Mijëra civilë jemenas po largohen nga vendi përmes Detit të Kuq, ndërsa luftimet mes rebelëve Houthi dhe forcave pro-qeveritare të mbështetura nga Arabia Saudite janë përshkallëzuar përgjatë bregdetit të Jemenit. Vetëm në ditët e fundit, më shumë se 3 mijë refugjatë kanë mbërritur në Xhibuti.
Mes tyre është edhe Ibrahim Issa, 50 vjeç, nga qyteti bregdetar jemenas Dhubab, një prej zonave në vijën e frontit, transmeton Telegrafi.
Sot ai ndodhet në kampin Markazi, në Obock të veriut të Xhibutit, i ulur pranë familjes mbi një mbulesë plastike të shtrirë në dyshemenë me rërë të një magazine të madhe të hapur.
Familja e tij është ndër mijëra të tjerat që kanë kaluar me varka ngushticën Bab al-Mandab, për të shpëtuar nga luftimet.
“Si mund të qëndroja aty kur fëmijët e mi bërtisnin dhe dridheshin nga frika?”, tregon Issa. Sipas tij, sa herë dëgjojnë avionët, fëmijët fillojnë të bërtasin dhe të qajnë.
“Si prindër, përgjegjësia jonë është t’i mbrojmë. Prandaj ikëm, për t’i shpëtuar”, thotë ai.
Issa është peshkatar dhe kishte një varkë mjaftueshëm të madhe për të larguar familjen nga Jemeni. Me vete mori edhe disa dhi. Familje të tjera kanë arritur të marrin vetëm disa sende të vogla, ndërsa disa refugjatë kanë mbërritur vetëm me rrobat që kishin veshur.
Sipas Kombeve të Bashkuara, më shumë se 120 mijë jemenas janë zhvendosur nga vala e re e luftimeve përgjatë bregdetit të Detit të Kuq.
Vetëm në ditët e fundit, mbi 3 mijë persona kanë kaluar në Xhibuti, shumë prej tyre familje të tëra.
Përshkallëzimi nisi pasi Houthit, të cilët prej vitesh kontrollojnë pjesën më të madhe të zonave të populluara të Jemenit, avancuan me shpejtësi përgjatë bregdetit drejt Bab al-Mandab – ngushticës strategjike ku Deti i Kuq lidhet me Gjirin e Adenit dhe më tej me Oqeanin Indian.
Arabia Saudite, e cila mbështet qeverinë e njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, është përgjigjur me qindra sulme ajrore në zonat bregdetare ku Houthit po konsolidojnë pozicionet e tyre.
Në të njëjtën kohë, Houthit kanë lëshuar qindra dronë dhe raketa drejt qyteteve dhe infrastrukturës në jugperëndim të Arabisë Saudite.
Por për refugjatët në Xhibuti, dallimi mes palëve në konflikt ka humbur rëndësinë.
“Ne nuk na intereson se cila palë po sulmon. Janë bombat që bien përreth nesh ato që na detyruan të ikim”, është mesazhi që përsëritet në kamp.
Xhibuti ndodhet vetëm përtej ujit nga Jemeni dhe ka deklaruar se nuk dëshiron të përfshihet në konflikt.
Megjithatë, vendi i vogël afrikan është një prej pikave më të militarizuara të kontinentit.
SHBA-ja operon këtu që prej vitit 2003 bazën e madhe Camp Lemonnier, ndërsa Kina ka gjithashtu një bazë ushtarake të rëndësishme – praninë e saj më të madhe ushtarake në Oqeanin Indian.
Në kamp ndodhet edhe Qassim Abraham Abssy, një ish-peshkatar, karta e identitetit e të cilit e regjistron si 100-vjeçar.
“Çfarë na solli këtu? Ishin avionët. Zhurma e avionëve. Bum! Kjo është ajo që na bëri të iknim, për hir të fëmijëve tanë”, rrëfen ai.
Abssy thotë se familja nuk e di se nga cila palë vijnë avionët.
“Bombardojnë kudo, sepse Houthit janë kudo – në male, në rrugë. Avioni vjen dhe bombardon gjithçka”, shprehet ai.
Në temperaturat që arrijnë rreth 37 gradë Celsius, pranë rreshtave të tendave të siguruara nga UNHCR-ja, ndodhet edhe Mohammed Abdullarim, 63 vjeç, nga Adeni.
Ai ka qenë në Xhibuti që nga viti 2015, kur u largua pas shpërthimit të luftimeve mes Houthive dhe qeverisë së ish-presidentit Abdrabbuh Mansour Hadi.
“Shumica e njerëzve këtu janë në gjendjen më të keqe, brenda tendave. Jam shumë i prekur. Qaj për këta njerëz, për popullin tim dhe vuajtjet e tyre”, thotë ai.
Jemeni është përfshirë nga një luftë civile që prej vitit 2014, e cila ka shkaktuar dhjetëra mijëra viktima dhe ka zhvendosur miliona njerëz.
Armëpushimi i ndërmjetësuar nga OKB-ja në vitin 2022 mes Arabisë Saudite dhe Houthive është dobësuar rëndë muajt e fundit, ndërsa palët kanë rifilluar përdorimin e raketave, dronëve dhe sulmeve ajrore.
Përtej pasojave humanitare, konflikti ka edhe rëndësi strategjike. Bab al-Mandab është një prej korridoreve kryesore detare në botë dhe çdo përshkallëzim në këtë zonë mund të ndikojë në transportin ndërkombëtar dhe eksportet e naftës së Arabisë Saudite.
Por për njerëzit që kanë kaluar në Xhibuti, shqetësimi është shumë më i drejtpërdrejtë.
Qassim Abssy thotë se nuk dëshiron të kthehet nëse lufta vazhdon.
“Nëse lufta vazhdon, nuk do të kthehemi, sepse këtu kemi paqe”, thotë ai.
Bashkëshortja e tij, Aisha Abdulkadir Mohammed, shpreson që një ditë të mund të kthehen.
“Jemi të gatshëm të kthehemi nëse paqja rikthehet në vendin tonë. Gjithçka që duam është paqja. Për fëmijët tanë, së pari duhet siguria, pastaj ushqimi, uji dhe arsimi. Siç e shihni, ikëm vetëm me rrobat që kishim veshur dhe lamë gjithçka pas, sepse në Jemen nuk ka paqe”, thotë ajo.