Një rikthim i plotë do të kërkojë një maratonë bindjeje demokratike, po aq në kontinent sa edhe në Britani. Sepse, njëra palë mban shumicën e kartave në dorë.
Burimi: The Guardian
Përkthimi: Telegrafi.com
Ndërsa Britania po i afrohet dhjetëvjetorit të votës së saj për t’u larguar nga Bashkimi Evropian [BE], britanikët kanë filluar të debatojnë për ribashkimin me atë që ata e quajnë Evropë. Por, si në shumicën e debateve të mëparshme britanike për “Evropën,” kjo është një Evropë me Evropën lënë jashtë. Diskutimi ka të bëjë tërësisht me atë se çfarë do të ishte më e mira për Britaninë nga pikëpamja ekonomike, si dhe me politikën britanike për të arritur deri atje. Pak ose aspak merret parasysh se çfarë mendon ose për çfarë interesohet pjesa tjetër e Evropës. Ditën e kaluar, ministri i Thesarit, Lord Livermore, u bë anëtari i parë i qeverisë që mbështeti publikisht ribashkimin me BE-në. “Sigurisht,” i tha ai Dhomës së Lordëve, “Mbretëria e Bashkuar do t’i ribashkohet Bashkimit Evropian, sepse kjo është absolutisht në interesin tonë ekonomik kombëtar.” Sikur të na duhej vetëm të trokisnim në derën e BE-së dhe – abrakadabra! – do të mirëpriteshim menjëherë përsëri.
Nëse do t’u kërkonit të gjithë deputetëve britanikë aktualë të thoshin se kur do të mblidhet herën tjetër Këshilli Evropian në Bruksel, dyshoj se më shumë se një grusht prej tyre do të jepnin përgjigjen e saktë. Në fakt, pyes veten se sa prej tyre do të mund të thoshin menjëherë se çfarë është Këshilli i Evropës. Është gjë e mirë të shikohet rendi i ditës i atij takimi në nivelin më të lartë të udhëheqësve kombëtarë të 27 shteteve anëtare të BE-së, së bashku me drejtuesit kryesorë institucionalë të unionit. Midis orës 18:00 të kësaj të enjteje dhe mesditës të së premtes, ata shpresojnë të diskutojnë për Ukrainën, Lindjen e Mesme, buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar të BE-së, sfidat ekonomike globale, mbrojtjen dhe sigurinë evropiane, migracionin dhe drogat e paligjshme. Pra, për ta thënë më butë, kanë shumë gjëra në tryezën e tyre.
Nëse ndiqni mediat evropiane, ose dëgjoni gjermanët që flasin për Evropën me polakë, apo italianët me portugezë, ishulli ynë i kurorëzuar mezi përmendet fare. Në të dy anët e Kanalit, “Evropa” po kuptohet përsëri si diçka që nuk përfshin Britaninë. Përjashtimi i vetëm i madh është mbrojtja dhe siguria, ku britanikët ende konsiderohen se luajnë një rol të rëndësishëm. Ministri i Jashtëm i Polonisë, Radek Sikorski, i arsimuar në Oksford dhe dikur anglofil, tani e përshkruan pa ndjenjë Mbretërinë e Bashkuar vetëm si një “ofrues sigurie.”
Sa u përket vendeve që duan të anëtarësohen, BE-ja nuk vuan nga mungesa e tyre. Tashmë ka nëntë kandidatë të njohur për anëtarësim, përfshirë Malin e Zi, kandidatin e vogël që kryeson garën, dhe Ukrainën shumë të madhe (sot, Ukraina është më e rëndësishme për Evropën sesa Mbretëria e Bashkuar). Këtë gusht, Islanda po mban një referendum për të vendosur nëse do të rifillojë negociatat për anëtarësim. Një debat është hapur sërish në Norvegjinë e pasur. Dhe, le të jemi të sinqertë, ka disa njerëz në BE – një pakicë, sigurisht, por një pakicë e konsiderueshme – që nuk do ta mirëprisnin kthimin e Britanisë.
Të gjitha vendet mendojnë kryesisht për veten e tyre, por nëse do të kishte një Kupë Bote për solipsizmin, britanikët do ta fitonin trofeun pa asnjë vështirësi. Një dokumentar i ri i BBC-së, që rikthehet te votimi i vitit 2016, na kujton në mënyrë të dhimbshme varfërinë e debatit britanik për Evropën. Këtu, mes një parade djemsh intrigantë që na sollën aktin më të madh të vetëdëmtimit kombëtar në historinë tonë të kohëve të fundit, takojmë përsëri Boris Johnsonin, mendimet e të cilit janë po aq të çrregullta sa flokët e tij. Ai e përmbledh çështjen thelbësore kështu: “Ose dëshironi që vendi të jetë i pavarur, ose mendoni se duhet të krijojmë një Evropë federale.” Në fakt, e gjithë rrjedha kryesore e politikës kontinentale evropiane sot ka të bëjë pikërisht me gjetjen e një rruge të mesme midis këtyre dy ekstremeve. Në interpretimin më dashamirës të mundshëm, Johnsoni nuk ka mësuar asgjë dhe nuk ka harruar asgjë që nga koha kur ishte korrespondent euroskeptik në Bruksel, në fillim të viteve ’90 të shekullit XX.
