Disa mace kthehen te pronarët edhe pas shumë kohësh, ndërsa të tjera humbasin fare pranë shtëpisë. Ekspertët shpjegojnë çfarë e bën dallimin dhe pse ky instinkt nuk funksionon te të gjitha macet
Macet, këto kafshë shtëpiake që shpesh na befasojnë me sjelljen e tyre, kanë një aftësi të veçantë për t’u orientuar në hapësirë dhe, në disa raste, për ta gjetur rrugën drejt shtëpisë edhe pasi janë larguar shumë prej saj.
Janë të njohura rastet kur macet kanë përshkuar dhjetëra kilometra për t’u kthyer te pronarët e tyre. Kjo aftësi, e quajtur shpesh “GPS i brendshëm”, vazhdon të jetë objekt interesimi për studiuesit dhe dashamirësit e kafshëve.
Por si arrijnë macet të orientohen dhe pse disa prej tyre kthehen në shtëpi, ndërsa të tjerat humbasin përgjithmonë?
Ekspertja e felinologjisë dhe e sjelljes së kafshëve, Julija Malkova, shpjegon se ekzistojnë disa faktorë që ndikojnë në këtë aftësi, ndër të cilët më të rëndësishmit janë përvoja, mënyra e jetesës dhe orientimi në mjedis.
Sekreti i orientimit: A kanë macet një busull të brendshme?
Sipas Malkovës, një nga shpjegimet e mundshme për aftësinë e maceve për t’u kthyer në shtëpi lidhet me atë që shpesh quhet “busull e brendshme”.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se macet kanë një sistem navigimi të ngjashëm me pajisjet elektronike GPS. Mekanizmat e saktë që u mundësojnë të orientohen në distanca të mëdha ende nuk janë kuptuar plotësisht.
Ekspertja thekson se aftësia për të gjetur rrugën varet shumë nga përvoja dhe mjedisi ku është rritur macja.
Nëse humbet një mace që ka jetuar gjithmonë brenda shtëpisë dhe nuk është mësuar të dalë jashtë, ajo mund ta ketë shumë të vështirë të orientohet në një mjedis të panjohur.
Ndryshe qëndron situata me macet që janë rritur në fshat ose kanë kaluar shumë kohë në natyrë. Ato zakonisht kanë më shumë përvojë në eksplorimin e territorit, njohjen e aromave dhe përdorimin e pikave orientuese.
Kjo përvojë mund t’i ndihmojë të gjejnë rrugën e kthimit, megjithëse nuk garanton që do t’ia dalin gjithmonë.
foto: satura_
Pse disa mace kthehen në shtëpi, ndërsa të tjerat jo?
Malkova thekson se aftësia për t’u orientuar është individuale dhe nuk është njësoj e zhvilluar te të gjitha macet.
Në këtë proces mund të ndikojnë përvoja, zakonet, temperamenti dhe faktorët gjenetikë.
Macet që e njohin mirë territorin e tyre mund të mbështeten në shenja të ndryshme të mjedisit për të përcaktuar drejtimin.
Megjithatë, edhe një mace me aftësi të mira orientimi mund të humbasë në një mjedis të ndërlikuar, veçanërisht në qytete.
Rrugët e shumta, ndërtesat, trafiku, zhurmat dhe pengesat e panjohura mund ta vështirësojnë kthimin në shtëpi.
Për më tepër, një mace e frikësuar mund të fshihet për një kohë të gjatë, edhe kur ndodhet relativisht afër vendit ku jeton.
Mos u mbështetni vetëm te instinkti i maces
Ekspertja këshillon që pronarët të mos mbështeten plotësisht në aftësinë natyrore të maceve për t’u kthyer në shtëpi.
Nëse një mace nuk është mësuar me mjedisin e jashtëm, nuk duhet të lejohet të endet në territore të panjohura, duke supozuar se do ta gjejë vetë rrugën e kthimit.
Masa të dobishme janë identifikimi me mikroçip, mbajtja e të dhënave të kontaktit të përditësuara dhe krijimi i kushteve të sigurta për qëndrimin jashtë.
Aftësia e maceve për të gjetur rrugën drejt shtëpisë është një veçori mbresëlënëse, por jo një dhunti universale. Disa mace mund të kthehen edhe nga distanca të konsiderueshme, ndërsa të tjerat mund të humbasin vetëm pak rrugë larg shtëpisë.
Prandaj, siguria e tyre nuk duhet t’i lihet rastësisë apo besimit se instinkti do t’i kthejë gjithmonë aty ku i presin pronarët. /Telegarfi/