BE-ja po shqyrton forcimin e misionit detar Aspides në Detin e Kuq, ndërsa kërcënimet e Houthive ndaj anijeve tregtare në ngushticën Bab el-Mandeb po shtohen dhe kostot e energjisë po rriten në Evropë.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, u ka kërkuar vendeve anëtare të shtojnë kontributin e tyre në misionin Aspides, me anije luftarake dhe mjete ajrore që mund të përdoren për mbrojtjen e lundrimit në një prej korridoreve më të rëndësishme detare mes Oqeanit Indian dhe Mesdheut.
Në një letër të datës 19 shtator, dërguar kryeqyteteve të BE-së, Kallas tha se misionit i nevojiten “më shumë mjete detare dhe ajrore të pajisura në mënyrë të përshtatshme”, si dhe kapacitet më i madh për të ofruar mbrojtje të drejtpërdrejtë për anijet tregtare.
Ajo theksoi se BE-ja duhet të rrisë praninë e saj në mënyrë që Aspides të mund ta përmbushë plotësisht mandatin, transmeton Telegrafi.
Kërkesa e Kallasit vjen pas një apeli të ministrit italian të Mbrojtjes, Guido Crosetto, i cili ngriti alarmin pasi një fregatë italiane u angazhua javën e kaluar për të shoqëruar një anije tregtare italiane pranë brigjeve të Jemenit.
Italia dhe Greqia kanë siguruar deri tani tre anijet kryesore të misionit, ndërsa në mënyrë të përkohshme në operacion kanë marrë pjesë edhe mjete nga Gjermania, Franca, Spanja, Holanda dhe Belgjika.
Sipas Kallasit, kontrolli i fituar nga Houthit mbi pika strategjike si porti i Mokhës, ishulli Perim dhe ishujt Hanish përbën një “kërcënim serioz” për sigurinë detare dhe tashmë po dëmton interesat evropiane.
Kallas u ka kërkuar qeverive të vendeve anëtare të propozojnë mënyra të reja për forcimin e operacioneve ekzistuese të BE-së.
Një nga mundësitë është që më shumë vende evropiane të marrin përgjegjësi për segmente të caktuara të rrugës detare nën misionin Aspides, ashtu siç bëri Italia për të mbrojtur anijen e saj tregtare.
Edhe njësi franceze dhe holandeze ndodhen aktualisht në rajon për të mbrojtur flotat tregtare të vendeve të tyre.
Roma po shqyrton gjithashtu mundësinë e forcimit të pranisë së saj ushtarake me anije shtesë të bazuara në Xhibuti. Në këtë rast, Italia mund t’u kërkonte aleatëve evropianë të kontribuonin në shpenzimet ushtarake, megjithëse miratimi i një formule të tillë pritet të jetë i vështirë.
Disa analistë paralajmërojnë se vetëm prania detare mund të mos jetë e mjaftueshme dhe se misioni mund të ketë nevojë edhe për mbështetje ajrore, për shkak të kontrollit që Houthit kanë zgjeruar përgjatë pjesëve të bregdetit jemenas.
Ministrat e Mbrojtjes të BE-së pritet ta diskutojnë forcimin e Aspides më 28 shtator në Bruksel, ndërsa çështja pritet të rikthehet edhe në takimin e Këshillit të Punëve të Jashtme më 12 tetor në Luksemburg.
Operacioni Aspides u krijua në shkurt të vitit 2024. Edhe pse ka karakter mbrojtës, misioni është i autorizuar të përdorë forcën për mbrojtjen e anijeve tregtare nga sulmet Houthi.
Anijet italiane Caio Duilio dhe Fasan kanë përdorur tashmë këtë mandat për t’u përballur me kërcënime në rajon.
Komanda strategjike e misionit i është besuar Greqisë, ndërsa kontrolli operacional ka kaluar në periudha të ndryshme mes Italisë dhe Greqisë. Aktualisht operacioni drejtohet nga admirali Vasileyos Griparis.
Qeveria italiane është ndër vendet më të ekspozuara ndaj përshkallëzimit në këtë korridor detar.
Javën e kaluar, Crosetto deklaroi se vetëm dy anije luftarake evropiane ndodheshin në zonë dhe tha se Italia nuk do të priste më reagimin e përbashkët evropian nëse do të nevojiteshin shoqërime të tjera për anijet tregtare italiane.
Edhe ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani, ka kërkuar më parë forcimin e Aspides.
“Prej muajsh po i kërkojmë BE-së të forcojë misionin Aspides. Italia dhe Greqia po bëjnë shumë, por nëse nuk ka kontribut ushtarak nga vendet e tjera të BE-së, duhet të ketë të paktën kontribut financiar”, ka deklaruar Tajani.
Roma konsideron rreth 10 udhëtime detare në javë përmes ngushticës si kritike për interesat e saj tregtare.
Situata e sigurisë është bërë edhe më e ndërlikuar nga përfshirja e Italisë në rajon. Vendi ka mjete ushtarake në disa baza saudite, ndërsa kontingjente më të vogla ndodhen në Bahrein, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajt.
Këto pozicione janë gjithashtu të ekspozuara ndaj përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, veçanërisht në kushtet e luftës së SHBA-së me Iranin dhe rritjes së aktiviteteve të Houthive në Detin e Kuq. /Telegrafi/