Nëse shikoni se si ka të ngjarë të zhvillohet bota gjatë 20 vjetëve të ardhshme – një botë e fuqive dhe perandorive të mëdha konkurruese, me një Rusi ushtarakisht agresive, një Kinë ekonomikisht agresive dhe Shtetet e Bashkuara që nuk do të kthehen kurrë në nivelin e jashtëzakonshëm të angazhimit transatlantik që kishin pas vitit 1945 – është e qartë se alternativa më e mirë për një fuqi të mesme, si Britania, është të jetë pjesë e një grupimi më të madh vendesh që, në masë të madhe, ndajnë të njëjtat interesa dhe vlera. Tony Blairi, kur sapo ishte bërë kryeministër, deklaroi një herë, disi në mënyrë qesharake: “Britania duhet të bëhet më e madhe!” Çdo vend tjetër evropian, duke filluar nga Franca dhe Gjermania, mund t’ju tregojë se pikërisht kështu bëhesh “më i madh.” Prandaj, objektivi strategjik i politikës britanike duhet të jetë që Mbretëria e Bashkuar të bëhet anëtare e plotë e asaj që deri atëherë do të jetë një Bashkim Evropian ndryshe nga i sotmi. Dhe, me gjithë modestinë, një analizë e matur sugjeron se do të ishte në interesin afatgjatë të BE-së, në tërësi, që ndër më shumë se 30 anëtarët e saj të ardhshëm të kishte një Britani vullneti i vendosur i së cilës do të ishte të bënte pjesë mes tyre.
Megjithatë, do të duhet një maratonë bindjeje demokratike për të arritur deri atje. Kjo bindje do të nevojitet në të dy anët e Kanalit. Në sondazhet e opinionit në Britani tashmë ekziston një shumicë e qëndrueshme në favor të ribashkimit me BE-në dhe një shumicë dërrmuese në favor të tij midis votuesve më të rinj – 68 përqind e atyre të moshës 18-34 vjeç, sipas Ipsos-it. Kështu, koha do të punojë në favor të Breturn-it. Por, politika do të vazhdojë të jetë e ndërlikuar. Personi me më shumë gjasa për të pasuar Keir Starmerin si kryeministër laburist, këtë vjeshtë, është Andy Burnham, kryetari i metropolit të Mançesterit – nëse ai fiton zgjedhjet e pjesshme këtë të enjte, po atë ditë kur mblidhet Këshilli Evropian. Ai (ose kushdo që do të pasojë Starmerin) mund të vazhdojë të ndihet i kufizuar nga negociimi brenda vijave të kuqe aktuale të partisë, të cilat përcaktojnë se nuk do të ketë kthim në bashkimin doganor, tregun e përbashkët apo lirinë e lëvizjes. Por, qeveria e re duhet të shpallë menjëherë dhe me guxim një ambicie shumë më të gjerë strategjike.
Më pas, Partia Laburiste duhet të garojë në zgjedhjet e ardhshme, të cilat duhet të mbahen jo më vonë se në vitin 2029, pa asnjë vijë të kuqe, duke thënë thjesht se synon të arrijë marrëdhënien që do të jetë më e mira për Britaninë. Në mënyrë ideale, i gjithë blloku i fragmentuar i majtë-liberal në formim (goxha sipas stilit evropian), i përbërë nga liberaldemokratët, laburistët, të gjelbrit dhe nacionalistët skocezë e uellsianë, do ta përqafonte këtë qëndrim. Shumë gjëra do të ndryshojnë në Evropë gjatë tre vjetëve të ardhshme dhe mund të nevojiten disa hapa të përkohshëm (anëtarësimi në tregun e përbashkët, për shembull) gjatë mandatit të ardhshëm parlamentar; por, bindja demokratike duhet të fillojë tani. Në këtë botë të rrezikshme pas-amerikane, vendi më i mirë për Britaninë është vërtet “në zemër të Evropës,” dhe e vetmja mënyrë për të qenë në zemër të Evropës është të jesh anëtare e plotë e Bashkimit Evropian. Rruga është e panjohur, por qëllimi duhet të jetë i qartë.
Megjithatë, çdo hap do të varet nga pala e BE-së, e cila mban shumicën e kartave në dorë. Prandaj, për ta thënë troç, britanikët duhet gjithashtu të kuptojnë se nga cili këndvështrim nisen evropianët e tjerë, si funksionon në të vërtetë unioni i tyre i ndërlikuar dhe çfarë përfitojnë ata prej tij. Dhe, përfaqësuesit e zgjedhur të Britanisë duhet të mësojnë të flasin gjuhën evropiane, atë gjuhë unike shumëgjuhëshe në të cilën avancimi i interesit kombëtar ndërthuret në mënyrë të duhur me përqafimin e një të ardhmeje të përbashkët evropiane, të mbështetur në vetëdijen historike. A është e aftë klasa politike britanike e sotme për këtë? Unë e shpresoj këtë më shumë sesa dyshoj në të. /Telegrafi/