Në librin e saj të ri historik, Të dehur dhe të bërë tapë [Cocked and Boozy], Brooke Barbier hedh dritë mbi rolin që luajti alkooli gjatë gjithë epokës koloniale.
Nga: J. D. Biersdorfer / The New York Times
Përkthimi: Telegrafi.com
Në kategorinë e krijimeve “thellësisht amerikane,” muzika kantri dhe kampionati i Ligës Kombëtare të Futbollit amerikan [Super Bowl] renditen të dyja shumë lart. Por, ato i bashkon diçka më shumë sesa patriotizmi: mjafton t’i kushtoni vëmendje, qoftë edhe për pesë minuta, dhe do ta kuptoni se sa shumë tekste të muzikës kantri flasin për pije të rëndë dhe sa shumë reklama të futbollit amerikan shesin birrë (ndonjëherë edhe me shqiponjën kokëbardhë).
Marrëdhënia e gjatë e alkoolit me identitetin amerikan vështirë se meriton një lajm të fundit. Por, intensiteti i kësaj lidhjeje – dhe ndikimi i saj në krijimin e kombit – është tema qendrore e librit të ri të historianes nga Bostoni, Brooke Barbier, Të dehur dhe të bërë tapë: Një histori dehëse e Revolucionit Amerikan [Cocked and Boozy: An Intoxicating History of the American Revolution], një përmbledhje e studiuar e kulturës së pirjes në shekullin XVIII dhe pasojave të saj për rezistencën, rebelimin dhe qëndrueshmërinë ekonomike.
Duke gjykuar nga shënimet e shumta në fund të librit, Barbieri ka kaluar një kohë të konsiderueshme duke hulumtuar në Arkivat Kombëtare korrespondencën e kohës, raportimet e gazetave, biografitë e botuara më parë dhe burime të tjera për të gjetur materialin që ndërthur në rrëfimin e saj. Ajo përfshin gjithashtu receta pijesh nga epoka koloniale.
Të dehur dhe të bërë tapë nuk është një nga ato vëllimet gjigante. Në më pak se 200 faqe tekst, Barbieri nxjerr në pah momente të ndryshme ku alkooli luajti rol në luftën amerikane për t’u shkëputur nga Britania. Po, kishte plane të hartuara nëpër taverna dhe disa turma të dehura. Por, siç shpjegon ajo, pijet alkoolike ndihmuan gjithashtu në mbështetjen e industrisë koloniale dhe në mbajtjen gjallë të njerëzve gjatë periudhave të vështira.
Kultura e tavernave zë vend qendror në rrëfimin e Barbierit; madje edhe mushti i fortë dhe birra për mëngjes ishin të zakonshme. “Pirja e alkoolit në mëngjes nuk konsiderohej sjellje e devijuar apo shkak për shqetësim,” shkruan ajo. “Ishte thjesht pjesë e jetës koloniale, ashtu si të ngrënit.”
Si një tregues i kërkesës së madhe të kohës, vetëm Bostoni kishte 63 distileri në vitin 1750. (Për krahasim, Shoqata e Distilerive të Kentakit numëron aktualisht 86 distileri në të gjithë shtetin.) Vetëm 20 vjet më vonë, “një turmë bostonezësh të pabindur – mes tyre një që ishte ‘paksa i dehur’ – tallën nëntë ushtarë duke u hedhur objekte”; masakra famëkeqe që pasoi nxiti zemërimin kolonial.
Duke pasur parasysh trashëgiminë evropiane të shumicës së kolonizatorëve, alkooli u rridhte në gjak. Mania londineze e xhinit i mbajti vendasit të dhënë pas pijes në fillim të shekullit XVIII. Një “Rend” gjermanik “i përmbajtjes”, i shekullit XVII, përcaktonte se anëtarët e tij nuk duhej të konsumonin më shumë se shtatë gota verë në një ulje. Pastaj ishin pretendimet se alkooli kishte veti mjekësore dhe, gjithsesi, ishte më i mirë se uji i ndotur. (Ndotja ishte vërtet problem në Londër, vëren Barbieri – por, në Amerikë “uji ishte në rregull, thjesht pirja e birrës ishte më e këndshme.”)
