Donald Trump dëshiron që SHBA-të ta zotërojnë Grenlandën. Problemi është se Grenlanda tashmë i përket Danimarkës dhe shumica e banorëve të Grenlandës nuk duan të bëhen pjesë e SHBA-së.
Ndërsa sulmi me shpejtësi në kryeqytetin e Grenlandës, Nuuk, dhe marrja e kontrollit në stilin e Venezuelës duket imagjinare – edhe nëse sulmi ushtarak ndaj Karakasit duket se u ka dhënë një tronditje të gjitha palëve rreth asaj që SHBA-të janë të afta të bëjnë – ekziston një rrugë e caktuar. Dhe Trump duket se tashmë është disi në këtë rrugë.
POLITICO foli me nëntë zyrtarë të BE-së, persona të brendshëm të NATO-s, ekspertë të mbrojtjes dhe diplomatë për të kuptuar se si mund të zhvillohet një marrje nën kontroll e ishullit Arktik të pasur me minerale dhe strategjikisht të rëndësishëm nga SHBA-të, transmeton Telegrafi.
“Mund të jetë si pesë helikopterë, ai nuk do të ketë nevojë për shumë trupa”, tha një politikan danez i cili kërkoi anonimitet për të folur lirisht.
“Nuk do të kishte asgjë që ata [Grenlandezët] mund të bënin”.
Hapi 1: Fushata e ndikimit për të nxitur lëvizjen e pavarësisë së Grenlandës
Pothuajse menjëherë pas marrjes së detyrës, administrata Trump filloi të fliste për pavarësinë e Grenlandës, një territor gjysmë-autonom i Mbretërisë së Danimarkës. Një Grenlandë e lirë mund të nënshkruante marrëveshje me SHBA-në, ndërsa sipas status quo-së i duhet miratimi i Kopenhagës.
Për të fituar pavarësinë, banorët e Grenlandës do të duhej të votonin në një referendum, pastaj të negocionin një marrëveshje që si Nuuk ashtu edhe Kopenhaga duhet ta miratojnë.
Në një sondazh të opinionit të vitit 2025, 56 përqind e banorëve të Grenlandës thanë se do të votonin në favor të pavarësisë, ndërsa 28 përqind thanë se do të votonin kundër saj.
Amerikanët me lidhje me Trump kanë kryer operacione të fshehta ndikimi në Grenlandë, sipas raporteve të medias daneze, me shërbimin e sigurisë dhe inteligjencës së Danimarkës, PET, duke paralajmëruar se territori “është shënjestër e fushatave të ndikimit të llojeve të ndryshme”.
Felix Kartte, një ekspert i politikave digjitale i cili ka këshilluar institucionet dhe qeveritë e BE-së, vuri në dukje taktikat e Moskës për të ndikuar në rezultatet politike në vende si Moldavia, Rumania dhe Ukraina.
“Rusia përzien taktikat offline dhe online”, tha ai.
“Në terren, ajo punon me aktorë të lidhur me të, siç janë partitë ekstremiste, rrjetet e diasporës ose oligarkët pro-rusë, dhe është raportuar se paguan njerëz për të marrë pjesë në protesta anti-BE ose anti-SHBA. Në të njëjtën kohë, ajo ndërton rrjete të mëdha llogarish të rreme dhe mediash pseudo-mediatike për të amplifikuar këto aktivitete në internet dhe për të nxitur kandidatë ose pozicione të zgjedhura. Qëllimi shpesh nuk është të bindë votuesit se një opsion pro-rus është më i mirë, por ta bëjë atë të duket më i madh, më i zhurmshëm dhe më popullor sesa është në të vërtetë, duke krijuar një ndjenjë të pashmangshmërisë”, shtoi ai.
Lidhur me Grenlandën, SHBA-të duket se po përdorin të paktën disa nga këto metoda.
Stephen Miller, zëvendësshefi i stafit të Trump, i tha CNN të hënën se “askush nuk do të luftojë ushtarakisht SHBA-në për të ardhmen e Grenlandës”.
Muajin e kaluar, Trump krijoi pozicionin e të dërguarit special në Grenlandë dhe emëroi Guvernatorin e Luizianës, Jeff Landry në këtë rol. Ai deklaroi se qëllimi i tij ishte “ta bënte Grenlandën pjesë të SHBA-së”.
Ndërkohë, zëvendëspresidenti amerikan JDVance, gjatë një vizite në territor në mars, tha se “populli i Grenlandës do të ketë vetëvendosje”.
“Shpresojmë që ata të zgjedhin të bashkëpunojnë me Shtetet e Bashkuara, sepse ne jemi i vetmi komb në Tokë që do të respektojmë sovranitetin dhe sigurinë e tyre”, shtoi ai.
Hapi 2: Ofroni Grenlandës një marrëveshje të mirë
Duke supozuar se përpjekjet e saj për të përshpejtuar referendumin e pavarësisë së Grenlandës do të realizohen dhe banorët e territorit do të votojnë për ta lënë Danimarkën pas, hapi tjetër do të ishte ta vinin atë nën ndikimin e SHBA-së.
