Ekspertët shpjegojnë pse gjatë paralizës së gjumit truri zgjohet para trupit dhe krijon ndjesi që duken plotësisht reale
Paraliza e gjumit mund të na zgjojë në panik të plotë. Hapim sytë, jemi të vetëdijshëm për gjithçka që ndodh rreth nesh, por trupi nuk reagon. Nuk mund të lëvizim duart, këmbët, as të thërrasim për ndihmë. Shumë njerëz në ato çaste kanë ndjesinë e mbytjes, presion në gjoks ose përshtypjen se dikush ndodhet në dhomë, ndërsa disa raportojnë edhe halucinacione të frikshme.
Pse shfaqet paraliza e gjumit
Edhe pse kjo përvojë mund të duket si skenë nga një film horror, ekspertët shpjegojnë se në shumicën e rasteve bëhet fjalë për një çrregullim kalimtar të gjumit.
Sipas disa statistikave, gati 40 për qind e njerëzve e përjetojnë paralizën e gjumit të paktën një herë gjatë jetës. Episodet zakonisht janë të shkurtra, rrallë tregojnë për ndonjë problem serioz shëndetësor dhe më së shpeshti kalojnë pa pasoja.
Paraliza e gjumit ndodh në momentin kur truri zgjohet, por trupi ende nuk e ka përfunduar daljen nga faza REM e gjumit. Kjo është faza kur ëndërrojmë më intensivisht, ndërsa muskujt janë natyrshëm të relaksuar dhe përkohësisht “të fikur”, në mënyrë që të mos i kryejmë fizikisht lëvizjet që i ëndërrojmë.
Ekspertët shpjegojnë se paraliza e gjumit shfaqet pikërisht në kalimin mes gjumit dhe zgjimit. Personi është i vetëdijshëm për ambientin, por nuk ka kontroll mbi lëvizjet e trupit.
Pse kemi ndjesinë se po mbytemi ose se dikush është në dhomë
Frika më e madhe vjen nga fakti se personi nuk mund të lëvizë dhe as të flasë. Për këtë arsye, shumë njerëz kanë përshtypjen se po mbeten pa ajër ose se diçka po u rëndon në gjoks.
Në të njëjtën kohë, truri mund të vazhdojë të krijojë elemente të ëndrrës edhe pse sytë janë hapur. Pikërisht për këtë arsye shfaqen halucinacione që duken plotësisht reale.
Më të shpeshtat janë: ndjesia se dikush ndodhet në dhomë dhe po ju vëzhgon, hije ose figura njerëzore pranë shtratit, pamje të personave të panjohur ose qenieve të frikshme, forma, drita ose lëvizje në tavan e mure, ndjesi prekjeje ose presioni në trup, si dhe përshtypja se nuk mund të merrni frymë mjaftueshëm.
Edhe pse këto ndjesi janë shumë bindëse, ato janë pasojë e mbivendosjes së ëndrrës me gjendjen e zgjuar, transmeton Telegrafi.
shutterstock
Sa zgjat paraliza e gjumit
Personave që e përjetojnë u duket sikur zgjat shumë, por shumica e episodeve përfundojnë brenda disa sekondave ose më së shumti brenda një deri në dy minutash.
Paraliza mund të ndërpritet vetvetiu ose kur dikush ju prek, ju lëviz ose ju zgjon. Episodet e zgjatura dhe halucinacionet e forta janë shumë më të rralla.
Kush ka rrezik më të madh për ta përjetuar
Shkencëtarët ende po i studiojnë të gjitha shkaqet, por disa faktorë e rrisin dukshëm mundësinë e shfaqjes së kësaj gjendjeje. Këtu përfshihen mungesa kronike e gjumit, orari i çrregullt i fjetjes, puna me ndërrime – sidomos gjatë natës, stresi i theksuar psikik, gjumi në shpinë dhe netët e shpeshta pa gjumë.
Kombinimi i lodhjes dhe stresit është një nga nxitësit më të zakonshëm.
A mund të tregojë paraliza e gjumit për ndonjë problem tjetër shëndetësor
Edhe pse më së shpeshti është e padëmshme, paraliza e shpeshtë e gjumit ndonjëherë mund të lidhet me çrregullime të tjera të gjumit. Ndër to janë narkolepsia, apnea obstruktive e gjumit dhe çrregullimi periodik i lëvizjes së gjymtyrëve gjatë gjumit.
Në shfaqjen e episodeve mund të ndikojnë edhe alkooli para gjumit, si dhe disa barna që ndryshojnë fazën REM të gjumit, përfshirë disa antidepresivë dhe litiumin.
Kur duhet të konsultoheni me mjekun
Një episod i rastësishëm i paralizës së gjumit zakonisht nuk është arsye për shqetësim dhe nuk kërkon trajtim.
Megjithatë, kontrolli te mjeku ose te specialisti për çrregullime të gjumit rekomandohet nëse episodet përsëriten shpesh, ju zgjojnë pothuajse çdo natë, shoqërohen me halucinacione të theksuara ose e dëmtojnë seriozisht cilësinë e gjumit dhe funksionimin e përditshëm.
Në këto raste është e rëndësishme të përcaktohet nëse bëhet fjalë për paralizë të izoluar të gjumit apo për simptomë të një çrregullimi tjetër që kërkon diagnostikim dhe trajtim. /Telegrafi/