Parashikimet sugjerojnë se ngrohja globale mund të krijojë një rrugë të shkurtër nga Azia në Amerikën e Veriut dhe rrugë të reja për tregti, transport detar – dhe sulm.
Burimi: The Guardian
Përkthimi: Telegrafi.com
Një javë tjetër, një fenomen tjetër i çuditshëm moti për të cilin ndoshta nuk keni dëgjuar kurrë. Nëse nuk është “bomba e motit” me erëra dhe borë ekstreme që Britania po përpiqet të përballojë teksa po shkruaj, janë raportet në The Guardian për drerët në Arktik që po përballen me të kundërtën: moti jashtëzakonisht i ngrohtë që sjell më shumë shi, i cili ngrin dhe krijon një lloj dëbore të cilën ata nuk mund ta gërmojnë lehtësisht me thundrat e tyre për të arritur tek ushqimi. Në një habitat aq të ashpër sa Arktiku, ku mbijetesa varet nga përshtatja e duhur, edhe ndryshimet më të vogla të motit kanë pasoja që përhapen pafundësisht – dhe jo vetëm për drerët.
Për dekada të tëra, politikanët kanë paralajmëruar për luftërat klimatike që po vijnë – konflikte të shkaktuara nga thatësira, përmbytjet, zjarret dhe stuhitë që detyrojnë njerëzit të zhvendosen, ose i shtyjnë të konkurrojnë me fqinjët për burime të pakësuara natyrore. Për këdo që e ka paramenduar këtë si diçka që do të ndodhte larg pragut të Evropës, në shkretëtira të goditura nga thatësira ose në ishujt e Paqësorit që po zhyten ngadalë në det, diskutimet e kësaj jave në Shtëpinë e Bardhë – për marrjen në pronësi të Grenlandës – janë një alarm i zëshëm për t’u zgjuar. Siç e ka thënë komandanti i parë i Marinës britanike, gjenerali Gwyn Jenkins – për këdo që ka qenë i gatshëm ta dëgjojë – shkrirja e Veriut, për shkak të krizës klimatike, ka shkaktuar prej kohësh një garë të egër në Arktikun që po shkrihet: për burime, territore dhe qasje strategjike në Atlantik. Për të kuptuar se si kjo e kërcënon Evropën Veriore, shikoni globin nga sipër, jo hartën.
Deri në fillim të viteve 2040, parashikimet sugjerojnë se ngrohja globale mund t’i bëjë ujërat e ngrira rreth Polit të Veriut – oqeanin që ndan Rusinë nga Kanadaja dhe Grenlanda – pothuajse pa akull gjatë verës. Kjo mund të hapë një rrugë të re të shkurtër nga Azia për në Amerikën e Veriut, jo përmes mesit të planetit, por nga sipër, duke krijuar rrugë të reja për tregti, transport detar, peshkim – dhe, gjëja më shqetësuese – për sulm.
Një teatër i ri lufte po shfaqet si pasojë e akullit që po shkrihet, dhe Kina, Rusia dhe ShBA-ja janë gjithnjë e më të përfshira në një betejë për dominim. Ndërkohë, teksa temperaturat në rritje e kthejnë Veriun e largët në një tabelë shahu për autokratët, territoret që kanë fatin e keq të jenë në rrugë – nga Grenlanda te Kanadaja e deri te arkipelagu norvegjez i Svalbardit, të cilin Rusia e ka dëshiruar prej kohësh – rrezikojnë të bëhen pionë.
Pothuajse po aq të rrezikshme për këto vende, sa kërcënimet që sjell Poli që po shkrihet, janë edhe mundësitë që hapen. Përse mendon ShBA-ja se duhet të aneksojë Grenlandën miqësore për të mbrojtur këtë kufi kritik arktik? Në fund të fundit, ata kanë pasur trupa të vendosura në këtë territor autonom danez që nga Lufta e Dytë Botërore, dhe Danimarka e ka bërë të qartë gatishmërinë se janë të mirëpritur të sjellin më shumë. Interesant, përfitimi i vetëm që vjen ekskluzivisht me pronësinë, është e drejta mbi pasuritë nëntokësore që mund të zbulohen ndërsa ky vend i ngrirë nxehet!
