Kritika dhe nënçmimi mund të prekin përvoja të vjetra, ndërsa vetëdija ndihmon të kuptojmë çfarë buron nga ne dhe çfarë nga personi përballë
Kritika, refuzimi ose nënçmimi mund të na bëjnë të vëmë në dyshim vlerën tonë. Fillojmë t’u rikthehemi bisedave, të analizojmë çfarë kemi thënë e bërë dhe të pyesim veten nëse duhej të silleshim ndryshe. Kështu, perceptimi i dikujt tjetër mund të ndikojë gradualisht në mënyrën si e shohim veten.
Sigurisht, ndonjëherë duhet të shqyrtojmë edhe pjesën tonë të përgjegjësisë. Por është po aq e rëndësishme të kuptojmë se mënyra si dikush sillet ndaj nesh mund të lidhet edhe me përvojat, frikërat, bindjet dhe konfliktet e tij të brendshme.
E njëjta situatë mund të përjetohet krejt ndryshe nga dy njerëz. Një vërejtje e zakonshme mund t’i tingëllojë dikujt si refuzim, ndërsa vendosja e një kufiri të shëndetshëm mund të përjetohet si sulm.
Kur mendimin e tjetrit e marrim si fakt
Nëse dikush na quan egoistë, mund të fillojmë të dyshojmë nëse vërtet jemi të tillë. Nëse na refuzon, mund të kalojmë nga mendimi “ky person nuk më zgjedh” te “nuk jam mjaftueshëm i vlefshëm që dikush të më zgjedhë”.
Por këto nuk janë e njëjta gjë.
Mendimi i dikujt tjetër për ne nuk është domosdoshmërisht fakt. Ai është interpretim, i formuar nga përvojat, pritshmëritë, frikërat dhe nevojat emocionale të atij personi.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se duhet ta refuzojmë çdo kritikë. Ndonjëherë të tjerët mund të na tregojnë diçka që vetë nuk e shohim. Prandaj, nuk duhet as të pranojmë çdo kritikë si të vërtetë absolute, as të shpallim çdo koment të pakëndshëm si problem të personit tjetër.
Kur atë që nuk e pranojmë te vetja e shohim te tjetri
Një nga mekanizmat mbrojtës është projekcioni. Një person që ndien zili ndaj suksesit të dikujt mund ta përjetojë atë si mendjemadh. Dikush me nevojë të fortë për kontroll mund ta akuzojë partnerin se është kontrollues sapo ai kundërshton.
Në projekcion, atë që e kemi të vështirë ta pranojmë te vetja mund t’ia atribuojmë pavetëdijshëm dikujt tjetër.
Por projekcioni nuk është diçka që e bëjnë vetëm “të tjerët”. Kur dikush na thotë diçka që na prek fort, është e dobishme të pyesim: Pse kjo më lëndoi kaq shumë?
Ndoshta personi tjetër po projekton, por ndoshta ka prekur edhe diçka që ne vetë e kemi të vështirë ta pranojmë, transmeton Telegrafi.
Pse reagojmë kaq fuqishëm?
Një situatë e vogël sot mund të aktivizojë një përvojë të vjetër. Dikush që është kritikuar vazhdimisht mund ta përjetojë një vërejtje të zakonshme si sulm. Një person që ka përjetuar braktisje mund të reagojë me frikë ose zemërim kur dikush tërhiqet.
Në këto momente, nuk po reagojmë vetëm ndaj asaj që po ndodh tani, por edhe ndaj asaj që situata zgjon brenda nesh.
Hapësira mes ndjenjës dhe reagimit
Kur emocionet janë të forta, dëshira e parë është të reagojmë: të mbrohemi, të kundërpërgjigjemi, të tërhiqemi ose të përpiqemi të rimarrim kontrollin.
Por ndjenja nuk duhet domosdoshmërisht ta përcaktojë veprimin.
Mund të jemi të lënduar pa lënduar dikë tjetër. Mund të jemi të zemëruar pa marrë vendime nga zemërimi. Mes asaj që ndiejmë dhe asaj që bëjmë ekziston një hapësirë e vogël, ndonjëherë vetëm disa sekonda, që mund ta shndërrojë reagimin automatik në një zgjedhje të vetëdijshme.
Vetëdija për veten fillon kur pyesim: “Çfarë po ndiej?”, “Çfarë e aktivizoi këtë?”, “Po reagoj ndaj së tashmes apo ndaj diçkaje nga e kaluara?”
Kjo nuk do të thotë të ndiejmë më pak, por të kuptojmë më mirë emocionet dhe modelet tona.
Jo gjithçka është personale
Nuk mund të kontrollojmë mënyrën si të tjerët sillen me ne, por mund të mësojmë të dallojmë çfarë u përket atyre dhe çfarë na përket neve.
Reagimi i dikujt tjetër ndonjëherë flet më shumë për të sesa për ne. Por edhe reagimi ynë mund të na tregojë diçka të rëndësishme për veten. /Telegrafi/