Ndërsa përpiqemi të gjejmë mënyrën për të ndryshuar orën në makinat dhe pajisjet tona, është krejt e natyrshme të pyesim veten për qëllimin e ndryshimit dhe se kur mund të marrë fund kjo praktikë.
Kur ndryshon ora në vitin 2026?
Në Irlandë, akrepat e orës u zhvendosën një orë përpara në orën 01:00, të dielën e fundit të marsit (29 mars 2026).
Tani, akrepat e orës do të kthehen një orë pas në orën 02:00, të dielën e fundit të tetorit (25 tetor 2026).
Ku tjetër ndryshon ora?
Aktualisht, sipas legjislacionit të BE-së, ora në të gjitha shtetet anëtare ndryshon në të njëjtën kohë.
Në vitin 2019, Parlamenti Evropian votoi pro dhënies fund të ndryshimeve sezonale të orës, por institucionet e BE-së nuk kanë bërë përparim në zbatimin e këtij vendimi; madje, Komisioni Evropian ka deklaruar se nuk planifikon t'i paraqesë Parlamentit ndonjë propozim të ri lidhur me këtë çështje.
Për më tepër, Departamenti i Drejtësisë ka shprehur shqetësimin se, si pasojë e largimit të Mbretërisë së Bashkuar nga BE-ja, në ishullin e Irlandës mund të krijohen dy zona të ndryshme kohore.
Sipas direktivës aktuale, të gjitha shtetet anëtare kalojnë në orën verore të dielën e fundit të marsit dhe kthehen në orën standarde ("orën dimërore") të dielën e fundit të tetorit.
Në Kanada, kalimi në orën verore (DST) fillon në orën 02:00, të dielën e dytë të marsit, dhe përfundon të dielën e parë të nëntorit, transmeton Klankosova.tv.
Është interesante të përmendet se provinca kanadeze e Saskatcheëan-it ka ndjekur një praktikë të ndryshme që nga viti 1996, kur miratoi Ligjin për Kohën (Time Act), duke e mbajtur provincën në orën standarde qendrore gjatë gjithë vitit. Megjithatë, duket se gjërat po fillojnë të ndryshojnë.
Në mars të vitit 2026, provinca kanadeze perëndimore e Kolumbisë Britanike njoftoi se do të adoptojë orën verore gjatë gjithë vitit; kjo do të thotë se ndryshimi i orës më 8 mars 2026 do të jetë i fundit. "Ky vendim nuk ka të bëjë vetëm me orët. Bëhet fjalë për lehtësimin e jetës së familjeve, pakësimin e pengesave për bizneset dhe mbështetjen e një ekonomie të qëndrueshme e të begatë," – deklaroi David Eby, Kryeministër i Kolumbisë Britanike.
"Shpresoj se fqinjët tanë amerikanë do të na bashkohen së shpejti për t'i dhënë fund ndryshimeve të orës që shkaktojnë probleme."
Në kohën e shkrimit të këtij teksti, pjesa më e madhe e Shteteve të Bashkuara e zbaton ndryshimin e orës (kalimin në orën verore), por ka përjashtime: një pjesë e Arizonës, Havai, si dhe territoret e huaja si Samoa Amerikane, Guami, Ishujt Mariana Veriore, Porto Riko dhe Ishujt e Virgjër të Shteteve Bashkuara.
Gjatë verës australiane, shtetet Uellsi i Ri Jugor, Viktoria, Australia Jugore, Tasmania dhe Territori i Kryeqytetit Australian e çojnë orën një orë përpara, në orën 02:00 (sipas Orës Veriore Lindore Australiane), të dielën e parë të tetorit. Më pas, ato e kthejnë orën një orë pas, në orën 03:00, të dielën e parë të prillit.
Queensland-i, Australia Perëndimore dhe Territori Verior nuk e zbatojnë ndryshimin e orës, ndaj tek ata nuk shtohet e as nuk hiqet ndonjë orë.
Në Zelandën e Re, akrepat e orës lëvizin një orë përpara, duke kaluar në "Orën Veriore të Zelandës së Re" (NZDT).
Në vjeshtë, ora kthehet një orë pas, në "Orën Standarde të Zelandës së Re" (NZST). Ky proces fillon çdo vit në orën 02:00, të dielën e fundit të shtatorit, dhe përfundon në orën 03:00, të dielën e parë të prillit.
Në vitin 2019, ish-presidenti i Brazilit, Jair Bolsonaro, e pezulloi zbatimin e orës verore; megjithatë, situata mund të ndryshojë së shpejti.