Por, kombinimi i një kulture të zhytur në alkool dhe i ndërtimit të një kombi rezultoi të ishte një koktej i paqëndrueshëm. “Kjo ishte fuqia e alkoolit,” shkruan Barbieri. “Ai i bashkonte njerëzit dhe çlironte sjelljet e zakonshme. Ai krijonte komunitet dhe një identitet të përbashkët.”
Gjatë leximit, libri i bën më njerëzore figurat e George Washingtonit, John Adamsit, Thomas Jeffersonit dhe themeluesve të tjerë përmes rrëfimeve mbi kohën që kalonin në taverna dhe vlerësimin e tyre për pijet alkoolike. Adamsi një herë “piu Madeira me një ritëm të madh dhe nuk ndjeu asnjë pasojë të pakëndshme prej saj,” siç shkroi në ditarin e tij, ndërsa Jeffersoni shpenzoi rreth 13 për qind të pagës së tij për verë gjatë mandatit të tij të parë presidencial. Washingtoni madje u bë distilues pas daljes në pension. Dhe, po, edhe Samuel Adamsi, biri i një prodhuesi malti (dhe emri i një birre të njohur moderne nga Bostoni), shfaqet në libër.
Titulli i librit është marrë nga hyrjet e Fjalorit të pijanecit [The Drinker’s Dictionary], një listë e gjatë eufemizmash për dehjen – ku ndër më të spikaturat përfshiheshin shprehjet si “Qejfli” [Cherry Merry] dhe “I turbulluar [Wamble Crop’d] – të cilën Benjamin Franklin e botoi në një numër të vitit 1737 të gazetës The Pennsylvania Gazette. Barbieri e përfshin këtë listë si shtojcë në fund të librit.
Ajo sjell plot shembuj se si alkooli i nxiti kolonistët në protestë dhe luftë, por eksploron edhe një rrugë më pak të trajtuar – domethënë, nocionet shoqërore dhe racore të epokës mbi atë se kush mund të dehej në mënyrë të pranueshme. “John Adamsi ndihej në siklet nëse njerëzit i konsideronin Bijtë e Lirisë si të dehur,” shkruan ajo. “Kjo ishte sjellja e të tjerëve: ushtarët britanikë deheshin, amerikanët vendas deheshin. Burrat e respektueshëm që e donin lirinë nuk deheshin.”
Libri priret të theksojë anën më gazmore të konsumimit të alkoolit, megjithëse Barbieri shqyrton edhe lëvizjet koloniale të përmbajtjes dhe shembujt e hershëm të varësisë. Por, ndoshta për hir të ritmit të rrëfimit – ose ndoshta sepse humbja e betejave prishnin aq shumë qejfin – ajo anashkalon disa nga sjelljet më të dëmshme që i atribuoheshin alkoolit në radhët e Ushtrisë Kontinentale, si në rastin kur gjenerali Adam Stephen u akuzua për dehje të shpeshtë (ndër të tjera) pas dështimit të tij në Betejën e Gjermantaunit në vitin 1777, aq sa u përjashtua nga shërbimi. (Ndonjëherë Amerika funksionon me të dehur. Ndonjëherë jo aq shumë.)
Edhe pse udhëzimet mjekësore dhe praktikat moderne të përmbajtjes kanë ngadalësuar shitjen dhe konsumimin e alkoolit në ditët e sotme, vëzhgimet e Barbierit mbi ndikimin e alkoolit ofrojnë një dozë të vetëdijesimit kombëtar, veçanërisht ndërsa Amerika shënon 250-vjetorin e saj. Dhe, dëgjoni me kujdes: sa herë që luhet himni amerikan [The Star-Spangled Banner], mund të dëgjohen jehonat e ADN-së alkoolike të vendit. Kjo sepse Francis Scott Key i përshtati vargjet e tij të vitit 1814 me një melodi të quajtur Tek Anakreonti në Parajsë [To Anacreon in Heaven], një këngë e vjetër britanike që lëvdonte perëndinë e verës. /Telegrafi/