Aeroplanët e prodhuar në Suedi do të zëvendësojnë flotën e vjetër të mbikëqyrjes së NATO-s, të ndërtuar në SHBA.
Në Forumin e Industrisë së Mbrojtjes të Samitit të NATO-s në Ankara , NATO dhe qeveria suedeze njoftuan se aleanca ushtarake kishte zgjedhur GlobalEye, një sistem Paralajmërimi dhe Kontrolli të Hershëm Ajror (AEW&C) të prodhuar nga kompania suedeze e mbrojtjes Saab, si zëvendësim për aeroplanin aktual Boeing E-3A të NATO-s.
NATO planifikon të hapë negociatat me Saab për të blerë deri në 10 aeroplanë GlobalEye, sipas një njoftimi nga qeveria suedeze.
Çfarë është Sistemi i Paralajmërimit dhe Kontrollit të Hershëm?
Një sistem Paralajmërimi dhe Kontrolli i Hershëm (AEW&C) është një aeroplan i modifikuar i pajisur me radar me rreze të gjatë veprimi, sensorë dhe sisteme komande dhe kontrolli.
Duke fluturuar në lartësi të madhe, ai mund të zbulojë aeroplanë, anije, raketa dhe kërcënime të tjera në distanca të gjata, duke përfshirë objektiva që fluturojnë ulët dhe që radarët e bazuar në tokë mund t’i humbasin.
Gjithashtu mund të ndihmojë në drejtimin e forcave miqësore gjatë operacioneve ushtarake.
“Në një situatë serioze sigurie, aftësia për të zbuluar kërcënimet herët dhe për të kontrolluar operacionet në ajër, në det dhe në tokë po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme”, tha Pal Jonson, ministri suedez i mbrojtjes.
“GlobalEye ofron pikërisht llojin e vetëdijes së avancuar të situatës që mbrojtjet moderne kanë nevojë për të luftuar gjithçka, nga dronët, raketat dhe llojet e tjera të kërcënimeve”, shtoi ai.
NATO i quan aftësitë e saj të paralajmërimit të hershëm dhe kontrollit ajror “sytë e saj në qiell”.
Ndryshe nga shumica e aseteve ushtarake në aleancë, flota aktuale ajrore e paralajmërimit të hershëm të NATO-s operohet nga vetë NATO dhe jo nga një shtet i vetëm anëtar.
Aleanca ushtarake aktualisht operon 14 aeroplanë Boeing E-3A, të cilët kanë qenë në shërbim që nga viti 1982.
Përzgjedhja shënon përpjekjen e dytë të NATO-s për të zëvendësuar flotën e vjetër: aleanca fillimisht zgjodhi E-7A Wedgetail të Boeing në vitin 2023, por ky plan dështoi në vitin 2025 pasi Forcat Ajrore të SHBA-së e hoqën aeroplanin nga buxheti i tyre në favor të mbikëqyrjes hapësinore.
Specifikimet e aeroplanit të ri të zbulimit
Aeroplani i avancuar i zbulimit përdor një kombinim sensorësh aktivë dhe pasivë me rreze të gjatë veprimi.
Kompania suedeze thotë se GlobalEye mund të zbulojë, identifikojë dhe gjurmojë objekte në distanca prej më shumë se 550 kilometrash, ndërsa radari i saj është projektuar për të arritur edhe më larg në disa kushte.
Mund të qëndrojë në ajër për më shumë se 11 orë dhe “kombinon performancë të shkëlqyer fluturimi me kosto të ulëta mirëmbajtjeje”, sipas një njoftimi nga qeveria suedeze.
Për krahasim, NATO thotë se një Boeing E-3A mund të gjurmojë aeroplanët dhe anijet në distanca mbi 400 km dhe të fluturojë deri në 10 orë.
Një aeroplan i vetëm mbikëqyrës i NATO-s mund të monitorojë një zonë afërsisht sa madhësia e Polonisë.
Tre aeroplanë të koordinuar mund të skanojnë vazhdimisht të gjithë Evropën Qendrore.
Saab nuk ka zbuluar ende një shifër ekuivalente të mbulimit të zonës për GlobalEye.
Blerja e planifikuar mbështetet nga 11 vende të NATO-s: Belgjika, Kanadaja, Danimarka , Gjermania, Letonia, Lituania, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Rumania dhe Suedia.
Ende nuk është nënshkruar asnjë kontratë.
Saab thotë se tani do të vazhdojë me negociatat zyrtare me Agjencinë e Mbështetjes dhe Prokurimit të NATO-s për të siguruar një marrëveshje.
Drejtori ekzekutiv i Saab, Micael Johansson, tha se kompania mund të fillojë dërgesat në vitin 2030 nëse arrihet një marrëveshje së shpejti. /Telegrafi/