Sipas gazetës The Ëashington Post, autoritetet në Brazil pothuajse e bënë të detyrueshëm rikthimin e orës verore në vitin 2024, me qëllim kursimin e energjisë në mes të "një thatësire historike, e cila kishte kërcënuar prodhimin e energjisë hidroelektrike dhe kishte çuar në rritjen e faturave të energjisë elektrike".
Operatori kombëtar i rrjetit elektrik (ONS) ka rekomanduar rikthimin e orës verore dhe, në momentin e shkrimit të këtij teksti, qeveria po e vlerëson këtë masë.
Pse ndryshojnë orët?
Orët ndryshojnë për të shfrytëzuar sa më mirë dritën natyrore, ndërsa Toka rrotullohet rreth Diellit, duke ndryshuar ekspozimin e saj ndaj dritës.
Në dimër, kur errësohet më herët, akrepat e orës kthehen një orë pas; kjo do të thotë se kemi një orë më shumë për të qëndruar në shtrat. Në verë, ndërkohë, përfitojmë nga ajo që shpesh quhet "zgjatje e ditës në mbrëmje", pasi akrepat e orës lëvizen një orë përpara.
Ndikimi i këtij ndryshimi ndryshon nga njëri vend në tjetrin; vendet që ndodhen më larg ekuatorit – të cilat përjetojnë më shumë orë errësirë – përfitojnë më së shumti nga ky sistem.
Si filloi e gjitha?
Në vitin 1895, një burrë nga Zelanda e Re, i quajtur George Hudson, mendohet se hodhi bazat e kësaj ideje, me qëllim që të kishte më shumë kohë për pasionet e tij pas punës. Duke e ndryshuar orën me dy orë, ai shpresonte të kalonte më shumë kohë jashtë në mbrëmje, duke kërkuar insekte.
Në Britani, një burrë i quajtur Ëilliam Ëillett – i mbështetur nga Ëinston Churchill – propozoi idenë për të shfrytëzuar sa më mirë dritën natyrore. Ai dëshironte më shumë kohë për të shijuar ambientin e jashtëm në mbrëmje dhe i tha qeverisë britanike se banorët e Londrës e shpenzonin një pjesë të madhe të dritës së verës duke fjetur.
Megjithatë, qeveria britanike nuk e mori parasysh dhe ideja e tij u refuzua.
Kjo ide rishfaqet pak kohë pas vdekjes së tij, kur vendet e ndryshme u përpoqën të ulnin kërkesën për qymyr gjatë Luftës së Parë Botërore, duke siguruar më shumë orë me dritë dielli.
Edhe pse vendi i vetë Ëillett-it nuk e përqafoi menjëherë idenë e tij pas vdekjes së tij, gjermanët vendosën ta provonin në vitin 1916, për të pasur më shumë dritë gjatë orëve të punës. Ideja u përhap shpejt në vende të tjera evropiane, si dhe në Rusi e në Shtetet e Bashkuara.
Pas luftës, shumë vende hoqën dorë nga kjo praktikë, por tradita vazhdoi në Irlandë, në pjesë të ndryshme të Evropës, në Kanada dhe në SHBA.
A mund të marrë fund ndryshimi i orës? Më 26 mars 2019, Parlamenti Evropian votoi në favor të heqjes përfundimtare të ndryshimit të orës (kalimit në orën verore/dimërore) duke filluar nga viti 2021. Ky vendim u bazua në masë të madhe në një anketë të zhvilluar në të gjithë Bashkimin Evropian, ku shumica dërrmuese e të anketuarve u shprehën se do të preferonin heqjen e këtij sistemi.
Ky rezultat mund të jetë disi i njëanshëm, pasi 70 për qind e përgjigjeve erdhën nga Gjermania, e ndjekur nga Franca dhe Austria. Megjithatë, votimi dhe anketa nuk janë përfundimtare; ato duhet të diskutohen me shtetet anëtare të BE-së përpara se të shndërrohen në ligj të Bashkimit Evropian.
Sipas projekt-direktivës, shtetet anëtare do të kenë mundësinë të zgjedhin nëse do të qëndrojnë përgjithmonë në "orën verore" apo në "orën dimërore".
Ndryshimi i fundit i orës ishte planifikuar të ndodhte në pranverën e vitit 2021, por propozimi kaloi në plan të dytë ndërsa bota përballej me pandeminë e Covid-19.
Vitet e fundit, nisma "Time Use Initiative" i ka bërë thirrje Këshillit të BE-së që të miratojë "zonat kohore natyrore", por deri më tani nuk është marrë asnjë vendim, transmeton Klankosova.tv.