Deklarata e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, se ai dhe lideri i serbëve të Bosnjë e Hercegovinës, Milorad Dodik, vazhdojnë të takohen dhe të bëjnë plane edhe pse aktualisht nuk mbajnë funksione presidenciale, ka nxitur kritika nga politikanë dhe analistë në Serbi dhe Republikën Sërpska.
Bashkëbiseduesit e gazetës serbe “Danas” e kanë interpretuar këtë deklaratë si dëshmi të përpjekjeve për ta ruajtur kontrollin politik edhe jashtë funksioneve zyrtare, duke ngritur shqetësime për respektimin e institucioneve, sundimin e ligjit dhe rolin e qytetarëve në proceset vendimmarrëse.
Gjatë një takimi me Dodikun, kryetar i Aleancës së Social Demokratëve të Pavarur (SNSD), Vuçiq tha se asnjëri prej tyre nuk është aktualisht president apo në ndonjë funksion të ngjashëm, por se megjithatë vazhdojnë të takohen dhe të hartojnë plane.
Kjo deklaratë është kritikuar nga përfaqësues të opozitës dhe analistë politikë, të cilët vlerësojnë se ajo ngre pikëpyetje për mënyrën se si ushtrohet pushteti dhe për ndikimin e dy politikanëve në institucionet e Serbisë dhe Republikës Sërpska.
Borislav Antonijeviq, deputet nga lista “Ne, Pushteti i Popullit”, ka vënë në pikëpyetje arsyen e takimeve mes Vuçiqit dhe Dodikut, nëse ata nuk mbajnë më funksionet që kanë ushtruar më parë, si dhe në emër të kujt po hartojnë planet e tyre.
“Kur humbasin funksionet e tyre, padyshim që nuk duan ta humbasin pushtetin! Shteti nuk është pronë e tyre private, institucionet nuk janë pronë e tyre dhe populli nuk është peng i kombinimeve të tyre politike”, ka deklaruar ai për “Danas”.
Antonijeviq ka bërë thirrje që qytetarët të kërkojnë përgjegjësi dhe respektim të institucioneve, duke kundërshtuar vendimmarrjen politike që, sipas tij, zhvillohet jashtë proceseve transparente.
Ai ka theksuar se e ardhmja e qytetarëve nuk duhet të vendoset pas dyerve të mbyllura, pa dijeninë dhe pëlqimin e tyre.
Kritika ka shprehur edhe Janko Veselinoviq, anëtar i presidencës së Partisë së Lirisë dhe Drejtësisë (SSP), i cili e ka cilësuar takimin e Vuçiqit dhe Dodikut si tregues se të dy vazhdojnë të ushtrojnë ndikim politik edhe pa mbajtur funksione presidenciale.
Sipas tij, kjo situatë dëshmon ekzistencën e strukturave paralele të pushtetit në Serbi dhe Republikën Sërpska.
“Kjo do të thotë se kemi parashtete. Ato nuk janë të djeshme. Në pozicionet presidenciale, ata nuk kishin kompetenca të rëndësishme, por në fakt sundonin”, ka deklaruar Veselinoviq për “Danas”.
Ai ka pretenduar se institucionet, përfshirë kuvendet, qeveritë dhe gjyqësorin, nuk e ushtrojnë në mënyrë të pavarur rolin e tyre, duke i përshkruar ato si fasadë të pushtetit politik. Veselinoviq ka bërë gjithashtu akuza të rënda për ndikimin e krimit të organizuar dhe mafies në funksionimin e shtetit.
Analistja politike nga Banja Luka, Tanja Topiq, vlerëson se takimi i dy politikanëve që deklarojnë se nuk mbajnë më funksione presidenciale, por vazhdojnë të hartojnë plane, përcjell mesazhin se ata ende pretendojnë të vendosin për zhvillimet politike në territoret ku ushtrojnë ndikim.
Sipas saj, ky mesazh u drejtohet si aktorëve politikë, ashtu edhe zyrtarëve ndërkombëtarë, duke krijuar përshtypjen se dy liderët vazhdojnë ta konsiderojnë veten vendimmarrësit kryesorë.
Topiq ka kritikuar atë që e cilëson si mentalitet autokratik, duke thënë se një qasje e tillë shpërfill sundimin e ligjit, procedurat institucionale dhe rolin e qytetarëve në zgjedhjen e përfaqësuesve të tyre.
Ajo ka shtuar se shqetësimi nuk lidhet vetëm me veprimet e dy politikanëve, por edhe me mbështetjen që, sipas saj, kjo mënyrë e qeverisjes vazhdon të gjejë në pjesë të tjera të shoqërisë.
Edhe Danijela Nestoroviq, deputete e lëvizjes “Kryengritja Ekologjike”, ka vlerësuar se deklarata e Vuçiqit tregon një qasje në të cilën funksionet politike mund të ndryshojnë, por kontrolli mbi pushtetin vazhdon të trajtohet si pronë personale.
Ajo ka theksuar se Vuçiqi dhe Dodiku kanë të drejtë të takohen si liderë partish politike, por vendimet që prekin Serbinë dhe Republikën Sërpska duhet të merren nga institucionet përkatëse, brenda kompetencave të tyre ligjore.
Sipas Nestoroviqit, përpjekjet për të ruajtur pushtetin politik po paraqiten si mbrojtje e interesave të popullit, duke krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë mes mbijetesës politike të liderëve dhe interesit publik.