Bllokada me goditje kirurgjikale e Marinës Amerikane është risi në luftën detare

Pilotët e aeroplanëve Super Hornet po godasin timonët, oxhaqet dhe dhomat e motorëve me municione precize, për të ndalur anijet që janë nisur drejt Iranit.

Nga: Tom Sharpe / The Telegraph
Përkthimi: Telegrafi.com

Më 8 qershor 2026, një aeroplan F/A-18E/F Super Hornet i Marinës së ShBA-së, lëshoi municion preciz në “hapësirat e motorëve dhe të drejtimit” të tankerit M/T Marivex. Kjo ndodhi në mbështetje të bllokadës amerikane që hyri në fuqi më 13 prill, për të ndaluar të gjithë trafikun detar drejt dhe nga portet iraniane. Njëqind e tridhjetë e katër anije kanë respektuar paralajmërimet, 42 janë lejuar të kalojnë për arsye humanitare dhe kjo është anija e shtatë që është ndaluar duke përdorur zjarr jovdekjeprurës me efekt çaktivizues.

Ndërsa disa anije po gjejnë mënyra për t’iu shmangur kontrollit iranian duke fikur sistemet e identifikimit dhe duke lundruar pranë bregdetit të Omanit, bllokada amerikane është një çështje krejt tjetër. Kombinimi i informacionit të inteligjencës amerikane, dy grupeve ajrore të aeroplanmbajtëseve, helikopterëve sulmues, aeroplanëve luftarakë dhe gatishmërisë për t’i përdorur këto mjete, e bën situatën mjaft të thjeshtë: nuk do të kaloni nëse ata nuk duan që të kaloni.

Ja lista e anijeve që SHBA-ja ka ndaluar dhe mënyra se si i ka ndaluar:

M/V Touska
(19 prill 2026) – Top detar 5-inçësh [12.7 centimetra].

M/T Hasna
(6 maj 2026) – Top Vulcan 20 milimetërsh nga një aeroplan luftarak F/A-18E Super Hornet, drejtuar në timon.

M/T Sea Star III
(8 maj 2026) – Municion preciz nga një F/A-18 Super Hornet, drejtuar në oxhak.

M/T Sevda
(8 maj 2026) – Municion preciz nga një F/A-18 Super Hornet, drejtuar në oxhak.

M/V Lian Star
(29 maj 2026) – Raketë AGM-114 Hellfire, drejtuar në dhomën e motorëve.

M/T Lexie
(2 qershor 2026) – Raketë AGM-114 Hellfire, drejtuar në dhomën e motorëve.

M/T Marivex
(8 qershor 2026) – Municion preciz nga një F/A-18 Super Hornet, drejtuar në hapësirat e motorëve dhe të drejtimit.

Goditja ndaj M/V Touska-s ishte treguesi i parë se ShBA-ja nuk kishte ndërmend të përdorte metodat e zakonshme të hipjes në bord me helikopter dhe sekuestrimit të anijeve për zbatimin e kësaj bllokade. Siç kam thënë edhe atëherë, kishte diçka të pazakontë në mënyrën se si u krye ky neutralizim, dhe ende nuk kemi parë fotografi të anijes që u dëmtua nga predhat e topit 5-inçësh [12.7 centimetra]. Megjithatë, metoda funksionoi dhe mesazhi ishte i qartë.

Përdorimi i zjarrit çaktivizues, në këtë mënyrë, kërkon më pak burime logjistike sesa dërgimi i një anijeje, një helikopteri dhe një ekipi për hipje në bord drejt një objektivi me interes. Në veçanti, aeroplanët e shpejtë luftarakë si Hornet mund të bllokojnë zona shumë të mëdha detare duke përdorur këto metoda. Gjithashtu, kjo është më pak e rrezikshme për forcat amerikane – operacionet e hipjes në bord me helikopter janë jashtëzakonisht të rrezikshme nëse përballen me ndonjë rezistencë të armatosur.

