Nga një kompani e themeluar në Kosovë për ofrimin e shërbimeve në tregjet evropiane, SPEEEX synon të shndërrohet në një grup ndërkombëtar që eksporton dije e teknologji dhe investon në kompani jashtë vendit.
Vigan Disha, anëtar i Bordit të SPEEEX në një intervistë për Telegrafin ka folur për transformimin e kompanisë, rolin e stafit në rritjen e saj, zgjerimin në Zvicër dhe ambicien që në të ardhmen SPEEEX të konkurrojë globalisht.
Sipas tij, një nga vendimet më të rëndësishme në rrugëtimin e kompanisë ishte që Kosova të mos shihej vetëm si një treg, por si një bazë nga e cila mund të ndërtohej një kompani konkurruese në Evropë.
“Në fillim avantazhi ynë ishte talenti, njohja e gjuhëve dhe konkurrueshmëria, por shumë shpejt e kuptuam se vetëm me kosto nuk ndërtohet një kompani afatgjatë”, ka thënë Disha.
Ai thekson se kjo ka bërë që SPEEEX të investojë në njerëz, standarde ndërkombëtare, teknologji, edukim dhe kapacitete menaxheriale.
“Sot SPEEEX është shumë më ndryshe nga kompania e fillimeve: nga eksportues shërbimesh kemi evoluar në një kompani që eksporton dije dhe teknologji, dhe tash edhe investon në kompani jashtë Kosovës”, ka deklaruar ai.
Një pjesë e rëndësishme e këtij transformimi, sipas Dishës, janë njerëzit.
Ai thotë se rritja e një organizate në mijëra punonjës nuk lidhet vetëm me numrin e të punësuarve, por edhe me aftësinë për të ruajtur standardin dhe kulturën e kompanisë.
“Njerëzit kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë faktori kryesor i rritjes së SPEEEX. Kur një organizatë rritet në mijëra punonjës, sfida nuk është vetëm të punësosh më shumë njerëz, por të ruash standardin, kulturën dhe shpejtësinë e organizatës gjatë rritjes”, ka thënë ai.
Për këtë qëllim kompania sipas tij ka investuar në edukim, zhvillim profesional, teknologji dhe krijimin e lidershipit nga brenda.
Disha thotë se synimi është që të rinjtë që e fillojnë karrierën në Kosovë të mos kufizohen nga madhësia e tregut vendor.
“Ai duhet të ketë mundësi të punojë me kompani ndërkombëtare, të marrë përgjegjësi menaxheriale dhe të ndërtojë një karrierë evropiane duke filluar nga Kosova. Kultura nuk ruhet me slogane, ruhet kur njerëzit shohin mundësi reale për t’u rritur bashkë me kompaninë”, ka shtuar ai.
Zgjerimi në Zvicër përbën një tjetër etapë të strategjisë së SPEEEX.
Disha sqaron se Zvicra nuk është një treg i ri për kompaninë, pasi aty janë krijuar prej vitesh marrëdhënie, ekspertizë dhe besueshmëri.
“Prandaj zgjerimi ynë atje ishte një evolucion natyral: nga ofrimi i shërbimeve për kompani zvicerane, drejt investimit dhe pronësisë në Zvicër”, ka deklaruar Disha.
Modeli i ri, sipas tij, synon të kombinojë afërsinë me klientin, ekspertizën dhe standardet zvicerane me talentin, teknologjinë dhe kapacitetet e zhvilluara në Kosovë.
“Kur këto dy pjesë bashkohen, nuk kemi më një model tradicional outsourcing-u, por një kompani të integruar evropiane”, ka theksuar ai.
Disha beson se ky model mund të ndiqet edhe nga kompani të tjera kosovare.
Sipas tij, Kosova duhet të vazhdojë të tërheqë investime të huaja, por njëkohësisht duhet të krijojë kompani vendore me kapital, dije dhe ambicie për të investuar vetë në tregjet evropiane.
Kur flet për SPEEEX-in e pesë apo dhjetë viteve të ardhshme, Disha e sheh kompaninë si një grup ndërkombëtar me origjinë në Kosovë.
“Ndërkombëtarizimi nuk do të thotë ta humbim identitetin tonë. Përkundrazi, duam që origjina nga Kosova të jetë pjesë e historisë sonë të suksesit, ndërsa struktura, tregjet, klientët, teknologjia dhe investimet tona bëhen gjithnjë e më ndërkombëtare”, ka thënë ai.
Strategjia e re e kompanisë është ndërtuar mbi modelin Smartshore, një model që bashkon fuqinë dhe avantazhet e Zvicrës dhe Kosovës, duke integruar kapitalin njerëzor, ekspertizën dhe teknologjinë në të dy tregjet, krijojmë një ekosistem të përbashkët nga i cili u ofrojmë klientëve globalë cilësi, shkallëzim konkurrues dhe inovacion.
Krahas zgjerimit gjeografik, SPEEEX po orienton investime edhe drejt teknologjisë dhe inteligjencës artificiale.
“Besojmë se e ardhmja e industrisë do të ndërtohet mbi kombinimin e talentit njerëzor me teknologjinë. Pra, ambicia nuk është vetëm të jemi më të mëdhenj. Ambicia është të krijojmë më shumë vlerë dhe të jemi më konkurrues globalisht”, ka deklaruar Disha.
Disha vlerëson se Kosova tashmë ka dëshmuar aftësinë për të eksportuar shërbime dhe talent, por tani duhet të kalojë në një fazë tjetër të zhvillimit ekonomik.
“Kosova tashmë ka dëshmuar se mund të eksportojë shërbime dhe talent. Hapi i ardhshëm duhet të jetë eksporti i teknologjisë, kapitalit dhe kompanive”, ka thënë ai.
Për ta arritur këtë, sipas tij, nevojiten kompani që ndërtohen që nga fillimi me ambicie ndërkombëtare, qasje më e mirë në kapital për zgjerime dhe blerje jashtë vendit, investime më të mëdha në edukim dhe teknologji, si dhe institucione që mbështesin ndërkombëtarizimin e bizneseve kosovare.
Megjithatë, Disha beson se një nga ndryshimet më të rëndësishme duhet të ndodhë në mënyrën se si Kosova e koncepton zhvillimin ekonomik.
“Për shumë vite kemi pyetur: ‘Si mund t’i sjellim investitorët zviceranë dhe gjermanë në Kosovë?’. Kjo vazhdon të jetë shumë e rëndësishme. Por tani duhet të shtojmë edhe një pyetje tjetër: ‘Si krijojmë kompani në Kosovë që një ditë do të blejnë kompani në Zvicër, Gjermani dhe në tregje të tjera evropiane?’”, ka deklaruar ai.
Sipas Dishës, pikërisht ky mund të jetë kapitulli i ardhshëm i ekonomisë së Kosovës.
“Për mua, ky është kapitulli i ardhshëm i zhvillimit ekonomik të Kosovës: nga një ekonomi që kryesisht pret kapital të huaj, në një ekonomi që gradualisht fillon edhe të krijojë dhe eksportojë kapital”, tha ndër të tjera Disha. /Telegrafi/