Fëmija i madh merr përgjegjësi, më i vogli kërkon përkujdesje, ndërsa ai në mes mund të mbetet pa vëmendjen që i nevojitet. Psikologjia shpjegon pse kjo ndodh dhe si ndikon në zhvillimin emocional të fëmijëve
Në familjet me tre ose më shumë fëmijë, prindërit përpiqen të ndajnë kohën, kujdesin dhe dashurinë mes të gjithëve. Megjithatë, edhe kur qëllimet janë më të mirat, jo çdo fëmijë e përjeton njësoj vëmendjen prindërore.
Fëmija më i madh shpesh merr më shumë përgjegjësi, më i vogli kërkon kujdes të vazhdueshëm, ndërsa fëmija i mesëm ndonjëherë mbetet në hije. Por a është vërtet ai më i lëni pas dore?
Pse fëmija i mesëm mund të ndihet i harruar?
Në psikologjinë popullore përmendet shpesh i ashtuquajturi “sindromi i fëmijës së mesëm”. Ky përshkrim lidhet me ndjesinë se fëmija që ndodhet mes më të madhit dhe më të voglit nuk gëzon të njëjtën vëmendje.
Fëmija i parë përjeton një periudhë kur është në qendër të kujdesit prindëror. Më i vogli, ndërkaq, shpesh trajtohet si vogëlushi i familjes edhe kur rritet. Në këtë situatë, fëmija i mesëm mund të ndiejë se nuk ka një vend të veçantë.
Megjithatë, sindromi i fëmijës së mesëm nuk është diagnozë mjekësore apo psikiatrike dhe studimet nuk dëshmojnë se fëmijët e mesëm janë domosdoshmërisht më të neglizhuar.
Rëndësi kanë marrëdhëniet familjare, karakteri i fëmijës, diferenca në moshë mes vëllezërve e motrave dhe mënyra se si prindërit u përgjigjen nevojave emocionale.
Çfarë tregojnë hulumtimet shkencore?
Një studim i publikuar në vitin 2026 në revistën Journal of Economic Behavior & Organization, bazuar në të dhëna nga Australia dhe Shtetet e Bashkuara, analizoi aktivitetet e fëmijëve të moshës 2–15 vjeç.
Rezultatet treguan se fëmijët e lindur më vonë, në familjet me dy ose tre fëmijë, kalonin mesatarisht më pak kohë në aktivitete që nxisin zhvillimin dhe më shumë kohë para ekraneve.
Studiuesit vunë re gjithashtu se prindërit, mesatarisht, kalonin më pak kohë me fëmijët e lindur më vonë sesa me të parëlindurit.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se prindërit i duan më pak këta fëmijë. Më pak kohë e kaluar së bashku nuk është domosdoshmërisht neglizhencë emocionale.
Kur fëmija fillon të besojë se prindërit e duan më pak
Ndjenja e pabarazisë mund të ndikojë në mënyrën se si fëmija e sheh veten dhe marrëdhëniet me të tjerët.
Disa fëmijë reagojnë me xhelozi, zemërim, kundërshtime ose konflikte me vëllezërit dhe motrat. Të tjerët tërhiqen, heshtin dhe përpiqen të mos i shqetësojnë prindërit.
Veçanërisht të ndjeshme janë rastet kur fëmija përpiqet të jetë gjithmonë i sjellshëm, i suksesshëm dhe i pavarur, vetëm që të mos bëhet barrë për familjen.
Fëmija që nuk kërkon vëmendje nuk është domosdoshmërisht fëmija që nuk ka nevojë për të.
Nëse ndjenja e përjashtimit vazhdon gjatë, ajo mund të lidhet me pasiguri, vetëvlerësim të ulët, vështirësi në shprehjen e emocioneve dhe marrëdhënie të tensionuara familjare.
Prindërit duhet t’u kushtojnë vëmendje ndryshimeve të vazhdueshme të humorit, izolimit dhe deklaratave të përsëritura se askush nuk i kupton apo nuk i vëren.
Edhe fëmija më i madh mund të ndihet i lënë pas dore
Fëmija i parë shpesh dëgjon se duhet të jetë shembull për më të vegjlit, të sillet me përgjegjësi dhe të ndihmojë familjen.
Kur pritshmëritë bëhen të tepruara, ai mund të krijojë bindjen se dashuria dhe miratimi fitohen vetëm përmes suksesit dhe sjelljes së mirë.
Edhe fëmija më i vogël mund të përjetojë pakënaqësi, sidomos kur prindërit vazhdojnë ta trajtojnë si të paaftë për të marrë vendime.
Prandaj, asnjë pozicion në rendin e lindjes nuk e mbron plotësisht fëmijën nga ndjenja e neglizhimit.
Çfarë duhet të bëjnë prindërit?
Një nga mënyrat më të mira për ta parandaluar këtë ndjenjë është koha individuale me secilin fëmijë.
Nuk nevojiten aktivitete të kushtueshme. Një shëtitje, një lojë e përbashkët ose një bisedë para gjumit mund të krijojnë afërsi të rëndësishme emocionale.
Prindërit duhet të shmangin krahasimet, veçanërisht shprehjet që e paraqesin njërin fëmijë si më të zgjuar, më të dëgjueshëm apo më të suksesshëm se tjetrin.
Gjithashtu, është e rëndësishme të kuptohet se trajtimi i drejtë nuk nënkupton gjithmonë trajtim identik. Një fëmijë që është i sëmurë ose po përjeton vështirësi mund të ketë nevojë për më shumë përkujdesje, por kjo duhet t’u shpjegohet edhe fëmijëve të tjerë.
Në fund, rëndësi nuk ka vetëm sa kohë kalojnë prindërit me fëmijët, por edhe si ndihen ata gjatë asaj kohe.
Sepse fëmija nuk ka nevojë vetëm të jetë i dashur. Ai ka nevojë ta ndiejë se është i rëndësishëm, i dëgjuar dhe i pazëvendësueshëm në familjen e tij. /Telegrafi/