Megjithatë, kjo rrit rrezikun e dëmeve kolaterale dhe të viktimave civile, ndërsa lë pas një anije të dëmtuar rëndë që lundron pa qenë nën kontroll. Por, që nga 19 prilli dhe në gjashtë rastet e mëvonshme, është bërë e qartë se ShBA-ja nuk duket veçanërisht e shqetësuar për këtë. Për të qenë të drejtë, gjithmonë ka një numër të madh anijesh të braktisura që enden në oqeanet e botës; unë vetë jam përballur me to.

Goditja e 6 majit ndaj cisternës M/T Hasna ishte po aq dramatike, pasi timoni i saj u godit me breshëri nga topi 20 milimetërsh i një aeroplani F/A-18. Kam biseduar me disa aviatorë për këtë dhe ata mbetën të impresionuar nga saktësia e goditjes, por njëkohësisht vunë në dukje rrezikun e lartë të dëmeve kolaterale që mbart kjo metodë.

Që atëherë kemi parë edhe tri goditje të tjera nga aeroplanët F/A-18 me përdorimin e “municioneve precize” dhe dy të tjera me raketa Hellfire. Super Hornet-i nuk mund t’i mbajë këto të fundit; ato duhet të jenë lëshuar nga helikopterët sulmues AH-64 Apache ose nga dronët MQ-9 Reaper. Një Apache u rrëzua nga forcat iraniane më 8 qershor, ndaj e dimë se ato ende operojnë në atë zonë. Të dy anëtarët e ekuipazhit u shpëtuan dhe, si pasojë e këtij incidenti, Irani dhe ShBA-ja tani po shkëmbejnë sulme me raketa.

Municionet precize të përdorura në goditjen e tretë, të katërt dhe në më të fundit nuk janë specifikuar nga Komanda Qendrore e ShBA-së. Megjithatë, saktësia e nevojshme për të goditur pjesë të caktuara të anijeve në lëvizje tregon se ato kanë qenë pothuajse me siguri të drejtuara me laser. Gjithashtu, do të ishte mjaft e vështirë të shmangej fundosja ose dëmtimi shumë i rëndë i një anijeje nëse do të përdoreshin armë të klasës 500 paundë [227 kilogramë] e më lart. Prandaj, çfarëdo arme që është përdorur, ka shumë gjasa të ketë qenë relativisht e vogël.

Një kandidat i mundshëm është Sistemi i Armatimit të Shkatërrimit Preciz të Avancuar [APKWS – Advanced Precision Kill Weapon System], i cili lëshon raketa 2.75-inçëshe [6.9 centimetra] të drejtuara me laser. Këto janë të shkëlqyera edhe për asgjësimin e mjeteve që sulmojnë në tufë [mjetet detare të shpejta] si dhe të dronëve që fluturojnë ngadalë, pasi kanë një kosto shumë të përballueshme dhe mjetet fluturuese mund t’i mbajnë ato në sasi të mëdha.

Po ashtu, një mundësi tjetër është edhe Bomba me Diametër të Vogël II / Stormbreaker [Small Diameter Bomb II / Stormbreaker]. Ajo arriti Aftësinë Fillestare Operacionale (IOC) në aeroplanët Super Hornet në fillim të këtij viti dhe është e pajisur me një kokë kërkuese me tri modalitete: radar me valë milimetrike, rreze infra të kuqe, si dhe laser gjysmë-aktiv. Për këtë arsye, ajo është ideale për shënjestrat detare në lëvizje në kushte të ndryshueshme atmosferike. Gjithashtu, ajo ka një kokë mbushëse prej “vetëm” 250 paundësh [rreth 113 kilogramë], gjë që pritet të minimizojë dëmet kolaterale.