Një metodë e dukshme do të ishte bashkimi i Grenlandës me SHBA-në si një shtet tjetër – një ide me të cilën ata pranë presidentit kanë luajtur vazhdimisht.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, u detyrua të hënën të thoshte se “SHBA-të nuk kanë të drejtë të aneksojnë” Grenlandën pasi Katie Miller – gruaja e Stephen Miller – postoi në mediat sociale një hartë të territorit të mbështjellë me një flamur amerikan dhe fjalën “SË SHPEJTI”.
Një shkëmbim i drejtpërdrejtë i Danimarkës me SHBA-në duket kryesisht i papranueshëm për shumicën e popullsisë. Sondazhi i përmendur më sipër tregoi gjithashtu se 85 përqind e banorëve të Grenlandës kundërshtojnë që territori të bëhet pjesë e SHBA-së, dhe madje edhe anëtarët e lëvizjes së pavarësisë që janë miqësorë me Trumpin, nuk janë të etur për këtë ide. Por ka edhe mundësi të tjera.
Që nga maji i kaluar kanë qarkulluar raporte se administrata Trump dëshiron që Grenlanda të nënshkruajë një Pakt të Shoqatës së Lirë (COFA) – si ato që aktualisht ka me Mikronezinë, Ishujt Marshall dhe Palaun.
Sipas marrëveshjeve, SHBA-të ofrojnë shërbime thelbësore, mbrojtje dhe tregti të lirë në këmbim të operacioneve të saj ushtarake pa kufizime në territorin e këtyre vendeve. Ideja u rishfaq këtë javë.
Kuno Fencker, një deputet i opozitës pro-pavarësisë i Grenlandës, i cili mori pjesë në inaugurimin e Trump dhe u takua me kongresistin republikan Andy Ogles vitin e kaluar, tha se përpiqet t’u “shpjegojë [amerikanëve] se ne nuk duam të jemi si Porto Riko, apo ndonjë territor tjetër i Shteteve të Bashkuara. Por një Pakt i Shoqatës së Lirë, marrëveshje dypalëshe, apo edhe mundësi dhe mjete të tjera që ndoshta nuk mund t’i imagjinoj – le të vijnë në tryezë dhe banorët e Grenlandës do të vendosin në një plebishit”.
Krahasuar me marrëveshjen e Nuuk me Kopenhagën, gjërat “mund të shkojnë vetëm lart”, tha ai.
Duke iu referuar pretendimit të Trump se SHBA-të kanë një “nevojë” për Grenlandën, Fencker shtoi: “Danimarka nuk ka thënë kurrë se ata ‘kishin nevojë’ për Grenlandën. Danimarka ka thënë se Grenlanda është një shpenzim dhe se ata do të na linin nëse bëheshim të pavarur. Kështu që mendoj se është një vërejtje shumë më pozitive sesa kemi parë ndonjëherë nga Danimarka”.
Por Thomas Crosbie, një profesor i asociuar i operacioneve ushtarake në Kolegjin Mbretëror Danez të Mbrojtjes që ofron trajnime dhe arsim për forcat mbrojtëse daneze, paralajmëroi se Grenlanda nuk ka gjasa të fitojë mbi Trumpin në një negociatë.
“Identiteti kryesor i Trump si një ndërmjetësues marrëveshjesh është dikush që imponon vullnetin e tij mbi njerëzit me të cilët po negocion dhe dikush që ka një histori shumë të gjatë tradhtie të njerëzve me të cilët ka negociuar marrëveshje, mosrespektimit të angazhimeve të tij, si në jetën private ashtu edhe në atë publike, dhe shfrytëzimit të atyre përreth tij. Unë me të vërtetë nuk shoh asnjë përfitim për njerëzit e Grenlandës përveç një rritjeje shumë të përkohshme të vetëvlerësimit të tyre”, shtoi ai.
Dhe, shtoi ai, “do të ishte çmenduri të biesh dakord për diçka me shpresën se mund të arrihet një marrëveshje. Dua të them, nëse e jep territorin tënd me shpresën se mund të arrish një marrëveshje më pas – kjo do të ishte thjesht shumë e pamatur”.
Hapi 3: Përfshijeni Evropën në bord
Evropa, veçanërisht aleatët e Danimarkës në BE, do të kundërshtonin çdo përpjekje për ta shkëputur Grenlandën nga Kopenhaga. Por administrata amerikane ka një kartë të fortë për të luajtur në këtë front: Ukrainën.
Ndërsa negociatat e paqes kanë marrë ritëm, Kievi ka thënë se çdo marrëveshje me Putinin duhet të mbështetet nga garanci serioze dhe afatgjata të sigurisë nga SHBA-ja.
Amerikanët kanë shmangur në këtë front, dhe në çdo rast, Kievi është skeptik në lidhje me garancitë e sigurisë, duke pasur parasysh se ato që ka marrë si nga Rusia ashtu edhe nga Perëndimi në të kaluarën nuk kanë qenë asgjë.
Një skenar i mundshëm që një diplomat i BE-së përmendi do të ishte një marrëveshje paketë sigurie për siguri, sipas së cilës Evropa merr garanci më të forta nga administrata Trump për Ukrainën në këmbim të një roli të zgjeruar për SHBA-në në Grenlandë.
