështetja nuk tingëllon si “bëhu më i mirë”, por si “je i rëndësishëm”, transmeton Telegrafi.
Pse është më lehtë të kritikosh sesa të nxitësh rritjen
Shumë të rritur janë rritur vetë në një sistem ku “bravo” merrej vetëm për përsosmëri. Prandaj edhe përsërisin skenarët e njohur:
• prindërit qortojnë për çdo notë mesatare
• prindërit përsërisin vazhdimisht: “mos e bëj”, “mos e prek”, “mos kundërshto”
• çdo gabim bëhet arsye për moralizim
Një fëmijë i tillë mësohet shpejt me kujdesin e tepërt. Shmang hapat me rrezik, zgjedh synime minimale dhe punën më të sigurt. Zhvillon bindjen e çuditshme se bota nuk e miraton guximin dhe se dëshirat e veta janë të panevojshme. Prandaj ndodh paradoksi: pikërisht ata që në fëmijëri nuk i kanë penguar, shpesh krijojnë gjërat më të pazakonta. “Nxënësit e dobët”, që nuk i thyen kufizimi i rreptë, rriten në të rritur të aftë të mendojnë jashtë kornizave dhe të mos kenë frikë nga dështimi. Ata nuk janë mësuar të dridhen para gabimit, dhe kjo bëhet përparësia e tyre e madhe.
Liria që i duhet çdo fëmije
Nuk mund të kërkohet nga fëmijët që gjithmonë të jenë të rregullt, të fortë dhe të përgjegjshëm. Vetëbesimi nuk formohet me urdhra. Ai lind kur fëmija e di se është vërejtur, se aftësitë e tij vlerësohen dhe se temperamenti i tij nuk konsiderohet mangësi.
Fëmijës është e rëndësishme t’i jepet hapësirë, jo e pakufishme, por e sinqertë. Hapësirë ku guxon të gabojë, të provojë, të kundërshtojë, të zgjedhë dhe të ndryshojë vendimet. Ku ëndrrat nuk përqeshen, por pyetet: “Si mund të të ndihmoj t’u afrohesh atyre?”
Është interesante sa shpejt fillon të ndryshojë një fëmijë kur të rriturit ndalojnë së luajturi lojën e suksesit sipas udhëzimeve dhe fillojnë të shohin njeriun, e jo projektin.
Për ëndrrat që nuk mund të imponohen
Çdo fëmijë ka diellin e vet të vogël të brendshëm, atë që ia ndez shkëndijën në sy, diçka të brishtë dhe të pakapshme. Kjo nuk mund të rritet me ndalime dhe as të ndërtohet mbi frikën. Nuk mund të zëvendësohet me një profesion të imponuar. Sigmund Freud ka thënë:
“Vetëm realizimi i ëndrrës së fëmijërisë mund të sjellë lumturi.”
Ky mendim është jashtëzakonisht modern. Nuk do të thotë se duhet të bëheni astronaut nëse për këtë keni ëndërruar në moshën pesëvjeçare. Do të thotë se të rriturit nuk duhet ta thyejnë atë zë të brendshëm që fëmijës i pëshpërit se ku ndodhet gëzimi i tij.
Fëmijët kanë një dhunti të rrallë që ta ndiejnë saktë çfarë u pëlqen vërtet. Kjo qartësi zbehet nëse rreth tyre ka tepër nga ato fjalët “bëhu si të gjithë të tjerët” ose “kjo nuk është serioze”. Por nëse të rriturit i japin të drejtën për kërkim, fëmija rritet në një njeri që e njeh shijen e jetës së vet. E kjo do të thotë në një njeri të lumtur.
Suksesi nuk është te paratë
Suksesi i fëmijës nuk ndërtohet në çastin kur i blini laptopin e parë, por mbi fjalët që ia drejtoni:
• “Ti mundesh”
• “Do t’ia dalësh”
• “Provo, jam këtu pranë teje”
Një atmosferë e tillë krijon atë mbështetje të brendshme që Sigmund Freud e quante ndjenjë fitimtari. Jo atij të zhurmshëm dhe arrogant, por atij të qetë. Kur fëmija ka një të rritur që e kupton, ai nuk rritet në garë, por në zhvillim. Nuk ka frikë të ëndërrojë dhe një ditë “një ditë” e fëmijërisë e shndërron në projekte të mëdha, në vepra dhe në një jetë me të cilën krenohet. /Telegrafi/