Lavdërimet e tepruara mund të krijojnë presion për sukses dhe frikë nga gabimet. Psikologjia sugjeron një mënyrë më të dobishme për t’i inkurajuar fëmijët dhe për t’i ndihmuar të besojnë në aftësitë e tyre
Çdo prind dëshiron që fëmija i tij të rritet me vetëbesim, të ndihet i aftë dhe të mos ketë frikë nga sfidat. Pikërisht për këtë arsye, shprehje si “Ti je më i zgjuari”, “Ti mund të bësh gjithçka” apo “Ti je më i miri” dëgjohen shpesh në familje.
Megjithëse burojnë nga dashuria dhe dëshira për ta inkurajuar fëmijën, këto lavdërime nuk japin gjithmonë rezultatin që prindërit presin.
Kur një fëmijë lavdërohet vazhdimisht për inteligjencën, talentin apo epërsinë ndaj të tjerëve, ai mund të krijojë bindjen se duhet të jetë gjithmonë i suksesshëm për të merituar vlerësim.
Në vend që ta shijojë procesin e të mësuarit, mund të fillojë t’u shmanget detyrave të vështira, nga frika se mos gabon apo zhgënjen prindërit.
Pse ka rëndësi mënyra se si e lavdërojmë fëmijën?
Fëmijët që mësohen të marrin lavdërime vetëm për zgjuarsinë ose aftësitë e tyre mund ta përjetojnë dështimin si dëshmi se nuk janë mjaftueshëm të zotë.
Për shembull, një fëmijë që dëgjon vazhdimisht se është më i zgjuari në klasë mund të ndihet i pasigurt kur përballet me një detyrë që nuk arrin ta zgjidhë.
Prandaj, është e rëndësishme t’i ndihmojmë fëmijët të kuptojnë se aftësitë zhvillohen përmes ushtrimit, përpjekjes dhe përvojës.
Kjo nuk do të thotë se prindërit duhet të ndalojnë së lavdëruari fëmijët. Përkundrazi, lavdërimet mund të jenë më të dobishme kur përqendrohen te përparimi, këmbëngulja dhe mënyra se si fëmija përballet me vështirësitë.
Foto: Queenmoonlite35
Çfarë t’i thoni fëmijës në vend të “Ti je më i zgjuari”?
Në vend të lavdërimeve të përgjithshme, prindërit mund të përdorin shprehje që vlerësojnë përpjekjet konkrete.
Në vend të “Ti je shumë i zgjuar”, mund t’i thoni: “Më pëlqeu mënyra se si u përpoqe ta gjeje zgjidhjen”.
Në vend të “Ti je më i miri”, provoni: “E shoh sa shumë ke përparuar”.
Ndërsa në vend të “Ty gjithçka të shkon për dore”, mund të thoni: “Nuk u dorëzove, edhe pse ishte e vështirë”.
Këto mesazhe e ndihmojnë fëmijën të kuptojë çfarë ka kontribuar në suksesin e tij dhe e nxisin të provojë përsëri edhe kur nuk ia del menjëherë.
Lavdërojeni edhe kur nuk fiton
Kur fëmija merr një notë të dobët, humbet një garë ose nuk arrin të realizojë diçka që dëshironte, prindërit shpesh përpiqen ta ngushëllojnë duke i thënë se ai gjithsesi është më i miri.
Por më e dobishme mund të jetë që fillimisht t’ia pranoni zhgënjimin.
Fjali si “E kuptoj që je mërzitur” ose “Çfarë mendon se mund të bëjmë ndryshe herën tjetër?” e ndihmojnë të përballojë emocionet dhe të mësojë nga përvoja.
Është e rëndësishme që fëmija të kuptojë se gabimet dhe humbjet nuk ia zvogëlojnë vlerën si person.
Mbështetja e prindërve nuk duhet të varet nga notat, fitoret apo rezultatet, por nga dashuria dhe pranimi i pakushtëzuar.
Vetëbesimi nuk ndërtohet duke qenë gjithmonë më i miri
Qëllimi nuk është që fëmija të mos ndihet krenar për aftësitë e veta, por të mësojë se vlera e tij nuk përcaktohet nga krahasimi me të tjerët.
Një fëmijë që ndihet i pranuar edhe kur gabon ka më shumë hapësirë të provojë gjëra të reja, të përballet me sfidat dhe të zhvillojë qëndrueshmëri emocionale.
Në fund, mesazhi më i rëndësishëm që prindërit mund t’i përcjellin është i thjeshtë: Nuk ke nevojë të jesh gjithmonë më i miri për të qenë i vlefshëm dhe i dashur. /Telegrafi/