Me një ushtri relativisht të vogël dhe një fqinj shumë më të madh në kufi, Estonia po kërkon ta ndryshojë ekuilibrin përmes teknologjisë. Vendi anëtar i NATO-s po investon fuqishëm në dronë të lirë, autonomë dhe rezistentë ndaj ndërhyrjeve elektronike, shumë prej të cilëve janë zhvilluar duke përdorur mësimet e nxjerra drejtpërdrejt nga lufta në Ukrainë.
Industria estoneze e mbrojtjes po prodhon një gamë gjithnjë e më të gjerë pajisjesh ushtarake, nga dronët dhe sistemet portative të lëshimit deri te sensorët që zbulojnë kërcënimet në ajër.
Në një lokacion të paidentifikuar pranë Talinit, kompanitë estoneze demonstruan për Euronews Next disa prej këtyre teknologjive.
Kompania KrattWorks tregoi se si një operator i vetëm mund të kontrollojë njëkohësisht një tufë dronësh, secili prej të cilëve mund të mbajë eksplozivë dhe të përdoret kundër objektivave.
Qëllimi është i qartë: të rritet ndjeshëm kapaciteti i çdo ushtari në terren, transmeton Telegrafi.
“Ushtria estoneze është rreth 40 mijë persona, por kundërshtari është shumë më i madh. Prandaj duhet ta shumëfishojmë numrin e ushtarëve tanë përmes teknologjisë”, tha Karmo Saar, drejtues i shitjeve në KrattWorks.
Në Ukrainë, një operator mund të kontrollojë tashmë deri në shtatë dronë të kompanisë në të njëjtën kohë.
Por teknologjia nuk mbështetet gjithmonë te një lidhje e vazhdueshme me operatorin. Dronët janë projektuar të vazhdojnë misionin edhe nëse sinjali ndërpritet nga lufta elektronike.
“Sistemet që zhvillojmë në Estoni janë plotësisht autonome. Nëse bllokohen dhe lidhja humbet, ato kanë fuqinë kompjuterike në bord dhe e përfundojnë vetë misionin”, shpjegoi Saar.
Lufta në Ukrainë është kthyer në një laborator real për këto teknologji. Kompanitë estoneze që furnizojnë Ukrainën marrin vazhdimisht të dhëna nga përdoruesit në terren dhe i përdorin ato për të përmirësuar produktet.
Threod Systems, e specializuar në dronë zbulues, ka ndryshuar sistemet e saj pasi ka parë se çfarë ndodh në kushte reale lufte.
Një prej problemeve kryesore ishte GPS-i. Në të kaluarën, humbja e sinjalit mund të nënkuptonte rrëzimin e dronit. Tani, sistemi mund të rikthejë automatikisht mjetin në bazë dhe t’ia dorëzojë kontrollin operatorit për ulje të sigurt.
Sipas inxhinierit të testimit Margus Allas, përvoja në Ukrainë i ka shtyrë gjithashtu kompanitë të testojnë dronët në kushte më të vështira atmosferike.
– YouTube www.youtube.com
Për më tepër, përdoruesit ukrainas kanë treguar se sistemet duhet të jenë sa më të thjeshta për t’u përdorur. Disa operatorë në front përballen me lodhje ekstreme dhe mund të kalojnë ditë pa gjumë, ndaj çdo funksion i panevojshëm mund të bëhet problem.
Një tjetër produkt i Threod Systems është “Cata B”, një katapultë pneumatike për lëshimin e dronëve. Sistemi mund të vendoset brenda pak minutash dhe përdor vetëm karburant dizel për të hedhur dronët në ajër.
Por në luftën moderne, zbulimi i dronëve është po aq i rëndësishëm sa prodhimi i tyre.
Kompania Rantelon, e specializuar në teknologjinë e radiofrekuencave, prezantoi një sistem pasiv për zbulimin e dronëve.
Ndryshe nga sistemet aktive, pajisja nuk transmeton sinjale. Ajo vetëm dëgjon frekuencat e përdorura nga dronët, duke e bërë më të vështirë që kundërshtari të përcaktojë vendndodhjen e sensorit.
Sistemi mund të ndjekë disa dronë njëkohësisht dhe të monitorojë frekuenca të ndryshme radioje, duke përfshirë si mjetet ushtarake, ashtu edhe dronët civilë.
Teknologjia mund të përdoret për mbrojtjen e kufijve, infrastrukturës kritike dhe aktiviteteve të mëdha publike.
“Dronët janë këtu për të qëndruar dhe tregu po rritet”, tha Kaspar Põder, menaxher i projekteve të shitjes në Rantelon.
Ndërkohë, Electric Wings Group prezantoi një dron FPV 10-inçësh të projektuar për të transportuar municion drejt objektivit.
Ky model nuk është plotësisht rezistent ndaj bllokimit elektronik, por kompania argumenton se kostoja e ulët e prodhimit e bën sistemin të përshtatshëm për luftëra ku humbja e dronëve është e pritshme.
Nëse një dron bllokohet ose dëmtohet, operatori mund të marrë një tjetër dhe të vazhdojë misionin.
Kompania aktualisht mund të prodhojë rreth 10 mijë dronë në vit, me mundësi për ta rritur ndjeshëm këtë kapacitet.
Një tjetër objektiv i Estonisë është që sa më shumë pjesë të prodhohen brenda vendit. Kornizat, helikat dhe motorët e dronëve prodhohen në Estoni, ndërsa edhe bateritë montohen atje.
Kompanitë estoneze pranojnë se pjesët kineze janë më të lira, por theksojnë se tenderët evropianë po kërkojnë gjithnjë e më shumë elektronikë të prodhuar në Evropë.
Për Talinin, kjo nuk është vetëm çështje industriale, por edhe sigurie kombëtare.
Qeveria estoneze synon ta shndërrojë vendin në një qendër globale për testimin dhe prodhimin e dronëve, ndërsa objektivi është që të ardhurat e industrisë së mbrojtjes të trefishohen dhe të arrijnë në 1 miliard euro deri në vitin 2030.
Në një kohë kur Rusia mbetet kërcënimi kryesor i sigurisë për krahun lindor të NATO-s, Estonia po përpiqet të kompensojë madhësinë e kufizuar të forcave të saj me një koncept të ri ushtarak: më pak njerëz, por më shumë teknologji, autonomi dhe fuqi zjarri në duart e secilit operator. /Telegrafi/