Në vitin 2025, Bruto Produkti Vendor (BPV) real i BE-së u rrit me 1.5%. Kjo ishte më e lartë se 1.1% e regjistruar në vitin 2024 sipas Eurostat.
Pra, cilat vende regjistruan rritjen më të lartë reale të BPV-së? Dhe cilët faktorë shpjegojnë ndryshimet e mëdha në rritje në të gjithë Evropën?
Sipas një shkrimi të Euronews, përcjell Telegrafi, Irlanda është një përjashtim i qartë me rritje prej 12.3%, të cilën ekspertët e lidhin me praninë e kompanive të mëdha shumëkombëshe në vend.
“Rritja e BPV-së së Irlandës është tërësisht e shkëputur nga ajo që ndodh në vetë Irlandën. Ajo drejtohet tërësisht nga proceset ose praktikat e faturimit të kompanive të mëdha shumëkombëshe, kryesisht amerikane dhe degëve të tyre në Irlandë”, tha për Euronews Business, Jacob Funk Kirkegaard, bashkëpunëtor i lartë në Bruegel.
Përveç Irlandës, dy anëtarë të tjerë të ishullit të BE-së, Malta dhe Qiproja, regjistruan rritjen më të lartë me përkatësisht 4% dhe 3.8%.
Maqedonia e Veriut (3.5%), Kroacia (3.2%) dhe Bullgaria (3.1%) gjithashtu u rritën me më shumë se 3% në terma realë.
Kjo do të thotë se ato tregojnë evolucionin e BPV-së pas heqjes së efektit të inflacionit.
“Në përgjithësi, shifrat tregojnë një rezultat të pritur në kuptimin që fillimisht vendet më të varfra u rritën më shpejt se ato më të pasura. Kjo është normale pasi disa nga këto ekonomi e kapitalizojnë dhe thithin teknologjinë”, thotë Miguel León-Ledesma nga Universiteti i Exeter për Euronews Business.
Në Spanjë, më e larta – Gjermani, më e ulëta
Midis katër ekonomive të mëdha të BE-së, Spanja regjistroi rritjen më të lartë reale të BPV-së me 2.8%, ndërsa Gjermania kishte më të ulëtën me 0.2%.
Gjermania gjithashtu ndau pozicionin e fundit me Finlandën (0.2%) midis 32 vendeve evropiane me të dhëna të disponueshme.
Italia ishte gjithashtu afër skajit të poshtëm me rritje prej 0.5%, ndërsa Franca regjistroi një rritje të moderuar prej 0.8%.
Kirkegaard theksoi ndikimin e “efekteve të vazhdueshme të goditjes të dytë të Kinës” në shifrat e rritjes.
Kjo i referohet rritjes së ndjeshme të eksporteve kineze në nivel global, jo vetëm në BE, por edhe në pjesën tjetër të botës.
“Kjo do të thotë se fuqitë tradicionale evropiane të eksportit, para së gjithash, sigurisht, Gjermania, në një masë më të vogël, Italia, por edhe disa nga vendet e tjera të Evropës Veriore, po e ndiejnë efektin e kësaj”, ka thënë ai.
Ai vuri në dukje se nuk është për t’u habitur që vitet e fundit Gjermania ka qenë prapa midis ekonomive të mëdha në zonën e euros, gjë që është shumë e ndryshme nga situata një dekadë më parë.
Kirkegaard theksoi se modeli i rritjes së Spanjës është gjithashtu relativisht i izoluar nga efektet e “goditjes” nga Kina.
“Por gjithashtu qeveria spanjolle është në gjendje politikisht të zbatojë një politikë shumë të gjerë ose të hapur të imigracionit. Pra, popullsia spanjolle dhe popullsia në moshë pune vazhdojnë të rriten me shpejtësi. Dhe ky është një burim tjetër rritjeje këtu”, shtoi ai.
León-Ledesma vuri në dukje se shumë nga rritja e vërejtur në disa nga këto ekonomi ndodh përmes krijimit të punësimit.
Produktiviteti, prodhimi për punëtor ose për orë pune, është në stanjacion në disa nga këto ekonomi të mëdha.
Kjo gjithashtu nënkupton “paga në stanjacion”.
“Përsëri në Spanjë, e cila është ekonomia e madhe me performancën më të mirë në BE në letër, prodhimi për punëtor ra me 0.3% dhe prodhimi për orë pune u rrit vetëm me 0.4%”, tha ai.
Ai shtoi gjithashtu se popullsia u zgjerua ndjeshëm përmes migrimit, gjë që ndikon në BPV-në për person.
Sipas parashikimeve të OECD-së, ekonomia e Spanjës do të rritet me 2.2% në vitin 2026 në terma realë.
Kjo do të ishte më e larta midis pesë ekonomive më të mëdha të Evropës, shumë përpara Mbretërisë së Bashkuar me 1.2%.
Kirkegaard tha se një rritje e suksesshme e turizmit spanjoll ka mbështetur rritjen, një trend i vërejtur në të gjitha vendet mesdhetare.
Italia, e ngjashme me Spanjën, ka përfituar gjithashtu ndjeshëm nga NextGenerationEU, paketa e shpenzimeve pas pandemisë e BE-së.
Por është gjithashtu një vend që ka vuajtur disa nga pasojat e tronditjes së Kinës në tregjet globale të eksportit.
Ai nënvizoi se pavarësisht paqëndrueshmërisë së vazhdueshme politike në Francë, vendi ka qenë çuditërisht i qëndrueshëm.
Rritja nordike ndryshon
Ndërsa Danimarka regjistroi një rritje të fortë prej 2.9%, vendet e tjera nordike kishin norma më të ulëta, me Finlandën që renditet e fundit.
Suedia (1.5%) përputhet me mesataren e BE-së, ndërsa Islanda (1.3%) dhe Norvegjia (1.1%) regjistruan një rritje më të ulët.
A u sjell dobi rritjes familjeve?
Shifrat e rritjes nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht ndikimin në kushtet ekonomike të familjeve, të cilat maten me BPV-në për frymë.
“Kjo nuk përkthehet domosdoshmërisht në të ardhura më të larta për spanjollët individualë. Ata mund të marrin të njëjtën pagë, të njëjtat të ardhura, dhe ata sigurisht nuk e ndiejnë atë…”, tha ai. /Telegrafi/