Temperaturat e ulëta mund të rrisin presionin arterial, të shtojnë ngarkesën e zemrës dhe të përkeqësojnë sëmundjet kardiovaskulare. Personat me hipertension dhe probleme ekzistuese të zemrës janë veçanërisht të rrezikuar, ndaj masat parandaluese marrin rëndësi të veçantë gjatë muajve të ftohtë
Dr. Valon Bellanica
Kardiolog
Me rënien e temperaturave, organizmi aktivizon mekanizma mbrojtës për të ruajtur nxehtësinë trupore. Megjithatë, kjo përgjigje fiziologjike mund të ketë pasoja edhe për sistemin kardiovaskular, sidomos te personat me sëmundje kronike.
Sa ndikon realisht i ftohti në rritjen e presionit arterial? A mund të kontribuojë ai në shfaqjen e infarktit, aritmive apo përkeqësimin e insuficiencës kardiake? Përgjigjet lidhen me ndryshimet që ndodhin në organizëm gjatë ekspozimit ndaj temperaturave të ulëta, por edhe me gjendjen shëndetësore dhe faktorët individualë të rrezikut.
Kur temperaturat bien, a rritet rreziku për zemrën?
Rënia e temperaturave gjatë muajve të ftohtë nuk ndikon vetëm në mirëqenien e përditshme, por edhe në funksionimin e sistemit kardiovaskular. Ekspozimi ndaj të ftohtit mund të rrisë presionin arterial, të shtojë ngarkesën e punës së zemrës dhe të kontribuojë në rritjen e rrezikut për ngjarje akute kardiovaskulare, veçanërisht te personat me hipertension ose sëmundje ekzistuese të zemrës.
Si ndikon i ftohti në presionin arterial?
Organizmi i njeriut ka mekanizma të sofistikuar për ruajtjen e temperaturës trupore. Kur ekspozohemi ndaj temperaturave të ulëta, aktivizohet sistemi nervor simpatik, duke shkaktuar ngushtimin e enëve periferike të gjakut. Ky proces, i njohur si vazokonstriksion, redukton humbjen e nxehtësisë, por njëkohësisht rrit rezistencën vaskulare sistemike dhe mund të shkaktojë rritje të presionit arterial.
Përveç vazokonstriksionit, aktivizimi neurohormonal, ndryshimet në funksionin endotelial dhe përshtatjet hemodinamike mund të kontribuojnë në këtë përgjigje fiziologjike.
Një metaanalizë e publikuar në revistën Science of the Total Environment raportoi se çdo ulje prej 1 °C e temperaturës mesatare ditore të ambientit shoqërohej me një rritje mesatare prej rreth 0,26 mmHg të presionit sistolik dhe 0,13 mmHg të presionit diastolik. Efekti ishte më i theksuar te personat me sëmundje kardiovaskulare.
Këto vlera përfaqësojnë mesatare në nivel popullate dhe nuk nënkuptojnë se çdo individ do të përjetojë të njëjtin ndryshim.
Pse pacientët me hipertension duhet të jenë më të kujdesshëm?
Hipertensioni arterial është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për sëmundje kardiovaskulare. Gjatë muajve të ftohtë, kontrolli i tij mund të bëhet më sfidues për disa pacientë. Sipas literaturës, presioni arterial priret të jetë më i lartë gjatë dimrit dhe më i ulët gjatë verës, megjithëse ndryshimet individuale janë të konsiderueshme.
Lidhja ndërmjet të ftohtit dhe sëmundjeve kardiovaskulare
Shoqata Amerikane e Zemrës thekson se ekspozimi afatshkurtër ndaj temperaturave jo optimale, përfshirë të ftohtin, mund të rrisë rrezikun për ngjarje kardiovaskulare, si infarkti i miokardit, goditja në tru, dekompensimi i insuficiencës kardiake, aritmitë dhe vdekja e papritur.
1. Sëmundja koronare dhe infarkti i miokardit
Te pacientët me sëmundje koronare, rritja e presionit arterial dhe e ngarkesës së punës së zemrës mund të shtojë kërkesën e miokardit për oksigjen. Nëse furnizimi me oksigjen nuk përputhet me kërkesën, mund të shfaqen simptoma të ishemisë, si angina pectoris.