Ndërsa kjo duket si një pilulë e hidhur, mund të jetë më e lehtë për t’u gëlltitur sesa alternativa, duke bezdisur Trumpin, i cili mund të hakmerret duke vendosur sanksione, duke u tërhequr nga negociatat e paqes – ose duke mbështetur Putinin në negociatat me Ukrainën.
Hapi 4: Pushtimi ushtarak
Por çfarë ndodh nëse Grenlanda – ose Danimarka, Nuuk “OK” i së cilës duhet të shkëputet – i thotë jo Trumpit?
Një marrje e kontrollit nga ushtria amerikane mund të arrihet pa shumë vështirësi.
Crosbie, nga Kolegji Mbretëror Danez i Mbrojtjes, tha se strategët e Trumpit ka të ngjarë t’i paraqesin atij mundësi të ndryshme.
“Më shqetësuesja do të ishte një strategji e tipit fakt i kryer, të cilën e shohim shumë dhe e mendojmë shumë në qarqet ushtarake, e cila do të ishte thjesht kapja e tokës në të njëjtën mënyrë siç u përpoq ta kapte Putini, për të bërë pretendime territoriale, mbi Ukrainën. Ai thjesht mund të vendoste trupa në vend dhe thjesht të thoshte se tani është amerikan, ushtria e Shteteve të Bashkuara është e aftë të zbarkojë çdo numër forcash në Goenlandë, qoftë nga ajri apo nga deti, dhe pastaj të pretendojë se është territor amerikan”, shtoi ai.
Sipas Lin Mortensgaard, një studiues në Institutin Danez për Studime Ndërkombëtare dhe një ekspert për sigurinë e Grenlandës, Uashingtoni ka gjithashtu rreth 500 oficerë ushtarakë, përfshirë kontraktorë vendas, në terren në bazën e saj hapësinore Pituffik në veri dhe pak më pak se 10 staf konsullate në Nuuk.
Kjo është së bashku me afërsisht 100 trupa të Gardës Kombëtare nga Nju Jorku të cilët zakonisht vendosen sezonalisht në verën e Arktikut për të mbështetur misionet kërkimore.
Ndërkohë, Grenlanda ka pak mbrojtje. Popullsia nuk ka ushtri territoriale, tha Mortensgaard, ndërsa Komanda e Përbashkët Arktike e Danimarkës në kryeqytet përfshin asete ushtarake të pakta dhe të vjetruara, kryesisht të kufizuara në katër anije inspektimi dhe detare, një patrullë me qen, disa helikopterë dhe një avion patrullimi detar.
Si rezultat, nëse Trump mobilizon praninë amerikane në terren – ose fluturon me forca speciale – SHBA-të mund të marrin kontrollin e Nuuk “brenda gjysmë ore ose më pak”, tha Mortensgaard.
“Trump thotë gjëra dhe pastaj i bën ato. Nëse do të ishit një nga 60,000 njerëzit në Grenlandë, do të ishit shumë të shqetësuar”, tha anëtari danez i Parlamentit Evropian Stine Bosse.
Çdo pushtim nuk do të kishte “bazë ligjore” sipas ligjit amerikan dhe atij ndërkombëtar, tha Romain Chuffart, i cili kryeson Institutin Arktik me seli në Uashington, D.C, një grup mendimesh për sigurinë. Çdo pushtim përtej 60 ditëve do të kërkonte gjithashtu miratimin nga Kongresi i SHBA-së.
Ndërkohë, një pushtim do të “përbënte fundin e NATO-s”, tha ai, dhe “SHBA-të do të qëllonin veten në këmbë dhe do t’i thoshin lamtumirë një aleance që ka ndihmuar ta krijojë”, shtoi ai.
Përtej kësaj, një “humbje besimi nga aleatët kryesorë mund të rezultojë në një ulje të gatishmërisë së tyre për të ndarë inteligjencën me SHBA-në ose një ulje të qasjes në bazat në të gjithë Evropën. Të dyja këto do të dëmtonin rëndë sigurinë e Amerikës”, tha Ben Hodges, një ish-komandant i trupave amerikane në Evropë.
NATO do të mbetej e paaftë të përgjigjej, duke pasur parasysh se veprimi ushtarak duhet të miratohet unanimisht dhe SHBA-të janë anëtari kryesor i aleancës, por aleatët evropianë mund të vendosnin trupa në Grenlandë nëpërmjet grupimeve të tjera si Forca e Përbashkët Ekspedicionare Britanike-Skandinave ose formati i Bashkëpunimit të Mbrojtjes Nordike me pesë vende, tha Ed Arnold, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara.
Por për momentin, aleatët e NATO-s mbeten të ftohtë në lidhje me një sulm.
“Jemi ende larg këtij skenari”, tha një diplomat i lartë i aleancës.
“Mund të ketë disa negociata të vështira, por nuk mendoj se jemi afër ndonjë marrjeje armiqësore të kontrollit”, shtoi ai. /Telegrafi