Sheqeri në gjak mund të jetë mbi normalen për vite të tëra pa u vërejtur. Por disa ndryshime në ushqyerje, peshë dhe aktivitet fizik mund ta ndryshojnë rrjedhën e sëmundjes
Prediabeti është një gjendje që shpesh zhvillohet në heshtje. Niveli i sheqerit në gjak është më i lartë se normalja, por ende nuk ka arritur vlerat që përcaktojnë diabetin e tipit 2. Shumë njerëz jetojnë me këtë çrregullim pa e ditur, pasi zakonisht nuk shfaq simptoma të dallueshme.
Megjithatë, diagnoza e prediabetit nuk nënkupton se diabeti është i pashmangshëm. Zbulimi i hershëm dhe ndryshimet e qëndrueshme të stilit të jetesës mund ta ulin ndjeshëm rrezikun.
Sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), prediabeti lidhet edhe me rrezik të shtuar për sëmundje të zemrës dhe goditje në tru.
Kilogramët e tepërt dhe dhjami në bark e rrisin rrezikun
Mbipesha, veçanërisht grumbullimi i yndyrës në zonën e barkut, ushqyerja jo e shëndetshme dhe mungesa e aktivitetit fizik janë ndër faktorët kryesorë që ndikojnë në zhvillimin e prediabetit.
Yndyra e tepërt abdominale lidhet me rezistencën ndaj insulinës, gjendje në të cilën qelizat nuk reagojnë siç duhet ndaj këtij hormoni. Si pasojë, organizmi e ka më të vështirë ta mbajë sheqerin në gjak brenda kufijve normalë.
Sipas Shoqatës Amerikane të Diabetit (ADA), prediabeti mund të identifikohet përmes tri analizave:
- Glicemia esëll: 5,6–6,9 mmol/L.
- Testi i tolerancës ndaj glukozës: 7,8–11,0 mmol/L, dy orë pas marrjes së 75 gramëve glukozë.
- Hemoglobina e glikuar (HbA1c): 5,7–6,4 për qind.
Mjeku përcakton analizat e nevojshme dhe interpretimin e rezultateve.
14 nëntori – Dita Botërore e Diabetit
Çdo vit, më 14 nëntor, shënohet Dita Botërore e Diabetit, në ditëlindjen e Frederick Bantingut, njërit prej shkencëtarëve që kontribuuan në zbulimin e insulinës në vitin 1921.
Kjo ditë u themelua në vitin 1991 nga Federata Ndërkombëtare e Diabetit dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë, ndërsa në vitin 2006 mori njohjen zyrtare të Kombeve të Bashkuara.
Qëllimi është ndërgjegjësimi për parandalimin, diagnostikimin e hershëm dhe trajtimin e diabetit.
Ushqyerja mesdhetare dhe ecja mund ta ndryshojnë rrjedhën e sëmundjes
Lajmi inkurajues është se prediabeti mund të mbahet nën kontroll dhe përparimi drejt diabetit të tipit 2 mund të parandalohet ose të vonohet.
Sipas udhëzimeve të ADA-s për vitin 2026, ulja e peshës trupore me 5–7 për qind, e kombinuar me të paktën 150 minuta aktivitet fizik në javë, është ndër masat më të efektshme parandaluese.
Studimet e programeve të strukturuara të parandalimit kanë treguar se këto ndërhyrje mund ta ulin rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2 deri në 58 për qind.
Ushqyerja mesdhetare është një ndër modelet ushqimore të rekomanduara. Ajo përfshin perime, fruta, drithëra integrale, bishtajore, peshk, vaj ulliri dhe fruta arrore.
Për rezultate më të mira, rekomandohet:
- Të konsumohen më shumë perime, fruta të plota dhe ushqime të pasura me fibra.
- Buka e bardhë dhe drithërat e rafinuara të zëvendësohen me alternativa integrale.
- T’u jepet përparësi peshkut, pulës dhe bishtajoreve, duke kufizuar mishin e kuq.
- Vaji i ullirit të përdoret në vend të yndyrave të pasura me yndyra të ngopura.
- Pijet e ëmbëlsuara të zëvendësohen me ujë dhe të kufizohen ushqimet shumë të përpunuara.
Edhe mënyra e përgatitjes ka rëndësi. Zierja, gatimi në avull dhe pjekja në furrë janë alternativa të përshtatshme ndaj skuqjes së shpeshtë.
Pse nuk duhet pritur shfaqja e simptomave?
Diabeti i tipit 2 mund të zhvillohet gradualisht, pa shenja të dukshme. Nëse mbetet i pazbuluar, me kalimin e kohës mund të dëmtojë zemrën, enët e gjakut, veshkat, sytë dhe nervat.
Prandaj, kontrolli periodik i glicemisë, sidomos te personat me mbipeshë, histori familjare të diabetit ose aktivitet të kufizuar fizik, është një hap i rëndësishëm.
Prediabeti është një paralajmërim, jo një diagnozë e pashmangshme e diabetit. Ndryshimet e vogla, por të vazhdueshme, mund të kenë ndikim të madh në shëndetin afatgjatë. /Telegrafi/