Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara do të “drejtojnë” Venezuelën “derisa të krijohen kushtet për një tranzicion të sigurt, të duhur dhe të matur”.
Kjo deklaratë vjen pas kapjes së liderit venezuelan, Nicolas Maduro, nga forcat amerikane, pas sulmeve të kryera në territorin e Venezuelës.
Maduro është transportuar me aeroplan jashtë vendit, së bashku me bashkëshorten e tij, dhe përballet me akuza në New York për krime të lidhura me trafikun e drogës, raporton BBC.
Sulmet në Venezuelë pasojnë një fushatë të gjatë presioni nga SHBA-ja kundër qeverisë së Maduros, të cilën administrata Trump e akuzon për përhapjen e drogës dhe të elementëve kriminalë drejt Shteteve të Bashkuara.
Ja çfarë ka çuar deri në këtë pikë.
Pse Venezuela ishte cak i Trumpit?
Venezuela dhe paralajmërimet për dy vende të tjera latino-amerikane – çka tha Trump në konferencën maratonike telegrafi.com
Donald Trump e fajëson Nicolas Maduron për ardhjen e qindra mijëra emigrantëve venezuelanë në Shtetet e Bashkuara.
Këta emigrantë janë pjesë e rreth tetë milionë venezuelanëve që besohet se kanë ikur nga kriza e thellë ekonomike dhe shtypja politike në vend që nga viti 2013.
Pa paraqitur prova, Trump e ka akuzuar Maduron se ka “zbrazur burgjet dhe institucionet psikiatrike” dhe se ka “detyruar” të burgosurit të migrojnë drejt SHBA-së.
Trump ka vënë gjithashtu theksin te lufta kundër rrjedhës së drogës – veçanërisht fentanylit dhe kokainës – drejt Shteteve të Bashkuara, transmeton Telegrafi.
Ai ka shpallur dy grupe kriminale venezuelane – Tren de Aragua dhe Cartel de los Soles – si Organizata të Huaja Terroriste (FTO), duke pretenduar se grupi i fundit udhëhiqet nga vetë Maduro.
Analistët theksojnë se Cartel de los Soles nuk është një organizatë e strukturuar hierarkikisht, por një term që përdoret për të përshkruar zyrtarë të korruptuar që kanë lejuar transitimin e kokainës përmes Venezuelës.
Trump ka dyfishuar gjithashtu shpërblimin për informacione që çojnë në kapjen e Maduros dhe ka paralajmëruar se do ta shpallë qeverinë e Maduros si një Organizatë të Huaj Terroriste.
Nga ana e tij, Maduro ka mohuar kategorikisht se është lider i ndonjë karteli dhe ka akuzuar SHBA-të se po e përdorin “luftën kundër drogës” si justifikim për të tentuar rrëzimin e tij dhe për të vënë nën kontroll rezervat e mëdha të naftës së Venezuelës.
Si e ka rritur SHBA-ja presionin ndaj Venezuelës?
Tre skenarë të mundshëm për Venezuelën pas largimit të Maduros telegrafi.com
Presioni ndaj qeverisë së Maduros ka nisur të rritet që kur Trump filloi mandatin e tij të dytë në muajin janar të vitit të kaluar.
Fillimisht, administrata Trump dyfishoi shpërblimin për informacione që do të çonin në kapjen e Maduros.
Në muajin shtator, forcat amerikane nisën të shënjestronin anije që dyshohej se transportonin drogë nga Amerika e Jugut drejt Shteteve të Bashkuara.
Që atëherë, janë kryer më shumë se 30 sulme ndaj këtyre anijeve në Karaibe dhe Paqësor, duke shkaktuar vdekjen e mbi 110 personave.
Administrata Trump argumenton se është e përfshirë në një konflikt të armatosur jo-ndërkombëtar me trafikantë të dyshuar të drogës, të cilët akuzohen se po zhvillojnë luftë të parregullt kundër SHBA-ve.
Shumë ekspertë ligjorë kanë vënë në dukje se sulmet nuk janë kryer kundër “objektivave të ligjshme ushtarake”. Sulmi i parë – më 2 shtator – tërhoqi vëmendje të veçantë, pasi në të vërtetë përbëhej nga dy sulme; të mbijetuarit e sulmit të parë u vranë në sulmin e dytë.
Një ish-prokuror kryesor i Gjykatës Ndërkombëtare Penale i tha BBC-së se kjo fushatë ushtarake amerikane mund të konsiderohej si një sulm i planifikuar dhe sistematik ndaj civilëve në kohë paqeje.
Si përgjigje, Shtëpia e Bardhë argumentoi se kishte vepruar në përputhje me ligjet e konfliktit të armatosur për të mbrojtur SHBA-të nga kartelët “që përpiqeshin të sillnin helm në brigjet tona… duke shkatërruar jetë amerikane”.
Në muajin tetor, Trump deklaroi se kishte autorizuar CIA-n të kryente operacione të fshehta brenda Venezuelës dhe kërcënoi me sulme tokësore kundër atyre që i përshkroi si “narco-terroristë”.
Ai tha se sulmi i parë i tillë kishte ndodhur më 24 dhjetor, duke dhënë pak detaje, dhe shtoi se ishte synuar një “zonë doki” ku ngarkoheshin anijet që supozohej se transportonin drogë.