Studimet epidemiologjike kanë raportuar lidhje ndërmjet ekspozimit ndaj të ftohtit dhe rritjes së ngjarjeve koronare, megjithëse mekanizmat janë kompleksë dhe përfshijnë më shumë sesa vetëm ndryshimet e presionit arterial.
2. Insuficienca kardiake
Pacientët me insuficiencë kardiake mund të jenë veçanërisht të ndjeshëm ndaj ndryshimeve hemodinamike. Rritja e ngarkesës së presionit kundër së cilës pompon zemra (afterload), infeksionet respiratore dhe ndryshimet në aktivitetin fizik mund të kontribuojnë në përkeqësimin e gjendjes klinike. Shfaqja e dispnesë së re, ortopnesë ose edemave periferike kërkon vlerësim klinik dhe nuk duhet t’u atribuohet automatikisht temperaturave të ulëta.
3. Aritmitë dhe vdekja e papritur kardiake
Stresi fiziologjik i lidhur me të ftohtin dhe sforcimi fizik intensiv në temperatura të ulëta mund të kontribuojnë në ngarkesën kardiake. Metaanalizat kanë raportuar lidhje ndërmjet ekspozimit ndaj temperaturave ekstreme dhe arrestit kardiak jashtë spitalit, por kjo marrëdhënie ndikohet nga mosha, sëmundjet bazë dhe faktorët individualë të rrezikut.
Cilët persona janë më të rrezikuar?
Vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet:
- Personave të moshuar, veçanërisht atyre me disa sëmundje kronike
- Personave me hipertension arterial të pakontrolluar
- Personave me sëmundje koronare ose histori të infarktit të miokardit
- Personave me insuficiencë kardiake ose sëmundje kronike të veshkave
- Personave me diabet mellitus dhe sëmundje cerebrovaskulare
- Personave që punojnë në ambiente të hapura dhe ekspozohen për periudha të gjata ndaj temperaturave të ulëta
- Rreziku individual varet nga intensiteti dhe kohëzgjatja e ekspozimit, gjendja klinike dhe kontrolli i faktorëve të rrezikut.
ASphotostudio
Si mund ta mbrojmë zemrën gjatë muajve të ftohtë?
1. Matja e rregullt e presionit arterial
Pacientët me hipertension duhet të vazhdojnë monitorimin e presionit arterial në shtëpi, veçanërisht nëse vërejnë ndryshime sezonale ose vlera më të larta se zakonisht.
2. Vazhdimi i terapisë së përshkruar
Barnat antihipertensive dhe kardiovaskulare duhet të merren sipas udhëzimit të mjekut. Ndryshimet e dozave duhet të bazohen në vlerësimin klinik dhe jo vetëm në stinën e vitit.
3. Mbrojtja nga temperaturat e ulëta
Rekomandohet veshja me shtresa, mbrojtja e kokës dhe gjymtyrëve dhe kufizimi i ekspozimit të zgjatur ndaj të ftohtit.
4. Aktiviteti fizik i përshtatur
Aktiviteti fizik mbetet i rëndësishëm për shëndetin kardiovaskular, por pacientët duhet të shmangin sforcimet e papritura dhe intensive në temperatura të ulëta, veçanërisht nëse kanë sëmundje koronare ose insuficiencë kardiake.
5. Kujdesi ndaj shenjave alarmuese
Dhimbja ose presioni në gjoks, dispnea e papritur, sinkopa dhe çrregullimet e të folurit kërkojnë vlerësim urgjent mjekësor.
Përfundim
Rënia e temperaturave të ambientit përfaqëson një faktor mjedisor me rëndësi për shëndetin kardiovaskular. Vazokonstriksioni periferik, aktivizimi simpatik dhe ndryshimet hemodinamike ndihmojnë në shpjegimin e rritjes sezonale të presionit arterial.
Të dhënat shkencore tregojnë gjithashtu një lidhje ndërmjet ekspozimit ndaj të ftohtit dhe rritjes së sëmundshmërisë e vdekshmërisë kardiovaskulare. Megjithatë, madhësia e këtij rreziku ndryshon ndërmjet individëve dhe nuk mund t’i atribuohet vetëm ndryshimit të presionit arterial.
Kontrolli i hipertensionit, monitorimi i kujdesshëm i pacientëve me rrezik të lartë dhe edukimi për mbrojtjen nga të ftohtit janë pjesë të rëndësishme të parandalimit kardiovaskular gjatë muajve të ftohtë. /Telegrafi/