Grenlanda është një burim i rrallë dhe i pashfrytëzuar jo vetëm për naftë dhe gaz, por edhe për mineralet e rralla që përdoren për të prodhuar gjithçka – nga bateritë e makinave elektrike te procesorët e qendrave të të dhënave, të cilat janë shpresa e ShBA-së për të fituar garën teknologjike me Kinën – siç ishte goma nga Malajzia apo pambuku nga India për ekonomitë e dikurshme koloniale. Edhe pse shpesh është gabim të kërkosh së tepërmi metodën logjike në çmendurinë e dukshme presidenciale, nuk mungojnë ideologët dhe krerët e teknologjisë në orbitën e Trumpit të cilët janë në gjendje t’i lidhin të gjitha këto dhe t’ia shesin atij. Dhe, edhe nëse shfrytëzimi i Arktikut nuk është ekonomikisht i vlefshëm për shumë vite, ankesat e Trumpit këtë javë për “plot anije kineze dhe ruse kudo” bëjnë me dije se dikush e ka bindur se nuk mund t’i lejojë rivalët ta mposhtin atë në një mundësi të vlefshme zhvillimi – një koncept që çdo ish-manjat pasurish të paluajtshme mund ta kuptojë. Në fund të fundit, në Ukrainë, Trumpi kërkoi të drejta për nxjerrjen e mineraleve të rralla në këmbim të garancive të sigurisë, dhe në Gazë mendoi për ndërtimin e hoteleve mbi rrënojat e bombarduara: pse të mos përpiqet të përfitojë shpejt nga një katastrofë mjedisore?
Dhe, teksa për britanikët e gjithë kjo duket si një epokë e re e perandorisë, për besnikët e MAGA-s ndoshta ka një jehonë të një historie shumë më amerikane – atë të kolonëve që krijonin pasurinë e tyre duke iu bashkuar karvanëve drejt Perëndimit, duke shtyrë kufijtë e kombit pafundësisht përpara, duke shpallur pretendime mbi tokat e popujve autoktonë dhe duke i mbajtur ato përmes një përzierjeje brutale të tregtisë dhe dhunës. Qëllimi nuk është të pushtohet Grenlanda, shpjegon sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, por të blihet – ose të paktën të merret me qira për qasje ekskluzive ushtarake. Është tregues i asaj se sa shpejt është shembur marrëdhënia midis ShBA-së dhe ish-aleatëve të saj – në pak më shumë se një vit – saqë kjo thuhet për të qetësuar: ej, miq, duam vetëm t’ju shfrytëzojmë, jo t’ju vrasim!
Duke pasur parasysh hapësirën legjendare të shkurtër të vëmendjes së presidentit, është e vështirë të thuhet se çfarë fati e pret Grenlandën. Ndoshta thjesht do të mërzitet dhe do të vazhdojë diku tjetër, sidomos pasi të kenë kaluar zgjedhjet afatmesme dhe të mos ketë më nevojë për dramë jashtë vendit për të larguar vëmendjen nga dështimet e brendshme. Ose, përkundrazi, ndoshta Shtëpia e Bardhë do të huazojë manualin e Putinit, duke shfrytëzuar dëshirën e grenlandezëve për pavarësi nga Danimarka për të nxitur lloj-lloj trazirash të brendshme – të cilat lehtë ndizen në epokën e rrjeteve sociale – përpara se ta paraqesë ShBA-në si një shpëtimtar dashamirës që vjen për t’i mbrojtur dhe për t’i pasuruar.
Por, sido që të jetë, më mirë të mësohemi me idenë se ky është fillimi, jo fundi i konflikteve që mund të vijnë teksa ngrohja globale rishkruan hartat tona, zhbën aleancat e vjetra dhe krijon rivalitete të reja vdekjeprurëse për tokë, ujë dhe burime natyrore.
Sigurisht që do të jetë më keq për ata që tashmë jetojnë në kufijtë e mbijetesës – në shkretëtira tepër të thata që të rritet diçka, ose në qytete bregdetare që tashmë po luftojnë me ngritjen e niveleve të detit, ose në vendet tepër të varfra për të mbrojtur veten nga stuhitë gjithnjë e më të dhunshme – sesa për Evropën me klimë të butë dhe me fat. Dhe, sigurisht që këto rreziqe mund të menaxhoheshin më mirë nga qeveritë bashkëpunuese që i trajtojnë ngjarjet, si shkrirja e Veriut, si një sfidë kolektive për njerëzimin që duhen përballuar së bashku, dhe jo si një garë vdekjeprurëse për përparësi kombëtare.
Por, në javën kur Trumpi njoftoi se do ta tërhiqte ShBA-në nga një sërë nismash ndërkombëtare për klimën, është e qartë se kjo nuk është bota në të cilën jetojmë. Prandaj, të paktën, le të shërbejë Grenlanda e varfër dhe e sfilitur si një kujtesë se kriza klimatike do të ketë pasoja gjeopolitike të cilat mezi kemi filluar t’i kuptojmë, dhe se çdo gjë që mund të bëjmë për të kufizuar temperaturën në rritje ose për të zbutur efektet e saj, ka ende rëndësi. Madje, ose ndoshta, pikërisht sepse nuk mund ta zhbëjmë ende dëmin që tashmë është bërë me qëllim. /Telegrafi/