Një veprim i thjeshtë mund të bëjë dallimin, por jo çdo plagë mund të trajtohet në shtëpi
Prerjet, gërvishtjet dhe plagët e vogla janë ndër lëndimet më të zakonshme në jetën e përditshme. Shumica mund të trajtohen në shtëpi, por është e rëndësishme të dini si ta ndaloni gjakderdhjen, si ta pastroni plagën dhe si ta mbroni nga infeksioni.
Megjithatë, gjakderdhja e fortë, plagët e thella dhe lëndimet me shenja infeksioni kërkojnë vlerësim mjekësor, ndërsa në situata të caktuara ndërhyrja urgjente mund të shpëtojë jetën.
Sipas rekomandimeve të Mayo Clinic dhe Kryqit të Kuq Amerikan, ndihma e parë fillon me ushtrimin e presionit të drejtpërdrejtë mbi plagë.
Si ta ndaloni gjakderdhjen?
Nëse keni një prerje ose plagë që gjakos, ndiqni këta hapa:
- Shtypeni drejtpërdrejt plagën me garzë sterile ose copë të pastër dhe mbajeni presionin vazhdimisht derisa gjakderdhja të ndalet.
- Nëse gjaku depërton përmes garzës, mos e ndërprisni presionin. Sipas nevojës, vendosni një garzë tjetër sipër.
- Nëse plaga ndodhet në dorë ose këmbë, mund ta ngrini gjymtyrën e lënduar, nëse kjo nuk shkakton dhimbje. Megjithatë, ngritja nuk e zëvendëson presionin e drejtpërdrejtë.
- Lani duart para dhe pas trajtimit të plagës, për të zvogëluar rrezikun e infeksionit.
- Mos përdorni turniket për plagë të zakonshme. Ai përdoret për gjakderdhje kërcënuese për jetën nga gjymtyrët, kur është i nevojshëm, mundësisht nga persona të trajnuar.
Nëse gjakderdhja është e rëndë, thirrni menjëherë urgjencën dhe vazhdoni presionin mbi plagë, transmeton Telegrafi.
foto: shotprime
Si ta pastroni plagën?
Pasi gjakderdhja të jetë ndalur, shpëlajeni plagën me ujë të pastër e të rrjedhshëm. Lëkurën përreth pastrojeni me sapun të butë, duke shmangur futjen e tij drejtpërdrejt në plagë.
Mos përdorni peroksid hidrogjeni (ujë të oksigjenuar) ose jod drejtpërdrejt në plagë për pastrim rutinë, sepse mund të irritojnë indet dhe të pengojnë shërimin.
Nëse brenda plagës ka papastërti që nuk mund të largohen lehtësisht, kërkoni ndihmë mjekësore.
Si ta mbroni plagën nga infeksioni?
Pas pastrimit, mund të vendosni një shtresë të hollë vazeline mjekësore, e cila ndihmon në ruajtjen e lagështisë së nevojshme për shërim.
Pomadat antibiotike nuk janë të domosdoshme për çdo plagë të vogël dhe disa mund të shkaktojnë reaksione alergjike.
Mbulojeni plagën me garzë sterile ose fashë të përshtatshme. Ndërrojeni të paktën një herë në ditë dhe sa herë që laget ose ndotet.
Kur duhet të konsultoheni me mjekun?
Kërkoni ndihmë mjekësore nëse:
- Plaga është e thellë, me skaje të çrregullta ose të hapura.
- Ndodhet në fytyrë dhe mund të kërkojë qepje.
- Brenda saj kanë mbetur qelq, papastërti ose trupa të huaj.
- Shfaqen skuqje që përhapet, ënjtje, dhimbje në rritje, qelb ose temperaturë.
- Zona përreth plagës është e mpirë ose humbet ndjeshmërinë.
- Në lëkurë shfaqen vija të kuqe që përhapen nga plaga.
- Plaga është shkaktuar nga kafshimi i një kafshe ose njeriu.
- Bëhet fjalë për plagë shpuese ose lëndim të thellë e të ndotur.
Kujdes i veçantë ndaj tetanosit
Edhe plagët që duken të vogla mund të paraqesin rrezik për tetanos, veçanërisht nëse janë të thella ose të ndotura.
Sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), te personat që kanë përfunduar vaksinimin bazë, doza përforcuese rekomandohet:
- Pas 10 vjetësh ose më shumë nga vaksina e fundit, për plagët e pastra dhe të vogla.
- Pas pesë vjetësh ose më shumë, për plagët e ndotura ose me rrezik të shtuar.
Nëse historia e vaksinimit nuk dihet ose vaksinimi është i paplotë, nevojitet vlerësim mjekësor. Në raste të caktuara mund të kërkohet edhe imunoglobulinë kundër tetanosit.
Kur duhet të thërrisni urgjencën?
Thirrni menjëherë urgjencën nëse:
- Gjakderdhja është shumë e fortë ose gjaku del me vrull.
- Gjakderdhja nuk kontrollohet me presion të vazhdueshëm.
- Dyshohet për gjakderdhje të brendshme.
- Ka lëndim serioz të kraharorit ose barkut.
- Personi ka zbehje, marramendje, djersë të ftohta, dobësi të theksuar ose humbje të vetëdijes.
Mos prisni 10 minuta në rast të gjakderdhjes së rëndë. Nëse në plagë është ngulur një objekt, mos e nxirrni vetë. Ushtroni presion përreth tij dhe kërkoni ndihmë urgjente.
Për plagët e vogla, pastrimi dhe mbrojtja e duhur zakonisht mjaftojnë. Por njohja e shenjave të rrezikut është po aq e rëndësishme sa ndalimi i gjakderdhjes. /Telegrafi/