Dridhja gjatë mbajtjes së filxhanit, shkrimit apo edhe kur duart janë në qetësi mund të ketë shkaqe të ndryshme. Mënyra se si shfaqet, kohëzgjatja dhe simptomat shoqëruese ndihmojnë për të kuptuar nëse bëhet fjalë për një reagim kalimtar apo për një çrregullim që kërkon vlerësim neurologjik
Dridhja e lehtë e duarve ose e gishtave është një dukuri që shumica e njerëzve e përjetojnë herë pas here. Megjithatë, kur ajo përsëritet, bëhet më e theksuar ose fillon të pengojë veprime të zakonshme, si mbajtja e filxhanit të kafesë, përdorimi i tastierës apo mbërthimi i kopsave, nuk duhet konsideruar thjesht pasojë e lodhjes.
Në mjekësi, kjo dukuri njihet si tremor dhe karakterizohet nga lëvizje ritmike, të pavullnetshme të një pjese të trupit. Shkaqet mund të jenë të padëmshme dhe kalimtare, por ndonjëherë lidhen me çrregullime neurologjike që kërkojnë diagnostikim dhe trajtim.
Pse mund të dridhen duart edhe te njerëzit e shëndetshëm?
Jo çdo dridhje tregon praninë e një sëmundjeje. Sipas MedlinePlus, disa faktorë mund ta shkaktojnë ose ta përkeqësojnë tremorin:
- Stresi, ankthi dhe frika, për shkak të aktivizimit të sistemit nervor dhe çlirimit të adrenalinës.
- Konsumimi i tepërt i kafesë dhe pijeve energjike.
- Rënia e nivelit të sheqerit në gjak, veçanërisht kur shoqërohet me djersitje, uri dhe dobësi.
- Lodhja fizike dhe mungesa e gjumit.
- Disa barna, përfshirë ato që përdoren për astmën dhe çrregullime të caktuara neurologjike ose psikiatrike.
- Çrregullimet metabolike dhe hormonale, sidomos funksioni i shtuar i gjëndrës tiroide.
Në këto raste, dridhja mund të zbutet pas pushimit, ushqyerjes së rregullt, gjumit dhe kufizimit të kafeinës. Megjithatë, nëse ajo vazhdon ose përkeqësohet, nevojitet kontroll mjekësor.
Tremori nuk është gjithmonë sëmundje më vete
Tremori është një shenjë klinike që mund të shfaqet në gjendje të ndryshme shëndetësore. Për neurologun, rëndësi të veçantë ka nëse dridhja ndodh kur dora është në qetësi, gjatë mbajtjes së një pozicioni apo gjatë kryerjes së një lëvizjeje të qëllimshme.
Sipas Institutit Kombëtar Amerikan për Çrregullimet Neurologjike dhe Goditjen në Tru (NINDS), këto dallime ndihmojnë në identifikimin e llojit të tremorit dhe përcaktimin e shkakut të mundshëm.
1. Tremori esencial – kur duart dridhen gjatë veprimit
Tremori esencial është një nga çrregullimet më të zakonshme neurologjike të lëvizjes. Ai shfaqet kryesisht gjatë veprimeve të përditshme, si mbajtja e lugës, shkrimi, ngritja e gotës apo përdorimi i telefonit.
Zakonisht prek të dyja duart, megjithëse njëra mund të dridhet më shumë. Te disa persona shfaqet edhe dridhje e kokës ose e zërit.
Ky çrregullim shpesh ka prirje familjare dhe mund të përparojë gradualisht gjatë viteve.
Në format e lehta nuk kërkohet domosdoshmërisht trajtim. Kur dridhja pengon funksionimin e përditshëm, neurologu mund të përshkruajë barna, si propranololi ose primidoni, ndërsa në raste të përzgjedhura përdoren trajtime më të avancuara.
2. Sëmundja e Parkinsonit – dridhja që shfaqet edhe në qetësi
Ndryshe nga tremori esencial, dridhja e lidhur me sëmundjen e Parkinsonit zakonisht është më e dukshme kur dora është në qetësi dhe mund të zvogëlohet gjatë lëvizjes së qëllimshme.
Një karakteristikë e njohur është lëvizja ritmike e gishtit të madh kundrejt gishtit tregues, që ngjan me rrotullimin e një pilule mes gishtave.
Shpesh fillon në njërën dorë dhe mund të shoqërohet me ngadalësim të lëvizjeve, ngurtësi muskulore dhe, në faza të ndryshme të sëmundjes, çrregullime të ecjes ose ekuilibrit.
Megjithatë, dridhja e duarve nuk do të thotë automatikisht se personi ka Parkinson. Diagnoza mbështetet në ekzaminimin neurologjik dhe vlerësimin e simptomave të tjera.
3. Skleroza multiple – dridhja që shtohet kur dora i afrohet objektivit
Skleroza multiple është një sëmundje e sistemit nervor qendror, gjatë së cilës sistemi imunitar dëmton mielinën, shtresën mbrojtëse të fibrave nervore.
Kur preken rrugët nervore që kontrollojnë koordinimin, mund të zhvillohet tremori intencional.
Në këtë rast, dridhja bëhet më e theksuar ndërsa dora i afrohet objektivit. Për shembull, një person mund ta ketë të vështirë ta afrojë me saktësi gishtin te maja e hundës ose të mbajë të qëndrueshme gotën gjatë pirjes.
Mund të shfaqen edhe çrregullime të ekuilibrit, koordinimit dhe lëvizjeve të imëta.
Trajtimi përfshin kontrollin e sëmundjes bazë, rehabilitimin neurologjik dhe masa për lehtësimin e simptomave.
4. Goditja në tru dhe dëmtimet traumatike – kur preken qendrat e kontrollit të lëvizjes
Goditja në tru dhe dëmtimet traumatike të trurit mund të prekin strukturat përgjegjëse për koordinimin dhe kontrollin e lëvizjeve, përfshirë trurin e vogël dhe lidhjet e tij nervore.
Si pasojë, te disa pacientë mund të shfaqen dridhje të pavullnetshme, vështirësi në koordinim dhe humbje e saktësisë gjatë kryerjes së veprimeve.
Tremori mund të zhvillohet pas dëmtimit, ndonjëherë edhe me vonesë, ndërsa ashpërsia e tij varet nga vendndodhja dhe shkalla e dëmtimit neurologjik.
Kur dridhja e duarve kërkon kontroll mjekësor?
Nëse dridhja përsëritet, përkeqësohet ose pengon aktivitetet e përditshme, rekomandohet konsultë mjekësore, sipas nevojës edhe me neurologun.
Mjeku mund të vlerësojë forcën muskulore, reflekset, koordinimin dhe mënyrën e shfaqjes së dridhjes. Në varësi të rastit, mund të kërkohen analiza të glukozës, funksionit të tiroides ose ekzaminime të tjera.
Ndihma urgjente është e domosdoshme nëse dridhja shfaqet papritur dhe shoqërohet me dobësi ose mpirje të njërës anë të trupit, vështirësi në të folur, asimetri të fytyrës, konfuzion apo humbje të papritur të ekuilibrit. Këto mund të jenë shenja të goditjes në tru dhe kërkojnë reagim të menjëhershëm.
Dridhja e duarve, pra, nuk duhet as të shkaktojë frikë të panevojshme, as të shpërfillet. Dallimi mes një reagimi kalimtar dhe një çrregullimi neurologjik bëhet përmes vlerësimit të kujdesshëm mjekësor. /Telegrafi/