Presidenti amerikan, Donald Trump, po përballet me kundërshtime në rritje për planin e importimit të naftës dizel nga Rusia, në një kohë kur lufta me Iranin po vazhdon të ndikojë në çmimet globale të energjisë.
Trump njoftoi të premten se presidenti rus, Vladimir Putin, kishte rënë dakord të dërgonte menjëherë 300 mijë tonë naftë dizel në tregjet amerikane dhe ndërkombëtare, të ndjekura nga disa dërgesa të tjera.
Marrëveshja ka nxitur kritika nga ligjvënës republikanë dhe demokratë, të cilët pretendojnë se ajo bie ndesh me ligjet amerikane, transmeton Telegrafi.
Kjo vjen vetëm disa javë pasi Trump nënshkroi një ligj që autorizon vendosjen e sanksioneve dhe tarifave të reja ndaj vendeve që importojnë naftë dhe gaz rus.
Sipas njoftimit të presidentit amerikan, pas dërgesës fillestare prej 300 mijë tonësh, Rusia do të furnizojë SHBA-në me 500 mijë tonë të tjerë në nëntor dhe më pas me një milion tonë shtesë.
Trump tha se do të pasojnë edhe tre milionë tonë të tjerë, të cilët pritet të dorëzohen brenda një periudhe të shkurtër, në varësi të gjendjes së rafinerive ruse. Disa prej këtyre objekteve janë goditur nga Ukraina gjatë luftës mes dy vendeve.
“Ulja e çmimeve për amerikanët, veçanërisht për fermerët, blegtorët dhe transportuesit tanë, është përparësia ime më e madhe”, shkroi Trump në platformën Truth Social.
Zëvendëskryeministri rus, Alexander Novak, konfirmoi këto shifra për agjencinë shtetërore ruse të lajmeve TASS, duke deklaruar se në të ardhmen vëllimi i eksporteve mund të arrijë deri në tre milionë tonë në muaj.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, e kritikoi marrëveshjen, duke e cilësuar atë si një dhuratë për Putinin dhe si “investim në një luftë që duhet të përfundojë”.
Sipas informacioneve të raportuara, Departamenti amerikan i Thesarit po pezullon sanksionet ndaj eksporteve ruse të naftës dizel deri më 7 prill, si pjesë e marrëveshjes. Megjithatë, asetet e tjera ruse, përfshirë ato të mbajtura në bankat amerikane, do të vazhdojnë të jenë të ngrira.
Një grup prej shtatë senatorësh amerikanë, katër republikanë dhe tre demokratë, deklaruan të dielën se marrëveshja shkel ligjet e SHBA-së dhe i kërkuan Trumpit të ndryshojë kurs.
“Shtetet e Bashkuara nuk duhet t’i ofrojnë Putinit një burim jetik financiar, ndërsa Rusia vazhdon të vrasë civilë ukrainas”, thanë senatorët në një deklaratë të përbashkët.
Ata kujtuan se Kongresi e kishte ndaluar shprehimisht importimin e energjisë ruse në vitin 2022, me synimin që paratë amerikane të mos financonin luftën e Rusisë kundër Ukrainës.
Deklarata u nënshkrua nga republikanët Susan Collins, Lisa Murkowski, Thom Tillis dhe John Curtis, si dhe nga demokratët Jeanne Shaheen, Richard Blumenthal dhe Ron Wyden.
Megjithatë, jo të gjithë republikanët e kundërshtojnë marrëveshjen. Kongresmeni Thomas Massie, i cili ka pasur përplasje me Trumpin për disa çështje, deklaroi se SHBA-ja duhet t’i heqë sanksionet ndaj të gjitha produkteve të naftës.
Edhe sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, e mbrojti marrëveshjen në një intervistë për Fox News. Ai tha se marrëveshja do të zbatohet përmes mekanizmave ligjorë ekzistues, të cilët SHBA-ja mund t’i përdorë për të ulur çmimet, dhe kundërshtoi pretendimet se ajo shkel ligjin.
Çmimet globale të karburanteve janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, në fund të shkurtit. Konflikti ka ndërprerë rëndë furnizimet me naftë bruto, një lëndë e parë thelbësore për prodhimin e benzinës dhe naftës dizel.
Rritja e çmimeve është kthyer në një çështje të rëndësishme për amerikanët përpara zgjedhjeve të ndërmjetme të muajit të ardhshëm, të cilat do të përcaktojnë nëse republikanët e Trumpit do ta ruajnë kontrollin e Kongresit.
Sondazhet tregojnë se shumica e amerikanëve nuk e miratojnë mënyrën se si Trump po e menaxhon ekonominë dhe luftën në Iran. Për këtë arsye, presidenti po kërkon mënyra për të zbutur pasojat ekonomike dhe presionin politik mbi partinë e tij. /Telegrafi/
Efektet e luftës janë ndier veçanërisht në shtetet bujqësore amerikane, ku nafta dizel përdoret gjerësisht për makineritë bujqësore dhe transportimin e produkteve drejt tregjeve.
Sipas Shoqatës Amerikane të Automobilave (AAA), çmimi mesatar i naftës dizel në SHBA është aktualisht 6,28 dollarë për gallon, nga rekordi prej 6,53 dollarësh i regjistruar në fund të shtatorit.
Megjithatë, analistët kanë vënë në pikëpyetje nëse Rusia ka kapacitetin për të furnizuar sasinë e premtuar dhe në çfarë mase kjo marrëveshje mund të ulë çmimet për konsumatorët amerikanë.
SHBA-ja konsumon rreth 3,6 milionë fuçi naftë dizel në ditë. Kështu, edhe nëse Rusia dërgon 300 mijë tonët e premtuar gjatë këtij muaji, kjo sasi do të përfaqësonte vetëm rreth gjysmën e konsumit ditor amerikan, sipas vlerësimeve të raportuara.
Kritika edhe nga aleatët e Ukrainës
Kundërshtimet ndaj marrëveshjes nuk kufizohen vetëm brenda SHBA-së. Edhe disa udhëheqës ndërkombëtarë e kanë kritikuar vendimin, përfshirë kryeministrin kanadez, Mark Carney, dhe sekretarin britanik të Mbrojtjes, Wes Streeting.
Ata kanë argumentuar se SHBA-ja dhe aleatët e Ukrainës duhet të përqendrohen në rritjen e presionit ndaj Rusisë për t’i dhënë fund luftës, në vend që t’i lehtësojnë kushtet për eksportet e saj energjetike.
Ndërkohë, Trump njoftoi të dielën se Rusia dhe Ukraina kishin arritur një “armëpushim energjetik”, pa dhënë detaje të mëtejshme për kushtet apo zbatimin e tij.
Zelensky e mirëpriti njoftimin, por nga Moska nuk pati një reagim zyrtar. Mbetet e paqartë nëse marrëveshja për ndalimin e sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike do të zbatohet dhe nëse ajo do të ndikojë në ecurinë e luftës dhe në tregjet ndërkombëtare të energjisë.