Ka pak gjasa të ketë qenë Municioni i Sulmit të Përbashkët të Drejtpërdrejtë (JDAM) ose Armatimi i Përbashkët me Rreze të Gjatë (JSOW), pasi përmasat e kokave të tyre mbushëse janë tepër të mëdha. Kemi bërë disa punë interesante me njërën prej tyre, herën e fundit që isha atje, për të parë nëse mund të përdoreshin kundër nëndetëseve të zhytura. Nuk po hyj në detaje për këtë: pika kryesore është se amerikanët kanë në dispozicion një gamë të gjerë armatimesh dhe nga këto shtatë sulme është e qartë se ata zotërojnë metoda të shumta lëshimi. Fleksibiliteti është një nga parimet themelore të luftës

Si një vërejtje anësore, edhe Mbretëria e Bashkuar ka mundësi të ngjashme. Në veçanti, ne kemi APKWS-të ose Brimstone – një version evropian i raketës Hellfire – të integruar në aeroplanët luftarakë Typhoon. Gjithashtu, aeroplani ynë i padetektueshëm F-35B, i operuar bashkërisht nga Forcat Ajrore Mbretërore (RAF) dhe Marina Mbretërore (RN), mund të lëshojë bomba inteligjente Paveway IV të drejtuara me laser; ekziston edhe një variant me dëme të ulëta kolaterale që mund të ishte i përshtatshëm për këtë lloj misioni.

Megjithatë, ne do të vareshim në masë të madhe nga informacioni i inteligjencës amerikane, nga lejet e vendeve të tjera për bazë, qasje dhe fluturim mbi territorin e tyre [Access, Basing and Overflight – ABO] për të arritur në Gjirin e Omanit, si dhe do të kishim në dispozicion një numër të kufizuar mjetesh. Sidoqoftë, teknikisht është e realizueshme. Nga ana tjetër, duke qenë se ende nuk kemi gjetur guximin të ndalojmë dhe kontrollojmë anijet e “flotës së errët” ruse që kalojnë pranë Doverit, ky diskutim ndoshta mbetet teorik.

Goditjet amerikane janë pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për bllokadë në Ngushticën e Hormuzit. Qëllimi i deklaruar i operacionit është ndalimi i anijeve që dyshohen se po shmangin sanksionet, veçanërisht atyre të lidhura me eksportet iraniane të naftës. Nuk ka dyshim se kjo po ushtron presion mbi Iranin, por pyetja mbetet gjithmonë e njëjtë: sa i madh është ky presion dhe a ia ndien vërtet regjimit iranian?

Në të njëjtën kohë, edhe masat e bllokimit të vetë Iranit vazhdojnë të japin rezultat. Po rritet fluksi i trafikut detar nëpër rrugën jugore të Ngushticës, ashtu si edhe mbulimi ajror amerikan për këto lëvizje, por jemi ende larg rikthimit të plotë të normalitetit. Po kalojnë gjithashtu anijet që janë pajtuar ose kanë paguar për të marrë leje daljeje nga Irani dhe që nuk përfshihen në bllokadën amerikane. Megjithatë, niveli i rrezikut mbetet i lartë dhe anijet luftarake ende nuk po hyjnë në zonë për të ofruar eskortë. Është domethënës fakti që ShBA-ja dërgoi një mjet detar pa ekuipazh për të shpëtuar ekuipazhin e helikopterit të rrëzuar Apache.

Kështu siç qëndron situata aktualisht, trafiku detar përmes Ngushticës së Hormuzit mbetet shumë më i ulët se sa ishte para luftës, dhe kjo ka pasoja globale, një pjesë e madhe e të cilave ende nuk janë ndier plotësisht. Ndonëse kam vetëm vlerësime pozitive për mënyrën se si ShBA-ja e ka zbatuar bllokadën në nivel operacional dhe taktik, amerikanët ende nuk kanë arritur të neutralizojnë kërcënimet ajrore, detare dhe ato nga minat detare të Iranit në Ngushticë deri në një nivel që do të ishte i pranueshëm për rikthimin e plotë të trafikut detar.

Prandaj, mbetemi në një përballje të dëmshme dhe të zgjatur, ndërsa presim të shohim se kush po i shkakton më shumë dëme tjetrit dhe, rrjedhimisht, kush do të jetë i pari që do të tërhiqet. /Telegrafi/