Serbia është në fokus të një iniciative legjislative në Kongresin e Shteteve të Bashkuara, e cila synon shqyrtimin e hollësishëm të bashkëpunimit ushtarak, të sigurisë dhe të inteligjencës së vendeve të Ballkanit me Rusinë, Kinën, SHBA-në dhe NATO-n.
Projektligji, i emërtuar Akti i Bashkëpunimit për Sigurinë në Ballkan, u prezantua më 5 tetor nga kongresmenët amerikanë Ritchie Torres nga Nju Jorku dhe Joe Wilson nga Karolina e Jugut. Dokumenti, i regjistruar me numrin HR 10748, i është referuar Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve.
Sipas propozimit, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, me pëlqimin e Sekretarit të Shtetit, do të duhej t’i paraqiste Kongresit një raport gjithëpërfshirës mbi marrëdhëniet e sigurisë së vendeve të rajonit me Rusinë, Kinën, SHBA-në dhe NATO-n, brenda 180 ditëve nga hyrja e mundshme në fuqi e ligjit.
Nisma përfshin Serbinë, Bosnjën dhe Hercegovinën, Kroacinë, Malin e Zi, Kosovën, Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut dhe Slloveninë.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet bashkëpunimit të Serbisë me Rusinë, përfshirë aktivitetet e Qendrës Humanitare Ruso-Serbe në Nish dhe lidhjet e mundshme të saj me shërbimet ruse të inteligjencës.
Qendra në Nish ka qenë prej vitesh në fokusin e shqetësimeve të institucioneve perëndimore të sigurisë, për shkak të pikëpyetjeve rreth natyrës së aktiviteteve të saj dhe marrëdhënieve me strukturat shtetërore ruse.
Sipas tekstit të projektligjit, autoritetet amerikane do të duhej të përgatisnin gjithashtu një listë të sistemeve të armëve, pajisjeve ushtarake dhe teknologjisë ruse e kineze, me vlerë prej të paktën një milion dollarësh për secilin rast, që vendet e rajonit kanë blerë ose pranuar që nga viti 2012.
Raporti do të përfshinte edhe stërvitjet ushtarake, trajnimet e forcave të sigurisë, marrëveshjet e nënshkruara dhe bashkëpunimin në fushën e inteligjencës me Moskën dhe Pekinin.
Një tjetër element i rëndësishëm është vlerësimi i ndikimit që ky bashkëpunim mund të ketë në interesat e sigurisë së SHBA-së, NATO-s dhe vendeve fqinje.
Megjithatë, iniciativa nuk kufizohet vetëm te ndikimi rus dhe kinez në Ballkan.
Projektligji parasheh mbledhjen e të dhënave për pajisjet ushtarake amerikane të dërguara në vendet e rajonit që nga viti 2012, stërvitjet e përbashkëta ushtarake, marrëveshjet e sigurisë dhe bashkëpunimin e inteligjencës me Shtetet e Bashkuara.
Gjithashtu, do të shqyrtohej bashkëpunimi i secilit vend me NATO-n, përfshirë pjesëmarrjen në programin e Partneritetit për Paqe.
Sipas dokumentit, raporti do të publikohej në formë të paklasifikuar, ndërsa mund të përfshinte edhe një aneks konfidencial për informacione të ndjeshme.
Projektligji HR 10748 është ende në proces legjislativ. Paraqitja e tij nuk nënkupton se ai është miratuar nga Kongresi amerikan apo se Pentagoni ka marrë tashmë urdhër për përgatitjen e raportit.
Nëse miratohet, iniciativa do t’u kërkonte institucioneve amerikane të hartonin një pasqyrë më të detajuar të marrëdhënieve të sigurisë në Ballkan, me fokus te bashkëpunimi me fuqitë e mëdha dhe pasojat e mundshme për sigurinë rajonale dhe interesat amerikane./The GeoPost/