Shkaqet më të shpeshta, sëmundjet e lidhura dhe kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore
Goja e thatë (kserostomia) është një gjendje e pakëndshme në të cilën gjëndrat e pështymës nuk prodhojnë sasi të mjaftueshme pështyme që zgavra e gojës të ketë lagështi të kënaqshme. Edhe pse shpesh mendohet se vetë gjëndrat e pështymës janë shkaku kryesor i problemit, në praktikë kjo ndodh më rrallë, sepse goja e thatë më së shpeshti shfaqet si pasojë e gjendjeve të tjera shëndetësore ose faktorëve të jashtëm.
Pështyma: Parandalim i rëndësishëm i problemeve më të mëdha shëndetësore që mund të shkaktojë goja e thatë
Pështyma ka një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në ruajtjen e shëndetit të zgavrës së gojës. Ajo mbron dhëmbët nga kariesi duke neutralizuar acidet që prodhojnë bakteret, përmirëson shqisën e shijes, lehtëson përtypjen dhe gëlltitjen e ushqimit, ndërsa enzimat që përmban marrin pjesë edhe në procesin e tretjes. Për këtë arsye, ulja e sekretimit të pështymës mund të ndikojë negativisht jo vetëm në shëndetin e dhëmbëve dhe mishrave të dhëmbëve, por edhe në shëndetin e përgjithshëm dhe oreksin, transmeton Telegrafi.
Shkaqet më të shpeshta të gojës së thatë
Efekt anësor i barnave
Goja e thatë është një efekt anësor shumë i shpeshtë i shumë barnave. Ndër to përfshihen barnat për trajtimin e depresionit dhe ankthit, analgjezikët, antihistaminikët (për alergjitë dhe ftohjet), barnat për uljen e tensionit të gjakut (sidomos diuretikët), barnat për astmën, epilepsinë, sëmundjen e Parkinsonit, të përzierat, diarrenë, si dhe disa preparate për dobësim dhe akne. Sedativët dhe barnat për relaksimin e muskujve gjithashtu mund të kontribuojnë në këtë problem.
Sindroma Sjögren
Sindroma Sjögren është një sëmundje autoimune që më së shpeshti prek gjëndrat e lotit dhe të pështymës, duke çuar në tharje të syve dhe të gojës. Shpesh shfaqet së bashku me sëmundje të tjera autoimune, si artriti reumatoid dhe lupusi. Zakonisht diagnostikohet te personat mbi 40 vjeç dhe është dukshëm më e shpeshtë te gratë. Terapia kryesisht është e orientuar drejt lehtësimit të simptomave.
Gurë në gjëndrat e pështymës
Guri i gjëndrës së pështymës është një formacion i kalcifikuar që mund të bllokojë rrjedhën e pështymës. Më së shpeshti prek gjëndrat submandibulare nën nofullën e poshtme, por mund të shfaqet edhe në gjëndrat parotide ose sublinguale. Ky problem shpesh shoqërohet me dhimbje dhe ënjtje, veçanërisht gjatë ushqimit.
Sheqer i lartë në gjak dhe diabeti
Goja e thatë është një simptomë e shpeshtë e rritjes së sheqerit në gjak, por mund ta përkeqësojë edhe më tej gjendjen te personat me diabet. Mungesa e pështymës rrit rrezikun e kariesit dhe infeksioneve në gojë, gjë që mund të çojë në rritje të mëtejshme të sheqerit në gjak. Personat me diabet shpesh ndiejnë edhe ndryshime të shijes, shije metalike ose të thartë, si dhe çrregullime të gjumit.
Stresi dhe ankthi
Stresi kronik dhe ankthi mund të ulin ndjeshëm sekretimin e pështymës. Në këto situata, goja e thatë shpesh shoqërohet me ndjesinë e një “gungë” në fyt dhe frymëmarrje të përshpejtuar. Puna për uljen e stresit, relaksimi dhe mbështetja psikologjike mund ta lehtësojnë ndjeshëm këtë problem.
Arsye shtesë pse shfaqet goja e thatë
Këto janë:
• dehidratimi për shkak të marrjes së pamjaftueshme të lëngjeve, të vjellave, diarresë ose djersitjes së shtuar
• pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit, të cilët e thajnë mukozën e gojës
• frymëmarrja përmes gojës, veçanërisht gjatë gjumit
• rrezatimi dhe kimioterapia, sidomos gjatë trajtimit të kokës dhe qafës
• ndryshimet hormonale, si ato gjatë menopauzës
• infeksionet dhe temperatura e lartë trupore
• mosha e shtyrë, pasi me kalimin e viteve sekretimi i pështymës zvogëlohet natyrshëm
Goja e thatë nuk duhet neglizhuar, sepse afatgjatë mund të çojë në probleme serioze me dhëmbët, mishrat e dhëmbëve dhe cilësinë e jetës. Nëse simptomat përsëriten shpesh ose zgjasin për një kohë më të gjatë, rekomandohet konsultimi me mjekun ose stomatologun për të përcaktuar shkakun dhe terapinë e duhur. /Telegrafi/