Para kapjes së Maduros, Trump vazhdimisht theksonte se Maduro “nuk është mik i SHBA-ve” dhe se do të ishte “e mençur për të të largohej”.
Ai gjithashtu shtoi presionin financiar ndaj qeverisë së Maduros, duke shpallur një “bllokadë të plotë detare” ndaj të gjitha tankerëve të naftës të sanksionuar që hynin dhe dilnin nga Venezuela, duke goditur burimin kryesor të të ardhurave të huaja të qeverisë venezuelane.
Përveç kësaj, SHBA-ja ka vendosur një forcë të madhe ushtarake në Karaibe, me qëllim ndalimin e rrjedhës së fentanylit dhe kokainës drejt Shteteve të Bashkuara.
Përveç ndjekjes së anijeve që akuzoheshin për kontrabandë droge, kjo forcë ka luajtur një rol kyç edhe në zbatimin e bllokadës detare amerikane.
Si u ngjit në pushtet Maduro?
Maduro favorit në zgjedhjet presidenciale në Venezuelë telegrafi.com
Nicolas Maduro u ngjit në skenën politike nën udhëheqjen e presidentit majtist, Hugo Chavez, dhe Partisë Socialiste të Bashkuar të Venezuelës (PSUV).
Maduro, ish-shofer autobusi dhe lider sindikate, pasoi Chavezin dhe ka shërbyer si president që nga viti 2013.
Gjatë 26 viteve të pushtetit të Chavezit dhe Maduros, partia e tyre ka marrë kontrollin e institucioneve kyçe, duke përfshirë Asamblenë Kombëtare, pjesën më të madhe të sistemit gjyqësor dhe këshillin zgjedhor.
Në vitin 2024, Maduro u shpall fitues i zgjedhjeve presidenciale, edhe pse rezultatet e mbledhura nga opozita sugjeronin se kandidati i saj, Edmundo Gonzalez, kishte fituar me një diferencë të konsiderueshme.
Gonzalez kishte zëvendësuar lideren kryesore të opozitës, María Corina Machado, në fletën e votimit, pasi ajo ishte ndaluar të kandidonte për postin presidencial.
Në muajin tetor, Machado u nderua me Çmimin Nobel për Paqen për “përpjekjet e saj për të arritur një tranzicion të drejtë dhe paqësor nga diktatura drejt demokracisë”.
Pasi sfidoi ndalimin për udhëtim, ajo udhëtoi drejt Oslo-s në muajindhjetor për të marrë çmimin, pas muajsh të tërë që kishte qëndruar në fshehtësi.
Machado deklaroi se kishte planifikuar të kthehej në Venezuelë, një lëvizje që e vendoste në rrezik për t’u arrestuar nga autoritetet, të cilat e kanë shpallur “të arratisur”.
Sa e madhe është forca që SHBA-ja ka vendosur në Karaibe?
– YouTube youtu.be
SHBA-ja ka dislokuar rreth 15 mijë trupa dhe një flotë të gjerë anijesh në Karaibe, duke përfshirë aeroplanmbajtëse, shkatërruese me raketa të udhëzuara dhe anije sulmi amfibie.
Në këtë flotilje përfshihet USS Gerald Ford, aeroplanmbajtësja më e madhe në botë.
Raportohet se helikopterët amerikanë janë nisur nga kjo anije para se forcat amerikane të sekuestronin një tanker nafte pranë Venezuelës më 10 dhjetor.
SHBA-ja deklaroi se tankeri ishte “përdorur për të transportuar naftë të sanksionuar nga Venezuela dhe Irani”, ndërsa Venezuela e përshkroi veprimin si një akt “piraterie ndërkombëtare”.
Që atëherë, SHBA-ja ka synuar edhe dy tankerë të tjerë në ujërat pranë Venezuelës.
Pas sulmeve të së shtunës, Trump tha se “armada amerikane mbetet e gatshme në pozicion”.
Sa naftë eksporton Venezuela dhe kush e blen atë?
– YouTube www.youtube.com
Maduro prej kohësh ka akuzuar administratën Trump se po përpiqej ta rrëzonte atë për t’i dhënë mundësi SHBA-së të merrte kontroll mbi pasuritë naftësore të Venezuelës, duke iu referuar një deklarate të Trump pas sekuestros së tanker-it të parë të naftës pranë bregut të Venezuelës.
Kur gazetarët e pyetën për fatin e tanker-it dhe ngarkesës së tij, Trump tha se “supozimi im është se do ta mbajmë naftën”.
Megjithatë, zyrtarët amerikanë më parë kanë mohuar akuzat e Venezuelës, duke theksuar se veprimet kundër qeverisë së Maduros nuk ishin një përpjekje për të siguruar qasje në rezervat e papërdorura të vendit.
Venezuela ka rezervat më të mëdha të provuara të naftës bruto në botë, dhe fitimet nga sektori i naftës financojnë më shumë se gjysmën e buxhetit të qeverisë së saj.
Megjithatë, eksportet e vendit janë goditur nga sanksionet, mungesa e investimeve dhe menaxhimi i dobët brenda kompanisë shtetërore të naftës, e cila ndodhet në gjendje të rëndë.
Sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA), në vitin 2023 Venezuela prodhoi vetëm 0.8 për qind të naftës bruto globale.
Aktualisht, vendi eksporton rreth 900 mijë fuçi në ditë, dhe Kina mbetet blerësi më i madh me shumë diferencë. /Telegrafi/