Shumë njerëz mendojnë se ushqimi largohet nga organizmi pa u tretur, por procesi është më kompleks dhe jo gjithmonë lidhet me atë që sapo kemi ngrënë
Ende pa e përfunduar ushqimin, mund të shfaqen ngërçe në bark dhe nevoja urgjente për të shkuar në tualet. Në raste të tilla krijohet përshtypja se ushqimi ka kaluar menjëherë nëpër organizëm, pa pasur kohë të tretet.
Por a do të thotë kjo se kaloritë e marra gjatë atij vakti nuk janë përthithur nga organizmi?
Në të vërtetë, jashtëqitja menjëherë pas ngrënies nuk nënkupton se ushqimi që sapo kemi konsumuar ka dalë nga organizmi. Shpesh, vakti vetëm aktivizon një mekanizëm natyror që nxit zbrazjen e përmbajtjes së mëparshme të zorrëve.
Megjithatë, në rastet e diarresë, përthithja e lëndëve ushqyese mund të ndikohet, varësisht nga shkaku dhe kohëzgjatja e saj.
Pse shfaqet nevoja për të shkuar në tualet menjëherë pas ngrënies?
Kur ushqimi arrin në stomak, muret e tij zgjerohen. Kjo aktivizon sinjale nervore dhe hormonale që nxisin lëvizjet e zorrës së trashë, duke shtyrë përpara përmbajtjen që ndodhet tashmë aty.
Ky mekanizëm njihet si refleksi gastrokolik dhe është pjesë normale e funksionimit të sistemit tretës.
Pikërisht për këtë arsye, disa njerëz ndiejnë nevojën për jashtëqitje vetëm pak minuta pasi fillojnë të hanë. Kjo nuk do të thotë se ushqimi i sapokonsumuar ka kaluar kaq shpejt nëpër të gjithë traktin tretës.
Te disa persona, refleksi gastrokolik është më i theksuar. Vaktet e bollshme, ushqimet me shumë yndyrë, kafeja dhe stresi mund ta intensifikojnë këtë reagim.
Nevoja urgjente për jashtëqitje pas ushqimit mund të jetë gjithashtu e pranishme te personat me sindromën e zorrës së irrituar.
Megjithatë, duhet bërë një dallim i rëndësishëm: nevoja e menjëhershme për jashtëqitje nuk është domosdoshmërisht diarre, veçanërisht kur jashtëqitja ka formë dhe konsistencë normale, transmeton Telegrafi.
Ku përthithen në të vërtetë kaloritë?
Tretja e ushqimit fillon në gojë, vazhdon në stomak, ndërsa pjesa më e madhe e zbërthimit dhe përthithjes së lëndëve ushqyese zhvillohet në zorrën e hollë.
Pikërisht aty organizmi përthith shumicën e produkteve të zbërthimit të karbohidrateve, proteinave dhe yndyrave, të cilat më pas përdoren për prodhimin e energjisë, ndërtimin dhe ripërtëritjen e indeve.
Stomaku e kalon gradualisht përmbajtjen e tij në zorrën e hollë. Mbetjet e patretura vazhdojnë drejt zorrës së trashë, ku përthithet një pjesë tjetër e ujit dhe formohet jashtëqitja.
Këto procese zgjasin me orë të tëra, ndërsa shpejtësia e kalimit të ushqimit ndryshon nga një person te tjetri dhe ndikohet nga përbërja e vakteve dhe gjendja shëndetësore.
Prandaj, nuk mund të thuhet se jashtëqitja përmban gjithmonë ushqimin e konsumuar saktësisht 24 apo 48 orë më parë.
Nëse një vakt aktivizon refleksin gastrokolik, tretja e atij ushqimi vazhdon edhe pasi personi ka shkuar në tualet.
Zbrazja e zorrës së trashë nuk e ndërpret automatikisht përthithjen e lëndëve ushqyese në zorrën e hollë.
Kur diarreja mund ta pengojë përthithjen e kalorive?
Diarreja nuk shkaktohet gjithmonë nga refleksi gastrokolik. Ajo mund të jetë pasojë e infeksioneve, intolerancës ndaj disa përbërësve ushqimorë, përdorimit të barnave apo sëmundjeve të ndryshme të sistemit tretës.
Në disa sëmundje dhe gjatë diarresë së zgjatur mund të shfaqet malabsorbimi, një gjendje në të cilën organizmi nuk arrin t’i përthithë në mënyrë të mjaftueshme lëndët ushqyese.
Shenja që mund të tregojnë një problem të tillë janë humbja e pavullnetshme e peshës, shqetësimet e vazhdueshme të tretjes dhe jashtëqitjet e bollshme, të yndyrshme e me erë të rëndë.
Çrregullime të përthithjes mund të ndodhin edhe gjatë disa infeksioneve akute të zorrëve, jo vetëm te sëmundjet kronike.
Megjithatë, nga një episod i vetëm i diarresë nuk mund të përcaktohet sa kalori ka përthithur apo ka humbur organizmi.
Edhe rënia e shpejtë e peshës gjatë diarresë zakonisht lidhet me humbjen e lëngjeve dhe jo me pakësimin e yndyrës trupore.
Çfarë duhet të bëni nëse diarreja shfaqet pas ngrënies?
Kur shfaqet diarreja, përparësia kryesore nuk është llogaritja e kalorive, por zëvendësimi i lëngjeve dhe elektroliteve që organizmi humbet.
Për këtë qëllim mund të përdoren edhe solucionet për rehidrim oral, të përgatitura sipas udhëzimeve.
Me rikthimin e oreksit, zakonisht mund të rifillohet gradualisht ushqyerja e zakonshme, duke zgjedhur ushqime që tolerohen mirë.
Te të rriturit, nëse diarreja vazhdon më shumë se dy ditë pa përmirësim, rekomandohet konsultimi me mjekun.
Ndihma mjekësore duhet kërkuar më herët nëse shfaqen gjak në jashtëqitje, jashtëqitje e zezë, temperaturë e lartë, dhimbje të forta barku ose shenja dehidratimi, si urinim i pakët, etje e theksuar dhe marramendje.
Nëse nevoja urgjente për të shkuar në tualet përsëritet rregullisht pas vakteve, është e dobishme të mbani shënim ushqimet e konsumuara dhe simptomat që shfaqen.
Këto informacione mund ta ndihmojnë mjekun të përcaktojë shkakun e shqetësimeve.
Në fund, më e rëndësishme sesa pyetja nëse kaloritë janë përthithur është të kuptohet pse diarreja shfaqet dhe nëse ajo po ndikon në shëndetin dhe ushqyerjen e organizmit. /Telegrafi/