Një nga gjërat e para që vënë re udhëtarët në Japoni janë rrugët jashtëzakonisht të pastra – por edhe shumë pak kosha plehrash.
Nëse kaloni një ditë duke shëtitur nëpër Tokio, mund të gjeni veten në një moment me një filxhan kafeje bosh dhe një mbështjellës sanduiçi në dorë, duke ecur kilometra të tëra pa ndonjë kosh mbeturinash në horizont. Si është e mundur që një vend i njohur për rrugë të pastra të përsosura të jetë në të njëjtën kohë një vend ku është kaq e vështirë të hidhen mbeturinat?
Kjo është edhe pyetja e shumë turistëve që ndajnë në rrjetet sociale endjet e tyre të hutuara në kërkim të një koshi plehrash. Arsyeja është e thjeshtë: njerëzit pritet t’i marrin mbeturinat e tyre në shtëpi. Shumë njerëz mbajnë me vete një qese të vogël në të cilën i fusin mbeturinat e tyre derisa të kthehen në shtëpi.
Për turistët që pyesin veten se si të mbajnë mbeturina gjithë ditën, ekziston një zgjidhje krijuese – furoshiki, një copë tradicionale pëlhure që përdoret për të mbështjellë dhe mbajtur gjëra, e cila mund të blihet në pothuajse çdo dyqan suveniresh në Japoni. Një furoshiki mund të shërbejë përkohësisht si një transportues mbeturinash dhe më vonë të mbetet si një suvenir dekorativ, shkruan Full Suitcase , dhe na kujton arsyen e frikshme pse koshat e plehrave janë të rrallë në Japoni.
Gjithçka ndryshoi pas sulmit.
“Është një përzierje komplekse rrethanash historike, ekonomike dhe politike që kanë formësuar sjelljen e njerëzve në mënyra të ndryshme”, tha për BBC-në Eiko Maruko Siniawer, profesoreshë historie në Kolegjin Williams dhe autore e librit “Mbeturinat: Konsumimi i Japonisë së Pasluftës”.
Japonia nuk ka qenë gjithmonë një vend pa kosha publikë mbeturinash. Një pikë kthese e madhe ndodhi në mars të vitit 1995, kur anëtarët e kultit Aum Shinrikyō lëshuan gazin helmues sarin në metronë e Tokios.
Sulmi ndodhi gjatë orës së pikut të mëngjesit, në tre linja metroje. 14 persona vdiqën, ndërsa mijëra të tjerë u plagosën. Pas kësaj, për arsye sigurie, autoritetet filluan të mbyllnin ose të hiqnin plotësisht kazanët e mbeturinave nga vendet publike.
Sulmet e mëvonshme terroriste në të gjithë botën, përfshirë sulmet e 11 shtatorit në SHBA, i përforcuan më tej praktikat e tilla.
Megjithatë, tre dekada më vonë, siguria nuk mund të jetë i vetmi shpjegim pse kazanët e mbeturinave nuk janë kthyer, as pse rrugët megjithatë kanë mbetur të pastra.
Që nga fillimi i viteve 2000, disa bashki japoneze kanë ulur qëllimisht numrin e kontenierëve në rrugë për të inkurajuar qytetarët që t’i marrin mbeturinat në shtëpi, shpjegon Aya Yoshida e Institutit Kombëtar për Studime Mjedisore të Japonisë.
“Në Kioto, për shembull, që nga viti 2011, numri i kontenierëve të rrugëve është zvogëluar me më shumë se gjysmën. Njerëzit hidhnin mbeturina shtëpiake në to, mbeturinat grumbulloheshin rreth kontenierëve dhe e gjithë kjo rriti koston e mirëmbajtjes së tyre”, thotë Yoshida.
Si ka mundësi që rrugët nuk janë të mbushura me mbeturina?
Yoshida paralajmëron se përgjigjja nuk duhet kërkuar vetëm në shfaqjen për japonezët si një popull veçanërisht i rregullt. Rrugët e pastra janë rezultat i shumë viteve punë – një fushate kundër hedhjes së mbeturinave, edukimit të qytetarëve, pastrimit të rregullt dhe rregullimit të hapësirave publike në një mënyrë që i inkurajon njerëzit të mos lënë mbeturina pas.
Zakonet shoqërore luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm. Në Japoni, vlerësohet -t – të mos u shkaktosh shqetësime dhe probleme të tjerëve parimi ‘meiwaku i kakenai’.
Gjithashtu, të hash gjatë ecjes në rrugë ose gjatë udhëtimit me tren nuk është veçanërisht e zakonshme në Japoni, kështu që shumë njerëz as nuk krijojnë shumë mbeturina gjatë udhëtimit të tyre të përditshëm.
Turistët, sigurisht, kanë një ritëm të ndryshëm. Ata enden nëpër qytet për orë të tëra, duke blerë pije dhe ushqim gjatë rrugës, kështu që e gjejnë veten lehtësisht me paketime bosh në duar dhe pa asnjë kosh mbeturinash në horizont.
Kjo mund t’i frustrojë vizitorët në fillim, thotë guida turistike Junko Yokoo, e cila jeton në Japoni. Megjithatë, shumë prej tyre përshtaten shpejt.
“Në fillim, mysafirët e mi shpesh ankohen se nuk ka kosha mbeturinash, por atyre u pëlqen që nuk ka mbeturina as në rrugë. Me kalimin e kohës, ata i pranojnë zakonet vendase”, thotë ajo.
Megjithatë, kazanët e plehrave nuk janë zhdukur plotësisht. Ato mund të gjenden, për shembull, në stacionet e trenave. Ato shpesh janë transparente dhe vendosen pranë korridorit të kontrollit të biletave, ku mund të monitorohen nga punonjësit dhe kamerat e sigurisë.
Në stacionin Shinjuku të Tokios këtë muaj, filluan testimet e kazanëve robotikë të mbeturinave që lëvizin nëpër stacion dhe mbledhin mbeturinat nga pasagjerët.
Derisa zgjidhje të tilla të bëhen të zakonshme, vizitorët do të duhet të mësohen me atë që banorët e Tokios kanë bërë prej kohësh – të mbajnë mbeturinat me vete derisa të gjejnë një vend për t’i hedhur ato.